به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، قاسم جومارت توکایف، رئیسجمهور قزاقستان در جریان سفر رسمی خود به بروکسل، مقر اتحادیه اروپا، با آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا و اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا دیدار و گفتگو کرد.
این سفر با دستاوردهای اقتصادی و تجاری چشمگیری برای آستانه همراه بود و قزاقستان موفق شد قراردادهایی تجاری به ارزش تقریبی 10 میلیارد یورو را با طرفهای اروپایی به امضا برساند.
تبیین راهبرد جدید آستانه در قبال قاره سبز
توکایف درست پیش از عزیمت به بروکسل، با انتشار مقالهای در پایگاه خبری یورونیوز، به تبیین چارچوب و دیدگاه خود درباره آینده روابط اتحادیه اروپا و قزاقستان پرداخت.
سال گذشته، دو طرف دهمین سالگرد امضای توافقنامه شراکت و همکاری ارتقا یافته را جشن گرفتند. رئیسجمهور قزاقستان با هدفگذاری برای «ساختن فصل بعدی یک مشارکت استراتژیک»، در مقاله خود سه هدف راهبردی را برای توسعه مناسبات ترسیم کرد: تقویت تابآوری، گسترش انواع اتصالات و پیوندهای ترانزیتی، و ایجاد فرصتهای جدید برای شهروندان.
توکایف در این مقاله با اشاره به تحولات نوین بینالمللی اعلام کرد که «جغرافیا و قدرت در حال بازگشت به عرصه هستند».
این مقاله بر توانمندیهای اقتصادی قزاقستان، اهمیت امنیت انرژی و وابستگی متقابل در روابط آستانه و بروکسل، توسعه خطوط مواصلاتی بهویژه «کریدور میانی»، هوش مصنوعی، حاکمیت دیجیتال، نوآوری و آموزش تمرکز داشت.
پیشدستی رئیسجمهور قزاقستان در انتشار مقاله پیش از سفرهای بینالمللی برای جهتدهی به روایتهای رسانهای، به یک سنت در دیپلماسی او تبدیل شده است؛ همانطور که در فوریه سال جاری و پیش از سفر به واشنگتن، مقالهای را در نشریه «نشنال اینترست» منتشر کرد و قزاقستان را شریکی قابل اعتماد برای آمریکا خواند.
کریدور میانی؛ دروازه اتصال آسیای مرکزی به اروپا
موضوع اتصال و توسعه راههای ترانزیتی، شاهبیت بیانیه مشترک پایانی و محور اصلی بسیاری از توافقات دولتی و تجاری میان دو طرف بود.
اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا پس از این دیدارها در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «قزاقستان و به طور کلی منطقه آسیای مرکزی، یک دروازه طبیعی جهانی است.»
همانطور که مقامات اروپایی همواره تمایل دارند بر آن تاکید کنند، اتحادیه اروپا بزرگترین شریک تجاری و سرمایهگذاری قزاقستان به شمار میرود. طبق آمارهای رسمی شورای اروپا، این اتحادیه مقصد 37 درصد از کل صادرات قزاقستان است که بخش عمده این صادرات را نفت و اورانیوم تشکیل میدهد.
در چارچوب راهبرد «دروازه جهانی» اروپا برای آسیای مرکزی، سرمایهگذاریها و همکاریها در بخشهای مختلف از مواد معدنی حیاتی گرفته تا انرژی و حملونقل تعمیق یافته است.
در بیانیه مشترک پایانی، بر اهمیت ویژه مسیر حملونقل بینالمللی ترانسخزر (کریدور میانی) تاکید شد و قزاقستان به عنوان بازیگر کلیدی در زنجیره تامین مواد معدنی حیاتی و انرژی اروپا تثبیت شد.
قراردادهای کلان هوانوردی و غیبت معنادار پرونده اوکراین
در میان توافقنامههای متعدد امضاشده، بخش ترانزیت و ناوگان هوایی توجه ویژهای را به خود جلب کرد. از جمله این توافقات، موافقتنامه حملونقل هوایی میان قزاقستان و اتحادیه اروپا و سفارش شرکت «ایر آستانه» برای خرید تا 50 فروند هواپیما از غول هواپیماسازی اروپا، یعنی شرکت ایرباس بود. این قرارداد با ایرباس بخش عمدهای از ارزش کل توافقات تجاری این سفر را به خود اختصاص داده و رقمی بالغ بر 7.1 میلیارد یورو برآورد شده است.
فراتر از معاملات تجاری، بانک سرمایهگذاری اروپا (EIB) توافقنامهای 150 میلیون یورویی برای حمایت از اتصال حملونقل با قزاقستان امضا کرد و بانک اروپایی بازسازی و توسعه (EBRD) نیز یادداشت تفاهمی را در رابطه با توسعه یک آزمایشگاه ملی شیمیایی-تحلیلی با اعتبار بینالمللی در قزاقستان به امضا رساند.
با این حال، آنچه در بیانیه مشترک غایب بود، بسیار قابل تامل است. در شرایطی که اروپا به شدت نگران نبرد اوکراین و روسیه است و تمام توان خود را در این مسیر به کار گرفته، هیچ اشاره مستقیمی به این مناقشه (یا دیگر چالشهای بینالمللی) در بیانیه پایانی نشد؛ علیرغم اینکه این بحرانها خود عامل بازتعریف و تاکید بر اهمیت اتصالات مستقیم میان اروپا و آسیای مرکزی بودهاند.
این امر چندان شگفتآور نیست، چرا که سایه روسیه و همچنین آمریکا همواره در حاشیه روابط اتحادیه اروپا و قزاقستان سنگینی میکند و آستانه مایل به تحریک مسکو نیست. دو طرف در اواخر بیانیه مشترک، صرفاً بر تعهد مشترک خود به صلح، امنیت و ثبات و اصول منشور ملل متحد از جمله حاکمیت، تمامیت ارضی و حل مسالمتآمیز اختلافات تاکید کرده و بر اهمیت چندجانبهگرایی مؤثر با محوریت سازمان ملل پای فشردند.
حاشیهنشینی مطالبات حقوق بشری غربیها در سایه دیپلماسی چندوجهی
در این میان، در حالی که گروههای حقوق بشری پیش از سفر توکایف از رهبران اروپایی خواسته بودند تا به مسائلی چون سرکوب منتقدان اصلاحات قانون اساسی اخیر قزاقستان، فشار بر رسانهها، تعقیب قضایی خبرنگاران و محدودیتهای فعالان جامعه مدنی بپردازند، سهم بسیار ناچیزی از این مطالبات به گفتگوهای رسمی راه یافت.
در بیانیه مشترک، اتحادیه اروپا صرفاً دستور کار اصلاحات سیاسی جاری قزاقستان را به رسمیت شناخت و تصویب قانون اساسی جدید از طریق همهپرسی سراسری در مارس 2026 را تایید کرد و متذکر شد که رهبران از ادامه گفتگوها در زمینه حقوق بشر، حاکمیت قانون و مبارزه با فساد استقبال میکنند.
سفر توکایف به بروکسل پس از سفر کاری ماه مه او به روسیه، سفر آوریل به ترکیه، سفر فوریه به آمریکا و پیش از آن سفر به پاکستان صورت گرفت. این زنجیره از سفرهای دیپلماتیک به پایتختهای قدرتهای جهانی و منطقهای، به وضوح نشاندهنده پویایی راهبرد دیپلماتیک چندوجهی قزاقستان در عمل و تلاش آستانه برای حفظ موازنه میان شرق و غرب است.
انتهای پیام/