به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، علیاکبر محزون، مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران ظهر امروز در همایش ملی حکمرانی جمعیت و خانواده که با حضور مدیران حوزههای علمیه در سالن جلسات مجتمع یاوران حضرت مهدی(عج) برگزار شد، با ارائه گزارشی از وضعیت جمعیتی کشور، به جایگاه ایران در میان کشورهای جهان و تحولات ساختار سنی جمعیت اشاره کرد.
ایران؛ هجدهمین کشور پرجمعیت جهان
وی با بیان اینکه ایران از نظر جمعیت در جایگاه هجدهم جهان قرار دارد، اظهار کرد: کشورمان حدود یک درصد از جمعیت جهان را در خود جای داده است. این جایگاه، ضرورت توجه جدی به موضوع جمعیت، تحولات جمعیتی و نحوه حکمرانی در این حوزه را بیش از پیش آشکار میکند.
محزون با اشاره به ساختار سنی جمعیت کشور افزود: بررسی آمارهای جمعیتی نشان میدهد جامعه ایران در حال تجربه دورهای است که در آن سهم جمعیت میانسال افزایش یافته و ساختار سنی کشور به سمت میانسالی حرکت کرده است.
45 درصد جمعیت ایران در گروه سنی 30 تا 64 سال
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران با تشریح توزیع سنی جمعیت کشور گفت: حدود 24 درصد جمعیت ایران را کودکان تشکیل میدهند، 25 درصد در گروه سنی 15 تا 29 سال قرار دارند و حدود 45 درصد جمعیت کشور نیز در بازه سنی 30 تا 64 سال هستند.
وی ادامه داد: این آمار نشان میدهد بخش قابلتوجهی از جمعیت کشور در گروههای سنی میانسال قرار دارد و جامعه ایران از نظر ساختار سنی، وارد مرحلهای شده است که توجه به پیامدهای افزایش سن جمعیت و سیاستگذاری متناسب با این تحولات، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
محزون خاطرنشان کرد: از سال 1390 به بعد، بخش غالب جمعیت ایران را جمعیت جوانی تشکیل داده است که بهتدریج به سمت میانسالی حرکت کردهاند. این روند، یکی از مهمترین تحولات ساختاری جمعیت کشور در سالهای اخیر به شمار میرود و میتواند آثار گستردهای بر حوزههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، اشتغال، رفاه و سیاستگذاریهای جمعیتی داشته باشد.
شاخص توسعه انسانی؛ یکی از مهمترین معیارهای کیفیت جمعیت
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران در ادامه سخنان خود با اشاره به شاخصهای کیفیت جمعیت در کشور گفت: یکی از شاخصهای مهم برای سنجش کیفیت جمعیت، شاخص توسعه انسانی است که ابعاد مختلفی از وضعیت زندگی و رفاه مردم را مورد بررسی قرار میدهد.
وی افزود: امید به زندگی، میانگین سالهای تحصیل، سالهای مورد انتظار تحصیل و سرانه تولید ناخالص ملی، از جمله مؤلفههایی هستند که در ارزیابی شاخص توسعه انسانی مورد توجه قرار میگیرند.
محزون تصریح کرد: شاخص توسعه انسانی ایران از سال 2010 به بعد وارد گروه کشورهای دارای توسعه انسانی بالا شده است؛ موضوعی که نشاندهنده بهبود برخی مؤلفههای کیفی جمعیت و ارتقای شاخصهای مرتبط با زندگی، آموزش و وضعیت اقتصادی در کشور است.
وی در ادامه بر ضرورت توجه همزمان به شاخصهای کمی و کیفی جمعیت تأکید کرد و گفت: سیاستگذاری جمعیتی باید علاوه بر تعداد و ساختار سنی جمعیت، به کیفیت جمعیت و مؤلفههایی همچون آموزش، سلامت، امید به زندگی، اشتغال و سطح رفاه نیز توجه داشته باشد.
