به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، شخصیت رهبر شهید را نمیتوان تنها در عرصه سیاست و مدیریت خلاصه کرد؛ شخصیتی که طی دهههای طولانی، همزمان در میدان سیاست، فرهنگ، هنر، معنویت، مردمداری و دیپلماسی منطقهای و بینالمللی نقشآفرین بود و هر یک از این ابعاد، تصویری متفاوت اما مکمل از یک رهبر جامعالاطراف ارائه میدهد.
پس از شهادت ایشان، بازخوانی این ویژگیها بیش از گذشته اهمیت یافته است؛ چراکه بسیاری از تحلیلگران معتقدند راز موفقیت جمهوری اسلامی در عبور از بحرانهای پیچیده داخلی و خارجی، بیش از هر چیز به نوع مدیریت، نگاه راهبردی و سرمایه اجتماعی شکلگرفته حول رهبری ایشان بازمیگردد.
در همین راستا خبرنگار تسنیم با حجتالاسلام جواد جعفری، نماینده مردم زنجان در مجلس خبرگان رهبری، درباره ابعاد کمتر گفتهشده شخصیت رهبر شهید، نقش ایشان در مدیریت بحرانها، جایگاه فرهنگی و هنری، عمق معنوی، مردمباوری و تأثیرات منطقهای و بینالمللی ایشان به گفتوگویی تفصیلی نشسته است.
تسنیم: بسیاری از شخصیتهای سیاسی، رهبر شهید را شخصیتی جامعالاطراف توصیف میکنند. به نظر شما مهمترین ویژگیای که ایشان را از دیگر رهبران متمایز میکرد، چه بود؟
جعفری: اگر بخواهیم شخصیت رهبر شهید را در یک عبارت توصیف کنیم، باید بگوییم ایشان نمونه کامل یک شخصیت جامعالاطراف بودند. معمولاً انسانها در یک یا دو حوزه برجسته هستند، اما ایشان در عرصههای مختلف از مدیریت و سیاست گرفته تا فرهنگ، هنر، معنویت، اندیشه، شناخت مسائل جهانی و ارتباط با مردم، صاحبنظر و اثرگذار بودند.
در طول نزدیک به چهار دهه رهبری، این ویژگیها بهتدریج برای جامعه آشکار شد. هرچه زمان گذشت، ابعاد تازهای از شخصیت ایشان نمایان شد و امروز که به کارنامه آن دوران نگاه میکنیم، درمییابیم که مجموعهای از ویژگیهای کمنظیر در وجود ایشان جمع شده بود؛ ویژگیهایی که کمتر در یک شخصیت سیاسی و دینی به صورت همزمان مشاهده میشود.
تسنیم: یکی از مهمترین عرصههای رهبری ایشان، مدیریت کشور در شرایط بحران بود. این موضوع را چگونه ارزیابی میکنید؟
جعفری: جمهوری اسلامی در این سالها تقریباً هیچگاه با شرایط عادی روبهرو نبود. دشمنان ملت ایران از همان ابتدای رهبری ایشان با انواع فشارهای سیاسی، امنیتی، اقتصادی، رسانهای و روانی تلاش کردند کشور را با بحران مواجه کنند.
برای تحقق این هدف، میلیاردها دلار هزینه شد، اتاقهای فکر متعددی شکل گرفت، تحریمهای بیسابقه اعمال شد و پروژههای مختلفی برای ایجاد ناامنی و بیثباتی طراحی شد، اما آنچه موجب ناکامی این برنامهها شد، مدیریت هوشمندانه، آیندهنگر و مقتدرانه رهبر شهید بود.
ایشان در بسیاری از مقاطع تاریخی، با آرامش، تدبیر و شناخت دقیق از شرایط داخلی و بینالمللی، کشور را از پیچیدهترین بحرانها عبور دادند. این مدیریت صرفاً مبتنی بر تصمیمات مقطعی نبود، بلکه بر پایه شناخت عمیق از ظرفیتهای ملت، دشمنشناسی، برنامهریزی بلندمدت و توکل بر خداوند استوار بود.
تسنیم: کمتر درباره ابعاد فرهنگی و هنری شخصیت رهبر شهید سخن گفته شده است. این ویژگی چه جایگاهی در شخصیت ایشان داشت؟
جعفری: حقیقت این است که بسیاری از مردم تنها چهره سیاسی ایشان را میشناختند، در حالی که ایشان در حوزه فرهنگ و هنر نیز صاحب نگاه و اندیشه بودند.
مطالعه گسترده رمانهای ایرانی و خارجی، آشنایی با ادبیات جهان، شناخت جریانهای فکری، آگاهی از هنرهای مختلف و حتی شناخت دقیق موسیقی و سبکهای گوناگون آن، بخشی از شخصیت فرهنگی ایشان بود.
بارها شاهد بودیم که در دیدار با هنرمندان، نویسندگان و اهالی فرهنگ، نکاتی را مطرح میکردند که برای بسیاری از متخصصان آن حوزه نیز قابل توجه و گاه شگفتآور بود. این نشان میدهد که نگاه ایشان به فرهنگ، سطحی یا شعاری نبود، بلکه بر پایه مطالعه، شناخت و تجربه شکل گرفته بود.
تسنیم: جایگاه شعر و ادبیات در منظومه فکری رهبر شهید چگونه بود؟
جعفری: شعر برای ایشان تنها یک هنر نبود؛ بلکه ابزاری برای انتقال مفاهیم عمیق انسانی، دینی و انقلابی محسوب میشد.
