به گزارش خبرگزاری تسنیم از زاهدان، صدای زوزه باد، آسمان خاکستری، دیدی که هر لحظه کوتاهتر میشود و شنهایی که بیوقفه بر چهره شهر مینشینند؛ این تصویر، روایت یک روز یا یک هفته از زندگی مردم سیستان نیست، بلکه بخشی از واقعیتی است که سالهاست با آغاز فصل بادهای 120 روزه تکرار میشود.
روز گذشته نیز طوفان شدید گردوخاک و کاهش محسوس میدان دید، فعالیت ادارات پنج شهرستان منطقه سیستان را متوقف کرد؛ تصمیمی که اگرچه برای حفظ سلامت مردم ضروری است، اما بار دیگر نشان داد بحران ریزگردها از مرحله هشدار گذشته و به یکی از بزرگترین چالشهای زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی شمال سیستان و بلوچستان تبدیل شده است.
.
برای مردم این منطقه، تعطیلی ادارات دیگر خبر تازهای نیست؛ آنچه آنان را نگران کرده، تکرار سالانه بحرانی است که هر بار بخشی از زندگی، اقتصاد و سلامت آنان را با خود میبرد. بسیاری از خانوادهها میگویند تعطیلی ادارات و مدارس شاید از شدت آسیبها بکاهد، اما هرگز درمان ریشهای این زخم کهنه نیست.
در سالهایی نهچندان دور، بادهای 120 روزه سیستان بهعنوان یکی از ظرفیتهای طبیعی منطقه شناخته میشد؛ بادهایی که به دلیل وجود آب در تالاب هامون، هوای منطقه را تعدیل میکرد و حتی نقش یک سیستم طبیعی خنککننده را داشت. اما امروز همان باد، پس از عبور از بستر خشک هامون و دشتهای بیپوشش گیاهی، میلیونها ذره گردوغبار را با خود به خانههای مردم میآورد و نفس کشیدن را دشوار میکند.
خشکسالیهای پیدرپی، کاهش حقابه تالاب هامون، گسترش کانونهای تولید ریزگرد در داخل و خارج از مرز و از بین رفتن پوشش گیاهی، شرایطی را رقم زده که هر وزش باد، میتواند به بحرانی برای سلامت عمومی و فعالیتهای اقتصادی منطقه تبدیل شود.
وقتی زندگی زیر شن دفن میشود
شدت طوفان در روزهای اخیر به اندازهای بوده که بسیاری از محورهای مواصلاتی با کاهش شدید دید روبهرو شدهاند و عبور و مرور در برخی مسیرها تنها با احتیاط بسیار امکانپذیر است.
یک جوان سیستانی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم با اشاره به شرایط بحرانی تردد در منطقه گفت: با تشدید طوفان و هجوم شنهای روان، مسیرهای مواصلاتی عملاً مسدود شده و رفتوآمد ساکنان با اختلال جدی مواجه است؛ این وضعیت، زندگی روزمره مردم را به تعطیلی کشانده است.
وی میگوید بسیاری از مردم برای انجام سادهترین کارهای روزانه نیز با مشکل روبهرو هستند و هر بار وزش باد، نگرانی تازهای برای خانوادهها ایجاد میکند.
شهروند میانسال دیگری که خانهاش در محاصره شنهای روان قرار گرفته، به خبرنگار تسنیم گفت: هجوم بیامان شنهای روان، سقف و کاشانه ما را تحت تأثیر قرار داده است. حجم بالای گردوغبار بهویژه در ساعات اوج طوفان، تنفس را برای ما که با مشکلات تنفسی ناشی از این ریزگردها مواجه هستیم، بسیار دشوار کرده است.
به گفته وی، بسیاری از خانوادهها ناچارند ساعتها در خانه بمانند، اما حتی بستن درها و پنجرهها نیز مانع ورود گردوغبار نمیشود و شن و خاک راه خود را به داخل منازل باز میکند.
نگرانی خانوادهها از سلامت کودکان
در کنار خسارتهای اقتصادی، نگرانی درباره سلامت مردم، بهویژه کودکان، سالمندان و بیماران تنفسی، هر روز بیشتر میشود.
