به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، کشف دویست کیلوگرم شمش طلا و میلیونها دلار پول نقد در منزل حلمی تونا کوریش، مانند یک بمب خبری در رسانههای ترکیه منفجر شد.
حلمی تونا برادرِ فراری علیخان کوریش رئیس فرقه سلیمانچیها است. علیخان پس از بازجویی اولیه، همراه با 37 نفر دیگر از سران فرقه، محکوم و روانه زندان شد. ولی برادرش حلمی توانسته در آخرین دقایقی قبل از رسیدن نیروهای پلیس، به خارج از کشور بگریزد.
بسیاری از روزنامههای ترکیه، خبر کشف 200 کیلو شمش طلا و مقادیر زیادی دلار و لیره در منزل برادر رئیس فرقه سلیمانچیها را به عنوان موضوعی مهم تلقی کردند. ولی چهرههای مشهور مرتبط با طریقتهای دینی – عرفانی در ترکیه، این نظریه را مطرح کردهاند که دستگیری و زندانی شدن رئیس سلیمانچیها، راه را برای حمله به دیگر فرقههای ترکیه نیز هموار کرده است.
در ترکیه صدها نوع طریقت عرفانی – مذهبی فعال هستند که اغلب آنها، پس از مدتها کار تشکیلاتی، سازماندهیهای مخفی، فعالیتهای گسترده مالی و دخالت در حوزههای سیاسی، عملاً به فرقههایی خطرناک تبدیل شدهاند که هم در جامعه و هم در برخی نهادهای حکمرانی، دارای نفوذ هستند و علاوه بر این، میلیاردها دلار پول، سرمایه، املاک و مستغلات، شرکت و تاسیسات مختلف در اختیار دارند.
اسماعیل آقاییها هم بترسند
یکی از طریقتهای مهم و مشهور ترکیه به نام «طریقت اسماعیل آقا» شناخته میشود. این طریقت علاوه بر نفوذ اجتماعی گسترده، چنان جایگاه سیاسی مهمی دارد که از اردوغان و داود اوغلو گرفته تا عبدالله گل و دیگران، اغلب سیاستمداران ترکیه همواره با روسای طریقت دیدار کردهاند.
رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه و رهبر حزب عدالت و توسعه، یکی از سیاستمدارانی بود که پس از درگذشت رئیس طریقت اسماعیل آقایی، در مراسم تشییع جنازه او حضور پیدا کرد و این یکی از نشانههای ارتباط مستحکم بین طریقت اسماعیل آغا و حزب حاکم ترکیه است.
بسیاری از تحلیلگران نزدیک به آکپارتی میگویند، راه اسماعیل آقا از فرقههای انحرافی جداست و فقط در مسیر نشر دانش و دین خدمت میکند اما برخی معتقدند که انباشته شدن میلیاردها دلار ثروت در موسسات مالی این طریقت و اختلاف نظر بین نسل جوان سران طریقت، آنها را هم به یک فرقه تبدیل کرده است.
احمد محمود اونلو، معروف به «جُبه لی احمد»، بر این باور است که سلیمانچیها در یک مقطع تاریخی خاص دچار انحراف شدند و بعید نیست که همین بلا بر سر طریقت اسماعیل آقایی نیز بیاید.
او میگوید: «اصل مهم مشورت در رهبری جامعه اسماعیل آقایی کنار گذاشته شده و روابط مختلف رانتی، بر اصل تقوا و شایسته سالاری و توانایی علمی ارجحیت یافته است. این نشانهای قوی است که به ما میگوید، همین مشکلی که در سلیمانچیها پیش آمد، در جامعه اسماعیلآقا نیز رخ خواهد داد. قبلاً جماعت اسماعیل آقا، توسط افراد شایسته و شاگردان نزدیک به محمود اوستا عثماناوغلو اداره میشد، اما حالا چنین نیست و شیوه رهبری، تضعیف شده است. بزرگان ما، استادان ما و عالمان دینی با تقوای ما مسیر اسماعیل آقا را روشن میکردند. ولی حالا آنها طرف مشورت نیستند و کسی مانند عبدالله قلیچ، که تنها چند سال پیش این وظایف را آغاز کرده و مطلقاً هیچ اطلاعی از روشها و رویههای حضرت محمود افندی ندارد، به عنوان دبیرکل منصوب شده و تمام جلسات را با گروهی از مدیران و بوروکراتها رهبری میکند».
جبه لی احمد به روابط مافیایی خانوادگی در طریقتها انتقاد کرده و میگوید: «در جماعت سیلمانچیها، دیدیم که شکلدهی مدیریت از طریق خانواده و روابط نزدیک میتواند به مشکلات جدی منجر شود. متأسفانه، همین موارد در جماعت اسماعیل آقا مشاهده میشود. وقتی موضوع از صلاحیت و شایستگی دور شود و در همه چیز در قالب قدرت پسران، دامادها، نوهها و برادرزنها شکل بگیرد، تکرار تاریخ اجتنابناپذیر خواهد بود».