نرخ باروری در ایران به 1.56 رسیده است
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران با اشاره به آخرین وضعیت شاخصهای جمعیتی در کشور گفت: بر اساس آخرین سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال 1395، امید به زندگی در بدو تولد در ایران بهطور میانگین 74 سال بوده است.
وی با اشاره به روند تحولات جمعیتی کشور افزود: بررسی وضعیت ثبت موالید در سالهای اخیر نشاندهنده کاهش شدید تعداد تولدها در کشور بوده است؛ با این حال، با وجود ظرفیتسوزیهای جمعیتی در سالهای گذشته، روند موالید طی یکی دو سال اخیر نشانههایی از بهبود را تجربه کرده است.
عبور نرخ باروری از خط قرمز؛ ایران در مرحله هشدار جمعیتی قرار دارد
محزون با ابراز نگرانی از کاهش نرخ باروری در کشور اظهار کرد: متأسفانه نرخ باروری کل زنان در ایران در سال 1400، بر اساس شاخص نرخ باروری کل (TFR)، به 1.56 فرزند به ازای هر زن رسیده است؛ رقمی که با عبور از خط قرمز جمعیتی، کشور را وارد مرحله هشدار کرده است.
وی ادامه داد: ایران در حال حاضر از نظر نرخ باروری در زمره کشورهایی قرار دارد که سطح بسیار پایینی از باروری را تجربه میکنند و تداوم این روند میتواند پیامدهای عمیقی برای ساختار جمعیتی کشور در سالهای آینده به همراه داشته باشد.
ایران در دهه 70 سریعترین کاهش نرخ باروری تاریخ را تجربه کرد
این استاد دانشگاه با اشاره به روند کاهش نرخ باروری در دهه 1370 گفت: ایران در این دهه، سریعترین، بزرگترین و شدیدترین کاهش نرخ باروری ثبتشده در تاریخ جمعیت جهان را تجربه کرد؛ روندی که آثار آن همچنان در ساختار جمعیتی کشور قابل مشاهده است.
پیشبینی کاهش جایگاه جمعیتی ایران از رتبه 18 به 38 جهان تا سال 2100
محزون با اشاره به پیشبینیهای بینالمللی درباره آینده جمعیتی ایران خاطرنشان کرد: بر اساس پیشبینیهای جمعیتی، در صورت ادامه روند فعلی، جایگاه ایران در میان کشورهای پرجمعیت جهان بهتدریج کاهش خواهد یافت؛ بهگونهای که پیشبینی میشود ایران تا سال 2100 میلادی از رتبه 18 جهان از نظر جمعیت به رتبه 38 جهان سقوط کند.
وی تأکید کرد: این روند نشان میدهد موضوع جمعیت و کاهش نرخ باروری، از جمله مهمترین مسائل راهبردی کشور است و تداوم روندهای فعلی میتواند در سالهای آینده پیامدهای گستردهای بر ساختار سنی جمعیت، نیروی کار، نظامهای اقتصادی و اجتماعی و آینده توسعه کشور بر جای بگذارد.
سالانه بیش از 385 هزار مورد سقط جنین در کشور رخ میدهد
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران با اشاره به روندهای نگرانکننده جمعیتی در کشور گفت: سالانه معادل حدود 35 درصد از تعداد ولادتها، سقط جنین در کشور رخ میدهد که این رقم بیش از 385 هزار مورد برآورد میشود. وی همچنین کاهش نرخ ازدواج، افزایش طلاق و تداوم رشد منفی جمعیت را از مهمترین چالشهای پیشروی کشور عنوان کرد.
محزون با اشاره به مهمترین چالشها و تحولات جمعیتی کشور اظهار کرد: یکی از مسائل مهمی که در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته، روند تغییرات جمعیتی و پیامدهای ناشی از کاهش نرخ باروری و ولادت در کشور است. بر اساس آمارهای موجود، سالانه تعداد قابل توجهی سقط جنین در کشور رخ میدهد؛ بهگونهای که این رقم معادل حدود 35 درصد از تعداد ولادتهاست و بیش از 385 هزار مورد را شامل میشود.
