به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، اظهارات اخیر امیر قادری، سرپرست معاونت هماهنگی امور عمرانی استاندار کردستان درباره ضرورت تحول در مدیریت پسماند در جلسه مدیریت پسماند استان که در سنندج برگزار شد، اگر چه حاوی نکات مهم و قابل توجهی درباره یکی از چالشهای جدی زیستمحیطی استان است، اما در کنار تأکید بر ضرورت تغییر نگاه مدیریتی، یک پرسش اساسی را پیش روی افکار عمومی قرار میدهد، چرا پس از سالها طرح این دغدغهها، هنوز مدیریت پسماند در بسیاری از شهرها و روستاهای کردستان با مشکلات انباشته مواجه است؟
مدیریت پسماند دیگر یک موضوع صرفاً خدماتی و مربوط به جمعآوری زباله نیست، بلکه مسئلهای چندبعدی مرتبط با سلامت عمومی، منابع آب، کشاورزی، محیط زیست، توسعه پایدار و حتی اعتبار اجتماعی شهرها و روستاهاست. بنابراین هر سخن درباره ساماندهی این حوزه باید با برنامه، زمانبندی، اعتبار مشخص و مسئولیتپذیری دستگاهها همراه باشد.
1- «ضرورت تغییر نگاه مدیران»؛ درست اما نیازمند پاسخگویی
معاون عمرانی استاندار کردستان گفته است: ساماندهی پسماند مستلزم تغییر نگاه و رویکرد مدیران و ورود جدی دستگاههای اجرایی به انجام وظایف قانونی خود است.
این بخش از سخنان، شاید مهمترین گزاره مطرح شده باشد؛ چرا که مشکل پسماند در کردستان بیش از آن که فقط کمبود تجهیزات باشد، ناشی از ضعف در حکمرانی، هماهنگی بین دستگاهی و نگاه کوتاهمدت به یک بحران بلندمدت است.
اما پرسش رسانهای اینجاست که اگر مشکل نبود تغییر نگاه مدیریتی است، چه دستگاههایی تاکنون در انجام وظایف قانونی خود کوتاهی کردهاند؟
آیا باید شهرداریها پاسخگو باشند؟ آیا سازمان محیط زیست باید نظارت سختگیرانهتری داشته باشد؟ آیا دهیاریها منابع و آموزش لازم را دریافت کردهاند؟ آیا طرح جامع مدیریت پسماند استان به مرحله اجرا رسیده است؟ افکار عمومی نیازمند شنیدن مصادیق است، نه صرفاً کلیات.
2- «استفاده از مشاوران متخصص»؛ گامی ضروری اما دیرهنگام
قادری بر استفاده از ظرفیت مشاوران متخصص و دارای صلاحیت تأکید کرده است.
این موضوع قابل دفاع است؛ چرا که مدیریت پسماند امروز در دنیا یک علم تخصصی است و دیگر نمیتوان با روشهای سنتی، دفن غیراصولی و انتقال زباله، این بحران را مدیریت کرد. اما نکته مهم این است که استان کردستان سالهاست با چالش سایتهای دفن زباله، شیرابهها، بوی نامطبوع، آلودگی منابع طبیعی و اعتراضات مردمی مواجه است.
سؤال اینجاست آیا تاکنون مطالعات کارشناسی انجام نشده بود یا مشکل اصلی در اجرا و عملیاتی نشدن مطالعات بوده است؟ چرا بسیاری از طرحهای مطالعاتی در کشور پس از هزینهکرد اعتبارات، به مرحله اجرا نمیرسند؟
3- محصور کردن سایتهای زباله؛ درمان یک معلول نه حل ریشهای مشکل
سرپرست معاونت امور عمرانی استاندار کردستان پیشنهاد کرده شهرداریها سایتهای دفع زباله را با دیوارهای بتنی و پیشتنیده محصور کنند. این اقدام میتواند بخشی از مشکلات ظاهری مانند پراکندگی زباله، ورود حیوانات، زبالهگردی و انتشار آلودگی را کاهش دهد، اما باید توجه داشت که محصور کردن سایت زباله، مدیریت پسماند نیست؛ تنها کنترل بخشی از پیامدهای آن است.
مشکل اصلی سایتهای دفن، مواردی همچون: نبود تفکیک زباله از مبدأ؛ دفن سنتی و غیراصولی؛ تولید شیرابه و خطر نفوذ به منابع آب؛ نبود کارخانههای پردازش و بازیافت و نبود مدیریت پسماندهای ویژه و صنعتی است. بنابراین دیوارکشی اگرچه لازم است، اما نباید به عنوان راهکار اصلی معرفی شود.
4- نقش دهیاریها و روستاها؛ حلقه فراموششده مدیریت پسماند
اشاره معاون عمرانی استاندار کردستان به نقش دهیاریها در رعایت الزامات زیستمحیطی، نکته مهمی است، اما باید پرسید: آیا همه دهیاریها توان مالی، نیروی انسانی متخصص و تجهیزات لازم برای مدیریت پسماند دارند؟
در بسیاری از روستاهای استان، جمعآوری زباله با امکانات محدود انجام میشود و برخی روستاها فاقد مکان مناسب دفع هستند. اگر قرار است دهیاریها مسئولیت بیشتری بر عهده بگیرند، باید منابع مالی، آموزش تخصصی و پشتیبانی فنی نیز برای آنها فراهم شود.
5- هشدار درباره سموم کشاورزی؛ ضرورت ورود جدیتر
درخواست تهیه گزارش درباره آثار زیستمحیطی سموم کشاورزی نیز اقدامی قابل توجه است. کردستان یکی از قطبهای کشاورزی کشور است و مصرف سموم بدون مدیریت علمی میتواند خاک، آبهای زیرزمینی و سلامت مردم را تهدید کند، اما این موضوع نیز نیازمند اقدام عملی است؛ از جمله: آموزش کشاورزان؛ توسعه کشاورزی پایدار؛ نظارت بر فروش سموم؛ جلوگیری از مصرف بیرویه مواد شیمیایی.
6- فضولات حیوانی در روستاها؛ تهدید خاموش منابع آب
تأکید بر ساماندهی فضولات حیوانی در روستاهای بالادست سدها و رودخانهها، یکی از نقاط قوت این سخنان است. استان کردستان دارای منابع آبی مهمی است و ورود آلایندههای انسانی و دامی به رودخانهها میتواند تبعات جدی برای کیفیت آب داشته باشد.
اما باز هم پرسش این است، آیا برای روستاها مکانهای مشخص، اعتبار و برنامه اجرایی تعریف شده است؟ یا این موضوع نیز مانند بسیاری از مسائل محیط زیستی، تنها در جلسات مطرح خواهد شد؟
انتهای پیام/