این شخصیت جنجالی ترکیه از حمله دولت به سلیمانچیها حمایت کرده و به این اشاره کرد که سران گروه، «در فعالیتهای نامشروع دست داشتهاند» و دولت چارهای جز مداخله و دستگیری نداشته است.
جبه لی احمد درباره این موضوع گفت: «دولت برآمده از حزب عدالت و توسعه هرگز تصمیماتی اتخاذ نکرده که مسلمانان و صوفیان را مورد آزار و اذیت و حمله قرار دهد. نیازی به مدرک برای اثبات این موضوع نیست. با این حال، دولت ما با درس گرفتن از ساختارهایی مانند گروه فتح الله گولن که با قدرتهای خارجی ارتباط برقرار کرده و برای اشغال کشور کودتا کردهاند، اکنون عملیاتی را علیه سازمان جنایتکار علیخان کوریش آغاز کرده که به سرعت در حال تبدیل شدن به شبکهای مانند گولن بود».
اما چرا جبه لی احمد درباره جماعت اسماعیل آقا نگران است؟ در پاسخ میتوان به این موارد مهم اشاره کرد:
1.جماعت اسماعیل آقا با بیش از یک میلیون مرید، علاوه بر آن که یک نهاد دینی – عرفانی متنفذ به شمار میرود، در عین حال، یکی از مهمترین پایگاههای سیاسی – اجتماعی حزب عدالت و توسعه است در صورتی که روسای این طریقت نیز به اتهام دچارشدن به رفتارهای فرقه گرایانه و انحرافی متهم و دستگیر شوند، مشخص نیست که رای شناور مریدان به سوی کدام حزب برود.
2.جبه لی احمد به عنوان یکی از روحانیون و خطبای جنجالی، مشهور و حاشیهدار نزدیک به حزب اردوغان، مدتها تلاش کرد تا به عنوان یکی از روسای بزرگ طریقت اسماعیل آقا منصوب شود اما ناکام ماند.
3.طریقت اسماعیل آقا با داشتن صدها شرکت و موسسه مالی، بازرگانی، گردشگری، رسانهای، حمل و نقل و گستره پهناوری از فعالیتهای مالی، دارای دهها میلیارد دلار ثروت است. در صورتی که این طریقت نیز به سرنوشت فرقه سلیمانچیها گرفتار شود، احتمال آن وجود دارد که آدمهایی مانند جبه لی احمد نیز نتوانند از مریدان خود، وجوه مالی دریافت کنند. کما این که در چند ماه گذشته، روزنامه نگاران مشهوری مانند فاتح آلتایلی ویدیوهایی از دختر و داماد جبه لی احمد منتشر کردند که نشان میداد از خودرو یکصد هزار دلاری آلمانی و زندگی لوکس بهرهمند هستند.
مصطفی کارا علی اوغلو از تحلیلگران مشهور ترکیه میگوید: «پس از عملیات علیه سلیمانچیها، یک رویکرد قدیمی دوباره ظهور کرده است: همه فرقهها و جوامع مذهبی باید تعطیل شوند! تعطیل کردن آنها عملاً غیرممکن است و رویکردی ناقص برای حل این مسئله است.
در جهان اسلام و در ترکیه، فرقهها، جوامع و شاخههای مذهبی بیشماری وجود دارد. بسیاری از آنها حلقههایی از یک زنجیره هستند که قرنها نسل به نسل منتقل شدهاند. در مجموع، همه آنها را میتوان سازمانهای جامعه مدنی در نظر گرفت، اما باید بپذیریم که تا حدودی خارج از استانداردهای جامعه مدنی مدرن قرار میگیرند.
وابستگی به یک فرقه/جامعه مذهبی در نهایت یک مسئله ایمانی است. قدرت سنت چند صد ساله پشت این فرقهها را نمیتوان از طریق یک رویکرد سطحی درک کرد. ولی بر کسی پوشیده نیست که در سالهای اخیر، برخی از این ساختارها مورد انتقاد قرار گرفتهاند، فاسد شدهاند و از هدف اصلی خود منحرف شدهاند. جوامع عظیمی وجود دارند که در حالی که ادعای صوفی بودن دارند، درگیر فعالیتهای بیشماری هستند که شایسته تصوف نیست».
این تحلیلگر ترکیه در ادامه به این اشاره کرده که برخی از فرقهها و جوامع صوفیانه در ترکیه، بیش از حد سیاسی شدهاند و تنها به همین دلیل از روح موضوع منحرف شدهاند.
در پایان باید گفت: در چند ماه گذشته در ترکیه، طریقتهایی مانند «منزل»، «عشاقچیلار» و چندین گروه و فرقه، به خاطر اختلافات مربوط به ارث و میراث مالی و تقسیم قدرت، دچار مشکلات فراوانی شدهاند و دسترسی سران این گروهها به میلیاردها دلار ثروت و نفوذ اجتماعی و امکان تبلیغ، برای موازنات سیاسی – اجتماعی و امنیتی ترکیه به چالشی بزرگ تبدیل شده است.
انتهای پیام/