به گزارش گروه سیاست خارجی خبرگزاری تسنیم، در حالی که آمریکا و دیگر اضلاع و اجزای نظام سلطه با تمام ابزارهای سخت و نرم خود در تلاش برای تضعیف اراده ملتهای مسمان آزاده و تجاوز به کشورهایی مستقل مانند ایران، عراق، لبنان و فلسطین هستند، شاهد برگزاری باشکوه مراسم اربعین حسینی امسال در کشور عراق هستیم.
امسال که شاهد تشدید تجاوزات دشمنان به خاک کشورمان و تلاش برای ایجاد ناامنی در منطقه هستیم، پرسشهای بنیادینی درباره ارتباط حماسه اربعین حسینی با «گفتمان مقاومت» و «آینده تمدنی جهان اسلام» مطرح است. برای بررسی این موضوع، گفتوگویی با حجه الاسلام والمسلمین "محمد مهدی ایمانی پور"، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی صورت دادهایم تا نسبت « حماسه اربعین حسینی» را با تحولات جاری نظام بینالملل بررسی کنیم:
در شرایطی که دشمنان با ابزارهای نظامی و امنیتی و تجاوز مستمر و مکرر به خاک مقدس ایران و کشورهای دیگر، به دنبال ایجاد فضای ارعاب در منطقه هستند، شاهدیم که اربعین حسینی با همان شکوه پیشین و حتی پرشورتر برگزار میشود. این تلاقی زمانی یعنی برگزاری حماسه اربعین در میانه تهدیدات دشمنان، چه پیامی درباره «اصالت گفتمان مقاومت» دارد؟
ایمانیپور: در ابتدا فرارسیدن اربعین حسینی را به پیروان بیشمار و راستین حضرت اباعبدالله الحسین علیه السلام و مکتب عاشورا در سرتاسر جهان تسلیت می گویم. برای درک پیام این تلاقی زمانی، باید ابتدا تعریفی دقیق از «مقاومت» ارائه دهیم. مقاومت در منطق دینی ، یک واکنشِ صرفاً دفاعی و انفعالی در برابر حمله نیست؛ بلکه نوعی «ایستادگیِ کنشگرانه» بر مدار حق است. وقتی دشمن، تجاوز به خاک کشورهای اسلامی را به عنوان ابزارِ تغییرِ رفتارِ ملتها انتخاب میکند، هدفش «تولیدِ ترس» و «فلج کردن ارادهها» است.
برگزاری مراسم اربعین در این شرایط، دقیقاً «نفیِ کاملِ محاسبات دشمن» است. پیام اربعین این است که «مقاومت، فراتر از میدان جنگ، در متن زندگی جاری است». اینکه میلیونها انسان از سراسر جهان، بدون ترس از تهدیدات امنیتی و نظامی، به سوی کربلا حرکت میکنند، نشاندهنده آن است که گفتمان مقاومت در فرهنگِ پیروانِ اهلبیت (ع)، به یک «مکتب» تبدیل شده است نه یک تاکتیک یا حتی راهبرد نظامی. دشمن با فشار و تهدید به دنبال ناامنسازی است، اما اربعین با «امنیتِ برآمده از ایمان به خدا» پاسخ دشمن را میدهد. این یعنی مقاومت در جان این امت جریان یافته است. اربعین، «تداومِ حماسه عاشورا» است و عاشورا تجسم مقاومت در برابر ظلم است؛ همانگونه که حضرت زینب (س) در کوفه و شام، در میانه میدانِ غلبهِ ظاهریِ دشمن، گفتمان مقاومت را با نطقهای خود نمایان ساخت، امروز اربعین با حضور میلیونی، فریاد میزند که «مقاومت پایانناپذیر است». این حضور، نه فقط یک آیین مذهبی، بلکه نمایشِ «اقتدارِ امت اسلامی» در برابر جنگ ترکیبی نظام سلطه است.
