به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، احد وظیفه رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در کارگاه آموزشی دورپیوندها، سامانههای پیشبینی و هشدار درباره پدیده النینو، با تأکید بر اینکه النینو بهتنهایی نمیتواند مبنای پیشبینی بارش در ایران باشد، گفت: برای ارزیابی وضعیت بارش و احتمال وقوع سیلاب باید مجموعهای از شاخصهای اقیانوسی، الگوهای گردش جوی، مسیر انتقال رطوبت و خروجی مدلهای پیشبینی بهصورت همزمان بررسی شود.
احد وظیفه در نشست تخصصی سامانههای پیشبینی و هشدار با محوریت پدیده «النینو» اظهار کرد: النینو یکی از شاخصهای مهم اقلیمی است که میتواند بر الگوهای گردش جوی در فصل سرد اثر بگذارد، اما وقوع آن بهتنهایی به معنای افزایش بارندگی یا شکلگیری سیلاب در کشور نیست.
وی با اشاره به فاصله جغرافیایی محل شکلگیری این پدیده تا ایران افزود: تغییرات دمای سطح آب اقیانوس آرام میتواند هزاران کیلومتر دورتر بر گردشهای جوی اثر بگذارد، اما نتیجه نهایی این فرآیند در مناطق مختلف یکسان نیست و به عوامل متعدد دیگری وابسته است.
چرا النینو الزاماً به معنای بارش بیشتر نیست؟
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی توضیح داد: حتی در سالهایی که النینو با شدت بالایی رخ داده، مناطق مختلف جهان و حتی بخشهای مختلف یک منطقه، شرایط بارشی مشابهی نداشتهاند و در برخی نقاط بارش افزایش یافته و در برخی مناطق خشکسالی رخ داده است.
وظیفه ادامه داد: وضعیت جغرافیایی ایران، مسیر ورود سامانههای بارشی، نحوه انتقال رطوبت و وضعیت سایر الگوهای اقلیمی تعیین میکنند که یک رخداد اقیانوسی در نهایت چه اثری بر بارش کشور داشته باشد.
به گفته وی، بنابراین نمیتوان تنها بر اساس مثبت یا منفی بودن یک شاخص اقلیمی، درباره میزان بارش ماههای آینده یا احتمال وقوع سیلاب در کشور اظهارنظر قطعی کرد.
شدت النینو در سالهای مختلف متفاوت است
وی درباره شدت این پدیده نیز گفت: النینو بر اساس میزان افزایش دمای سطح آب اقیانوس آرام طبقهبندی میشود و هرچه این افزایش دما بیشتر باشد، شدت رخداد نیز افزایش پیدا میکند.
وظیفه با اشاره به برخی رخدادهای شدید گذشته مانند سالهای 1991، 1997 و 1998 افزود: بررسی نقشههای بارش این سالها نشان میدهد که حتی در رخدادهای قابل توجه النینو نیز اثرات بارشی در همه مناطق مشابه نبوده است.
وی درباره شرایط کنونی نیز اظهار کرد: شاخصهای فعلی قابل توجه هستند، اما این شرایط همچنان در حال تغییر است و احتمال حرکت شاخص به سمت وضعیت خنثی وجود دارد؛ بنابراین هرگونه برآورد درباره پیامدهای آن باید با در نظر گرفتن عدم قطعیت انجام شود.
مسیر رطوبت، تعیینکنندهتر از یک شاخص منفرد
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی با بیان اینکه برای بررسی احتمال بارشهای سنگین باید مسیر انتقال رطوبت به کشور مشخص شود، گفت: اگر گردشهای جوی به گونهای شکل بگیرند که انتقال رطوبت به سمت ایران تقویت شود و سایر شرایط اقلیمی نیز در وضعیت مناسب قرار داشته باشند، احتمال وقوع بارشهای قابل توجه افزایش مییابد.
وی افزود: در مقابل، اگر گردش جوی در فاز نامناسب قرار داشته باشد، حتی وجود یک شاخص اقیانوسی مساعد نیز لزوماً به بارش مورد انتظار منجر نخواهد شد.
وظیفه تأکید کرد: زمان وقوع این شرایط نیز اهمیت زیادی دارد و قرار گرفتن الگوهای نامناسب جوی در دورههای حساس پاییز و ابتدای زمستان میتواند بر میزان بارش کشور اثر بگذارد.