وی افزود: تداوم چنین روندهایی میتواند آثار قابل توجهی بر ساختار جمعیتی کشور در سالهای آینده داشته باشد و ضرورت برنامهریزی دقیق، سیاستگذاری هدفمند و اتخاذ اقدامات مؤثر برای مدیریت تحولات جمعیتی را دوچندان میکند.
پیشگیری از رشد منفی جمعیت و حفظ ساختار جوان، از اهداف قانونی است
محزون با اشاره به اهداف و سیاستهای قانونی در حوزه جمعیت تصریح کرد: پیشگیری از تداوم رشد منفی جمعیت، حفظ ساختار سنی جوان جمعیت و فراهم کردن شرایطی برای مقرونبهصرفه شدن فرزندآوری، از جمله مهمترین اهدافی است که در قوانین و سیاستهای جمعیتی کشور مورد توجه قرار گرفته است.
وی ادامه داد: تحقق این اهداف نیازمند مجموعهای از اقدامات هماهنگ در حوزههای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حمایتی است؛ چراکه تصمیم خانوادهها برای فرزندآوری تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد و نمیتوان این موضوع را صرفاً از یک منظر بررسی کرد.
چالشهای نگرشی و ارزشی در حوزه فرزندآوری
این استاد دانشگاه با بیان اینکه کشور امروز با چالشهای جدی در حوزه نگرشی و ارزشی، بهویژه در زمینه فرزندآوری، مواجه است، گفت: در سالهای اخیر، نگرشها و ارزشهای اجتماعی مرتبط با ازدواج و فرزندآوری دستخوش تغییراتی شده است و این موضوع یکی از عوامل مهم تأثیرگذار بر روندهای جمعیتی به شمار میرود.
محزون افزود: در کنار مسائل اقتصادی و معیشتی، تغییر نگرش نسبت به ازدواج، فرزندآوری و الگوی زندگی خانوادگی نیز از جمله موضوعاتی است که باید مورد توجه جدی قرار گیرد. برای مواجهه با این چالشها، لازم است سیاستهای جمعیتی با رویکردی جامع و مبتنی بر واقعیتهای اجتماعی طراحی و اجرا شود.
رشد منفی جمعیت در دو سال متوالی
وی با اشاره به روندهای اخیر جمعیتی کشور خاطرنشان کرد: در حوزه جمعیت، کشور طی دو سال متوالی با رشد منفی مواجه بوده است؛ موضوعی که نشاندهنده ضرورت توجه جدیتر به روندهای کاهش ولادت و پیامدهای آن برای آینده جمعیتی کشور است.
محزون گفت: ادامه این روند میتواند در بلندمدت به تغییرات قابل توجه در ساختار سنی جمعیت منجر شود و کشور را با پیامدهای ناشی از سالمندی جمعیت و کاهش نیروی جوان مواجه کند.
کاهش ازدواج از 890 هزار مورد به کمتر از 700 هزار مورد
محزون همچنین با اشاره به روند کاهش ازدواج در کشور گفت: آمار ازدواج از سال 1389 به بعد روند کاهشی داشته و از حدود 890 هزار مورد به کمتر از 700 هزار مورد رسیده است.
وی ادامه داد: همزمان با کاهش آمار ازدواج، روند طلاق نیز افزایش یافته است و این وضعیت، ضرورت توجه جدی به تحولات اجتماعی و خانوادگی و بررسی عوامل مؤثر بر کاهش ازدواج و افزایش طلاق را نشان میدهد.
مدیرکل دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری مرکز آمار ایران تأکید کرد: مواجهه با چالشهای جمعیتی نیازمند مجموعهای از اقدامات هماهنگ و مستمر است و باید در کنار سیاستهای حمایتی و اقتصادی، به موضوعات فرهنگی، اجتماعی و نگرشی نیز توجه ویژهای شود. تنها از طریق اتخاذ رویکردی جامع و بلندمدت میتوان زمینه حفظ پویایی جمعیت و تقویت ساختار خانواده را فراهم کرد.
انتهای پیام/