برخی تحلیلگران اربعین را یک «شبکه ارتباطی عظیم» میدانند. از منظر دیپلماسی فرهنگی، چگونه این «شبکه» میتواند به «منظومه مقاومت» در برابر نظام بینالملل تبدیل شود؟ آیا میتوان گفت که اربعین در حال خلق یک زیرساخت تمدنی جدید است؟
ایمانیپور: دقیقاً همینطور است. ما نسبت به حماسه جاری، مستمر و هر ساله اربعین حسینی به مثابه یک «ظرفیت تمدنی» نگاه میکنیم، نه یک رویدادِ تقویمی. در نظام بینالملل کنونی، قدرت بر اساس «شبکهسازی» تعریف میشود. هژمونی غرب بر پایه شبکههای مالی، رسانهای و نظامیِ متصل به هم بنا شده است. اما اربعین، مدلِ رقیبِ این شبکهسازی را ارائه میدهد؛ «شبکهسازی بر مدارِ حق طلبی، عدالت و معنویت».اربعین در حال خلق یک شبکه ی تمدن ساز است. دقت کنید؛ این شبکه، مرزهای جغرافیایی را که نظام سلطه برای تفرقه ما کشیده بود، بیاثر کرده است. وقتی یک زائر ایرانی، یک زائر عراقی، یک جوانِ یمنی و یک مبارزِ لبنانی در یک مسیر و در کنار هم قرار میگیرند، این یعنی «شکل دهی به امت». این شبکه، «زیرساختِ انسانیِ مقاومت» است.
وقتی این پیوندها در جریان اربعین شکل میگیرد، در زمانِ بحران، همین افراد به «شبکه پشتیبان مقاومت» تبدیل میشوند.نکته مهم این است که این منظومه، پویاست. اربعین فراتر از آنچه ذکر شد، «نرمافزارِ اداره جامعه» را می سازد. زیست مومنانه ، مواسات دینی، منش انسانی ، اخلاق کریمانه، خدمت صادقانه و تعاون در عمل صالح. این دقیقاً همان چیزهایی است که برای پیشبرد «تمدن نوین اسلامی» نیاز داریم. بنابراین، اربعین نه تنها مکملِ مقاومتِ نظامیِ ما در میدانهاست، بلکه «سوختِ فکری و روحی» آن را تأمین میکند.
جمهوری اسلامی ایران به عنوان کانونِ مقاومت، با فشارها و تحریمهای بیسابقهای روبهروست. پیوندِ میانِ «اربعین» و «مقاومت همه جانبه ایران» در برابر توطئه ها، تهدیدات و تجاوز دشمنان را چگونه ارزیابی و تحلیل میکنید؟
ایمانیپور: امروز ایرانِ اسلامی، پرچمدارِ گقتمان مقاومت است و نظام سلطه به خوبی درک کرده که قدرتِ ایران فقط در «موشک» نیست؛ قدرتِ ایران در «گفتمانی» است که مقاومت می سازد. دشمن به دنبال «منزوی کردن» اربعین است، چون اربعین، این گفتمان را تقویت می کند. ایران اکنون به «قلبِ تپنده جغرافیای مقاومت» تبدیل شده است و پدیده اربعین به منبع سرشاری برای تغذیه این قلب تپنده ، مبدل گردیده است. این یک حقیقتِ راهبردی است که پیوند میان ایران و دیگر کشورها در بسترِ اربعین، فراتر از روابطِ متعارف دوجانبه یا چندجانبه ، یک «پیوندِ تمدنی» است که هیچ قدرتی نمیتواند آن را گسسته سازد. وقتی از مقاومت و مکتب مقاومت سخن می گوییم ، مراد مقاومت در تمام ساحات است، میدانِ نظامی، میدانِ اقتصادی، میدان سیاسی و البته میدانِ فرهنگی. اربعین، خنثیکننده اصلیِ «جنگ شناختی» دشمن است.
دشمن میخواهد ج.ا.ایران را مقابل ملت و دولت عراق قرار دهد، اما اربعین، ج.ا.ایران را به عنوان کشوری حامیِ برادران مسلمان عراقی به تصویر میکشد.ما انتشار پیام جهانی اربعین را یک رسالت همگانی می دانیم واربعین را به عنوان «بزرگترین نمایشگاهِ قدرتِ نرمِ گفتمان مقاومت » میبینیم. پیوندِ این حماسه با مقاومتِ مردم ایران، به معنایِ صادراتِ «الگویِ مقاومت» به کلِ جهان اسلام است. وقتی ملتهای دیگر میبینند ایران با وجود همه فشارها، همچنان پیشرو در برگزاریِ اربعین است، به این نتیجه میرسند که «ایستادگی» محصولی جز پیروزی ندارد. این، امیدبخشیِ بسیار مهم است. اربعین، قدرتِ ایران را از مرزهای جغرافیایی به «مرزهای اعتقادی » گسترش داده است.