ایشان خود شاعر بودند و در محافل ادبی، نقدهای بسیار دقیق و کارشناسانهای ارائه میکردند. شاعران بزرگ کشور بارها اذعان کردهاند که رهبر شهید با ظرافتهای ادبی و زیباییشناسی شعر کاملاً آشنا بودند.
از سوی دیگر، علاقه ویژه ایشان به ادبیات کلاسیک ایران، بهویژه حافظ، سعدی و دیگر بزرگان ادب فارسی، نشان میداد که ایشان فرهنگ ایرانی را سرمایهای ارزشمند برای هویت ملی میدانستند. سخنان ایشان درباره حافظ در مجامع بینالمللی نیز گواه همین نگاه عمیق فرهنگی بود.
تسنیم: بعد معنوی شخصیت رهبر شهید تا چه اندازه در تصمیمات و سبک مدیریتی ایشان اثرگذار بود؟
جعفری: شاید این بعد از شخصیت ایشان کمتر برای افکار عمومی شناخته شده باشد، زیرا خود ایشان تمایلی نداشتند مسائل شخصی و معنویشان رسانهای شود.
اما کسانی که از نزدیک با ایشان آشنا بودند، از تهجد، عبادتهای شبانه، انس دائمی با قرآن، ذکر و دعا و ارتباط عمیق ایشان با خداوند سخن گفتهاند.
به اعتقاد من، ریشه آرامش، استقامت و قدرت تصمیمگیری ایشان در سختترین شرایط، همین پشتوانه معنوی بود. ایشان به وعدههای الهی ایمان راسخ داشتند و این ایمان در رفتار، گفتار و تصمیماتشان کاملاً آشکار بود.
تسنیم: یکی از موضوعاتی که همواره در سخنان رهبر شهید دیده میشد، اعتماد به مردم بود. این نگاه را چگونه تحلیل میکنید؟
جعفری: یکی از مهمترین سرمایههای فکری رهبر شهید، مردمباوری واقعی بود.
ایشان مردم را صرفاً مخاطب حکومت نمیدانستند، بلکه آنان را صاحبان اصلی انقلاب و عامل پیشرفت کشور میدانستند.
همواره تأکید داشتند هرجا مردم وارد میدان شوند، گرههای بزرگ باز خواهد شد و تجربه نیز همین موضوع را ثابت کرده است؛ چه در دوران دفاع مقدس، چه در عرصه سازندگی، چه در مقابله با فشارهای خارجی و چه در عبور از بحرانهای مختلف.
اعتماد ایشان به مردم، یک باور اعتقادی بود، نه یک شعار سیاسی.
تسنیم: برخی معتقدند نقش رهبر شهید در ارتقای جایگاه منطقهای و بینالمللی ایران بسیار تعیینکننده بود. ارزیابی شما چیست؟
جعفری: بدون تردید یکی از مهمترین دستاوردهای دوران رهبری ایشان، تثبیت جایگاه جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یک قدرت مستقل و اثرگذار در منطقه بود.
بخش مهمی از اقدامات ایشان ماهیت دفاعی داشت؛ یعنی جلوگیری از نفوذ دشمن، خنثیسازی توطئهها و حفظ امنیت ملی.
اما در کنار این موضوع، ایران توانست به بازیگری تبدیل شود که هیچ معادله مهم منطقهای بدون در نظر گرفتن نقش آن قابل طراحی نیست.
امروز بسیاری از تحلیلگران بینالمللی نیز اذعان دارند که معادلات غرب آسیا بدون حضور و نقشآفرینی جمهوری اسلامی ایران قابل فهم و اجرا نیست و این جایگاه، نتیجه سالها سیاستگذاری هوشمندانه و نگاه راهبردی رهبر شهید است.
تسنیم: پس از شهادت رهبر شهید، یکی از نکات برجسته، شکلگیری موج گسترده وحدت ملی بود. علت این مسئله را در چه میدانید؟
جعفری: دلیل اصلی این اتفاق، نگاه پدرانه و فراگیر ایشان به همه مردم بود.
رهبر شهید هیچگاه خود را متعلق به یک جناح، گروه یا جریان خاص نمیدانستند، بلکه همواره خود را خادم همه ملت ایران معرفی میکردند.
همین نگاه موجب شد افراد با سلایق و گرایشهای مختلف احساس کنند که ایشان پناهگاه و تکیهگاه همه مردم هستند.
ایشان همواره وحدت را یک اصل راهبردی میدانستند و نسبت به هر اقدامی که موجب اختلاف و دوقطبی در جامعه شود، هشدار میدادند.
به همین دلیل نیز پس از شهادت ایشان شاهد بودیم که اقشار مختلف مردم، فارغ از گرایشهای سیاسی و اجتماعی، در سوگ ایشان گرد هم آمدند و بار دیگر وحدت ملی به نمایش گذاشته شد.
تسنیم: و سخن پایانی؟
جعفری: معتقدم شخصیت رهبر شهید هنوز هم نیازمند پژوهشهای عمیق و علمی است. نسلهای آینده باید بدانند که ایشان تنها یک مدیر سیاسی نبودند، بلکه شخصیتی بودند که مدیریت، فرهنگ، هنر، معنویت، مردمداری و نگاه تمدنی را در کنار یکدیگر جمع کرده بودند.
اگر این ابعاد بهدرستی برای جامعه تبیین شود، بسیاری از موفقیتهای جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته نیز بهتر قابل فهم خواهد بود.
انتهای پیام/