غرب زاگرس در کانون توجه سیلابی
وی درباره مناطق حساس در صورت وقوع بارشهای سنگین اظهار کرد: در صورت شکلگیری شرایط مناسب برای بارشهای شدید، بخش غربی زاگرس از مناطق مهم و حساس کشور خواهد بود؛ چراکه مسیرهای انتقال رطوبت و سامانههای بارشی میتوانند این منطقه را تحت تأثیر قرار دهند.
وظیفه افزود: از سوی دیگر، در صورت وقوع بارش مناسب، افزایش ذخیره آب در سدهای غرب کشور میتواند یک فرصت برای تقویت منابع آبی و استفاده از ظرفیت مخازن باشد.
وی در عین حال تأکید کرد که برنامهریزی نباید تنها بر اساس سناریوی وقوع سیلاب انجام شود و دستگاههای اجرایی باید برای سناریوهای مختلف اقلیمی آمادگی داشته باشند.
پیشبینی فصلی، زمان دقیق سیلاب را مشخص نمیکند
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی درباره محدودیت پیشبینیهای فصلی گفت: این پیشبینیها میتوانند تصویری کلی از شرایط احتمالی فصل آینده ارائه کنند، اما برای شناسایی دقیق سامانههای بارشی و احتمال وقوع سیلاب باید از پیشبینیهای کوتاهمدت، هفتگی و روزانه نیز استفاده کرد.
وی افزود: سامانههای جوی قوی را میتوان حدود یک تا دو هفته پیش از وقوع با دقت بیشتری شناسایی کرد و هرچه به زمان رخداد نزدیکتر شویم، امکان برآورد دقیقتر شدت و دامنه اثرات آن افزایش مییابد.
وظیفه خاطرنشان کرد: خروجی مدلهای هواشناسی نیز ثابت نیست و با ورود دادههای جدید تغییر میکند؛ بنابراین یک نقشه یا یک خروجی مدل نمیتواند بهتنهایی مبنای اعلام وقوع قطعی سیلاب قرار گیرد.
بارش مناسب میتواند به تولید برقآبی کمک کند
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ارتباط میان منابع آب و انرژی گفت: در صورت تحقق بارشهای مناسب، افزایش ذخایر آب علاوه بر تأمین نیازهای آبی، میتواند ظرفیت تولید برقآبی کشور را نیز افزایش دهد.
وظیفه افزود: با توجه به محدودیتهای موجود در بخش انرژی، مدیریت ذخایر آبی و استفاده از ظرفیت نیروگاههای برقآبی اهمیت بیشتری پیدا میکند و افزایش حجم آب مخازن میتواند امکان تولید و تنظیم انرژی در دورههای مختلف را فراهم کند.
تصمیمگیری باید بر اساس مجموعه دادهها باشد
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی با تأکید بر ضرورت پیوند میان پیشبینیهای اقلیمی و تصمیمگیری اجرایی اظهار کرد: در شرایط کنونی، برنامهریزی دستگاههای اجرایی باید بر مبنای دادههای بهروز و پیشبینیهای کوتاهمدت انجام شود و خروجی مدلها بهصورت مستمر مورد ارزیابی قرار گیرد.
وی گفت: طی ماههای اخیر، جلسات متعددی با وزارتخانهها و دستگاههای مرتبط از جمله وزارت جهاد کشاورزی و مجموعههای مدیریت منابع آب برای بررسی آثار احتمالی شرایط اقلیمی برگزار شده است.
وظیفه تأکید کرد: مهم است که در مواجهه با شاخصهای اقلیمی، نه خوشبینی بیش از حد ایجاد شود و نه نگرانی غیرضروری؛ چراکه وجود یک شاخص اقلیمی، وقوع یک رخداد مشخص را قطعی نمیکند.
آمادگی سدها برای سناریوهای مختلف
وی آمادهسازی زودهنگام مخازن و سدها را یکی از اقدامات مهم برای مدیریت شرایط پیشرو دانست و گفت: لازم است ظرفیت مناسب برای مواجهه با سناریوهای مختلف، از جمله بارشهای سنگین، در نظر گرفته شود تا در صورت وقوع بارشهای شدید، امکان مدیریت روانآب و کنترل سیلاب وجود داشته باشد.
وظیفه در پایان خاطرنشان کرد: مدیریت شرایط اقلیمی پیشرو نیازمند همکاری مستمر میان سازمان هواشناسی، وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، شرکتهای آب منطقهای، مدیریت بحران و سایر دستگاههای مرتبط است تا اطلاعات پیشبینی در زمان مناسب به تصمیمهای اجرایی تبدیل شود و کشور بتواند هم از فرصت بارشهای احتمالی استفاده کند و هم آمادگی لازم برای رخدادهای حدی را داشته باشد.
انتهای پیام/