بسیاری از متفکران معتقدند که ما در آستانه گذار از نظمِ فعلیِ جهانی به نظمی نوین هستیم. نقشِ تمدنیِ «اربعین» و پیام آن برای آینده بشریت چیست؟ آیا اربعین میتواند فراتر از جهانِ تشیع، مخاطبی جهانی داشته باشد؟
ایمانیپور: نظمِ موجود جهانی که بر پایه «سودمحوری»، «فردگرایی» و «سلطهگری» استوار است، در حال فروپاشی است. بشرِ امروز از این نظمِ غیرعادلانه، بیروح و تهی از معنویت خسته شده و تشنهی «معنویتِ عدالتمحور» است. اینجا همان جایی است که اربعین وارد میشود.پیام تمدنی اربعین، «انساندوستی بر مدارِ ایمان و حقطلبی» است. اربعین تنها متعلق به شیعیان نیست؛ اربعین متعلق به همه کسانی است که از ظلم بیزارند و به دنبال «آزادیِ اصیل» میگردند. در اربعین، شاهد حضورِ اهل سنت، مسیحیان و حتی انسانهای جستجوگرِ حقیقت هستیم. این یعنی اربعین، «زبانِ مشترکِ بشریتِ آینده» است.
نظمِ نوینِ جهانی که ما از آن سخن میگوییم، نیازمندِ یک «پایه اخلاقی» است. لیبرالیسم در تأمینِ این پایه شکست خورده است. اربعین، آن «نرمافزارِ اخلاقی» است که میتواند بین شئون مختلف تمدن ، از علم و فناوری گرفته تا اقتصاد و حکمرانی، پیوند ایجاد کند. و بشریت را حولِ محورِ «مبارزه با بی عدالتی» و «حمایت از مستضعفین» جمع کند. ما در حال آمادهسازیِ زمینه برای ظهورِ تمدنی هستیم که در آن، عدالت، نه یک شعار، بلکه سبکِ زندگی باشد. اربعین، تمرینِ «جامعه مهدوی» است؛ جامعهای که در آن «ایثار» بر «انباشتِ ثروت» مقدم است. این پیامِ تمدنی، نه تنها مخاطبِ جهانی دارد، بلکه تنها راهِ نجاتِ بشریت از بنبستِ فعلی است. ما باید این پیام را با زبانِ هنر، دیپلماسی و رسانه به گوش جهانیان برسانیم؛ جهانی که امروز بیش از هر زمانِ دیگری به تعالیم حسینی نیازمند است.
به عنوان رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، نقشه راه شما برای تعاملات تمدنی در این حوزه چیست؟ چگونه میتوانیم از اربعین برای تحکیم «جبهه مقاومت جهانی» و تاثیرگذاریِ ماندگار در نظام بینالملل بهره ببریم؟
ایمانیپور: نقشه راه ما برای آینده، بر سه رکنِ «گفتمانسازی»، «شبکهسازیِ نخبگانی» و «دیپلماسیِ مردمی» استوار است.در این خصوص ما باید «ارزشهای اربعینی» را به «زبانِ جهانی» معرفی و تبیین کنیم. دیگر آنکه انسان رسانه ها را فعال نموده و دیپلماسیِ «اربعینی» را شکل بدهیم. یعنی ما باید از ظرفیتِ زائرانِ اربعین به عنوان «سفیرانِ اربعین» استفاده کنیم. هر زائر، یک سفیر است که می تواند ارزش های نهفته در این رویداد و چرایی شکل گیری آن و مفاهیم برخاسته از آن نظیر "مقاومت" را در کشورش منتشر نماید.
ماموریت ما همراه کردن جهانی است که در آن «مقاومت» به معنای عام آن، نه یک واژه سیاسی، بلکه یک «سبکِ زندگیِ» و ایجاد "تمدن نوین" یک هدف همگانی است. اگر ما بتوانیم حقیقت اربعین را معرفی وتثبیت کنیم، آنگاه نظامِ سلطه دیگر نخواهد توانست با ابزارهای خود، اراده ملتها را بشکند. ما در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در حالِ ریلگذاری برای این حرکتِ بزرگ هستیم. اربعین، باید تبدیل به «پیشرانِ تمدنی» گردد. ما مطمئن هستیم که آینده از آنِ مستضعفین است و اربعین، نقطه جوشش و طلوعِ این آینده در تاریخِ بشر خواهد بود.
انتهای پیام/