به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، استان همدان بهدلیل پیشینه تاریخی، موقعیت جغرافیایی و قرار گرفتن در مسیر عبوری عراق به ری که پذیرای تعداد زیادی از سادات علوی(ع) بوده، افتخار میزبانی از سلسله جلیله سادات را دارد بهطوری که بقعه متبرکه بیش از 40 امامزاده در شهرستان همدان وجود دارد.
بقعه امامزاده یحیی همدان، یکی از شاخصترین بناهای زیارتگاهی دوره صفوی در ایران، با نقشهای منحصربهفرد و ویژگیهای معماری کمنظیر، در بافت تاریخی این شهر در حاشیه شمالی بلوار شهید آیت الله مدنی قرار دارد. این بقعه که با هشت واسطه به امام حسن مجتبی(ع) منسوب است، علاوه بر جایگاه مذهبی، از نظر هنر و معماری نیز در استان همدان بینظیر محسوب میشود.
ستونهایی شبیه به کاخ عالیقاپو، گورستانی قاجاری و نقشهای خاص که در هیچیک از بقاع همدان دیده نمیشود؛ اما آنچه امامزاده یحیی را در تاریخ ماندگار کرده، تنها معماری صفوی آن نیست، بلکه وقفنامه زبیده خانم قاجار، دختر فتحعلیشاه، است که این زیارتگاه را برای همیشه در حافظه تاریخی همدان تثبیت کرد در همین راستا خسرو محمدی مسئول موزه وقف استان همدان و نویسنده سه عنوان کتاب درباره تاریخ و معماری همدان به بیان ویژگیهای تاریخی و اسناد و مدارک بقعه امامزاده یحیی پرداخت.
وی عنوان کرد: امامزاده یحیی به لحاظ نقشة جالبی که دارد یک بنای زیارتگاهی صِرف است. یعنی نقشة آن خاص زیارتگاه است و به شکل جالبی طراحی شده که نمونة آن در استان همدان وجود ندارد. وقتی از بالا به این بقعه نگاه میکنیم یک مربع دیده میشود که یک صلیب به شکل + آن را به چهار قسمت نسبتا مساوی تقسیم کرده است. درهای ورودی و خروجی چهارگانه این بقعه در میانه چهار ضلع آن شکل و نحوه ورود و خروج زائران را به داخل بقعه فراهم کرده است.
مسئول موزه وقف استان همدان اظهار کرد: همین درهای ورود و خروج بر روی دیوارهای حیاط این بقعه تکرار شده و شکل خاصی به این بنای آرامگاهی داده است. این ویژگی موجب شده در صورت ازدحام جمعیت، زائران بتوانند از یک سو وارد و از درهای دیگر خارج شوند.
محمدی عنوان کرد: این نقشه در دیگر بقاع استان همدان به این شکل و ترتیب دیده نمیشود، بنابراین امامزاده یحیی حداقل در این مورد یگانه است. عکس کهن باقی مانده از این بقعه نشان میدهد که به مانند بناهای عصر صفوی در اصفهان این بنا نیز سقف چوبی و ستونهای چوبی تراشیده با فرمهای قاشقی شبیه به سرستونهای کاخ عالیقاپو داشته است.
نویسنده سه عنوان کتاب درباره تاریخ و معماری همدان گفت: این ستونها در دو سوی یک ایوان گچبری و آیینهکاری شده قرار داشتهاند که کتیبههایی با شعرهای فارسی داشته است. دورتا دور امامزاده گورستان محلی بوده است. بعضی سنگ مزارهای دوران قاجار هنوز بر دیوارههای این بقعه نصب است و قابل مشاهده میباشد.
محمدی با بیان اینکه این بقعه به مانند گنبد علویان یک مسجد کوچک در کنار خود دارد که به همین نام یعنی مسجد امامزاده یحیی معروف است افزود: تاقهای این مسجد و سبک معماری آن شبیه دیگر مساجد کهن همدان است. اما یکی از اشخاص مهم و تاثیرگذار در روند تاریخی بقعة امامزاده یحیی زبیده خانم قاجار واقف دو دانگ لالجین است.
وی اظهار کرد: زبیده خانم فردی نیکوکار و از دختران فتحعلیشاه قاجار بود که با نصرت الملک قراگوزلو ازدواج کرد و به همدان آمد. او به احیاء مزارات بزرگان و نام آوران شهر همدان همچون باباطاهر و بوعلی سینا پرداخت و مزار برخی امامزادگان را نیز احیاء کرد. یکی از این مزارات بقعة امامزاده یحیی بود.
مسئول موزه وقف استان همدان در ادامه این سخنان گفت: او فرزندش حسام الملک را مامور این کار کرد و هزینههای آن را در اختیارش قرار داد. از این خبر تاریخی متوجه میشویم که چهرة این بنا در دورة او دچار تغییر شده است و احتمالا ستون و سقف چوبی آن در دوران زندگی زبیده خانم از بنا حذف شده است.
محمدی بیان کرد: اهمیت این بقعه زمانی مشخص میشود که یادآور شویم یک محله در بافت کهن شهر همدان به این نام نامگذاری شده است. این بقعه در دوران جمهوری اسلامی به خوبی مرمت شد و سر و سامانی یافت و امروز در دسترس زائران و علاقمندان معماری مذهبی قرار دارد.
انتهای پیام/