یکی از بانوان سیستانی در گفتوگو با خبرنگار تسنیم اظهار داشت: تداوم طوفانهای 120 روزه و افزایش غلظت گردوغبار، امنیت بهداشتی منطقه را تهدید میکند. نگرانی اصلی ما سلامتی فرزندانمان است که در این هوای آلوده، به شدت تحت فشار هستند و تداوم این وضعیت، توان جسمی مردم را تحلیل برده است.
پزشکان نیز بارها هشدار دادهاند که افزایش غلظت ذرات معلق میتواند موجب تشدید بیماریهای قلبی و ریوی، افزایش مراجعات درمانی و کاهش کیفیت زندگی ساکنان منطقه شود.
در چنین شرایطی، بسیاری از خانوادهها ترجیح میدهند کودکان خود را از خانه خارج نکنند؛ تصمیمی که اگرچه از نظر بهداشتی منطقی است، اما زندگی عادی مردم را مختل کرده و فشار روانی ناشی از این وضعیت را افزایش داده است.
تعطیلیپ؛ راهکار موقت برای بحرانی مزمن
تعطیلی ادارات و کاهش ساعات کاری، اگرچه در کوتاهمدت از حضور مردم در فضای آلوده جلوگیری میکند، اما نمیتواند پاسخگوی بحرانی باشد که سالهاست بر منطقه سایه انداخته است.
کسبه از کاهش مشتریان گلایه دارند، رانندگان از اختلال در حملونقل سخن میگویند و کشاورزان نیز معتقدند ادامه این وضعیت خسارتهای سنگینی بر فعالیتهای اقتصادی وارد کرده است.
کارشناسان بر این باورند که مدیریت بحران ریزگردها تنها با تصمیمهای مقطعی ممکن نیست و نیازمند برنامهای جامع، فرابخشی و بلندمدت است؛ برنامهای که همزمان موضوع تأمین حقابه تالاب هامون، تثبیت کانونهای داخلی گردوغبار، توسعه پوشش گیاهی، مدیریت شنهای روان، تقویت زیرساختهای مقابله با بحران و همکاریهای بینالمللی برای کنترل کانونهای خارجی را دنبال کند.
ریزگرد؛ بحرانی فراتر از محیط زیست
آنچه امروز در سیستان رخ میدهد، صرفاً یک مسئله زیستمحیطی نیست؛ بلکه به بحرانی چندوجهی تبدیل شده که اقتصاد، سلامت، آموزش، مهاجرت، سرمایهگذاری و حتی امنیت اجتماعی منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.
ادامه این روند میتواند انگیزه ماندگاری جمعیت در منطقه را کاهش دهد و بر روند توسعه شمال سیستان و بلوچستان اثر منفی بگذارد؛ موضوعی که بارها از سوی کارشناسان و مسئولان مورد تأکید قرار گرفته است.
سیستان ظرفیتهای بزرگی در حوزه کشاورزی، تجارت مرزی، گردشگری، انرژیهای تجدیدپذیر و موقعیت ژئوپلیتیکی دارد، اما تا زمانی که بحران ریزگردها مهار نشود، بهرهبرداری کامل از این ظرفیتها نیز با دشواری همراه خواهد بود.
مردم چشمانتظار اقدام ریشهای
مردم سیستان بیش از هر چیز، خواهان اقداماتی هستند که بتواند این چرخه فرساینده را متوقف کند؛ اقداماتی که نتیجه آن تنها تعطیلی کمتر ادارات نباشد، بلکه بازگشت آرامش به زندگی روزمره، کاهش بیماریهای تنفسی، رونق فعالیتهای اقتصادی و احیای امید در منطقه باشد.
امروز طوفان دوباره ادارات را تعطیل کرده است، اما مطالبه مردم تنها پایان یک روز بحرانی نیست؛ آنان خواهان پایان بحرانی هستند که سالهاست با هر وزش باد، بخشی از سلامت، معیشت و آرامششان را با خود میبرد. شاید زمان آن رسیده باشد که مقابله با ریزگردهای سیستان، نه بهعنوان یک واکنش مقطعی، بلکه بهعنوان یکی از مهمترین اولویتهای توسعه شرق کشور در دستور کار قرار گیرد؛ چرا که آینده این سرزمین، به تصمیمهایی وابسته است که امروز برای مهار این بحران اتخاذ میشود.
انتهای پیام/