به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، سالمندی بخشی طبیعی از مسیر زندگی است؛ دوره‌ای که افزایش سن می‌تواند تغییراتی در شرایط جسمی، روانی، خانوادگی و اجتماعی افراد ایجاد کند. بازنشستگی، کاهش برخی ارتباطات اجتماعی، تغییر نقش فرد در خانواده و از دست دادن دوستان یا نزدیکان از جمله اتفاقاتی است که ممکن است سالمندان با آن مواجه شوند.
با این حال، متخصصان تأکید دارند که سالمندی الزاماً به معنای انزوا، خانه‌نشینی و کنار رفتن از فعالیت‌های فردی و اجتماعی نیست و با توجه همزمان به سلامت جسم و روان می‌توان این دوره را به فصلی فعال و رضایت‌بخش از زندگی تبدیل کرد.
راحله شهریاری، روانشناس بالینی و مشاور خانواده مرکز بهداشت شهرستان بیرجند، به مناسبت هفته ملی و روز جهانی سالمندان، چهارم تا دهم مهرماه، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در بیرجند اظهار داشت: سالمندی پایان زندگی فعال نیست، بلکه فصل جدیدی از زندگی است که می‌تواند با آرامش، ارتباط اجتماعی، یادگیری و تجربه‌های تازه همراه باشد.
وی با بیان اینکه سلامت روان در دوران سالمندی باید به اندازه سلامت جسم مورد توجه قرار گیرد، افزود: با افزایش سن، تغییراتی مانند بازنشستگی، کاهش ارتباطات اجتماعی، تغییر نقش‌های خانوادگی یا از دست دادن برخی دوستان و نزدیکان ممکن است اتفاق بیفتد و سالمند برای سازگاری با این تغییرات به حمایت خانواده و حفظ فعالیت‌های روزمره نیاز دارد.
برنامه روزانه؛ قدمی ساده اما مؤثر
شهریاری داشتن برنامه روزانه را یکی از راهکارهای مؤثر برای حفظ سلامت روان سالمندان عنوان کرد و گفت: بهتر است سالمند روز خود را با چند فعالیت ساده، مشخص و قابل انجام برنامه‌ریزی کند؛ پیاده‌روی، تماس با یکی از اعضای خانواده یا دوستان، مطالعه و انجام امور شخصی می‌تواند بخشی از این برنامه باشد و تعیین فعالیت‌های قابل انجام به فرد کمک می‌کند احساس هدفمندی خود را حفظ کند و روزهای او از نظم بیشتری برخوردار باشد.
سالمندان فعالیت بدنی را کنار نگذارند
وی با اشاره به اهمیت تحرک جسمی در دوران سالمندی بیان کرد: فعالیت بدنی باید متناسب با شرایط و توانایی جسمی هر سالمند باشد. پیاده‌روی و حرکات کششی ساده از جمله فعالیت‌هایی است که می‌تواند در صورت متناسب بودن با وضعیت جسمانی فرد به بهبود خلق، خواب و احساس شادابی کمک کند و سالمندی نباید به معنای حذف کامل تحرک از زندگی روزانه باشد و فعالیت متناسب با توانایی فرد باید تا حد امکان حفظ شود.
روانشناس بالینی و مشاور خانواده مرکز بهداشت شهرستان بیرجند، حفظ ارتباطات اجتماعی را از دیگر عوامل مهم در سلامت روان سالمندان دانست و گفت: یک تماس تلفنی، دیدار با دوستان و بستگان، گفت‌وگو با اعضای خانواده یا شرکت در فعالیت‌های اجتماعی می‌تواند از احساس تنهایی و انزوا بکاهد.
وی تأکید کرد: خانواده‌ها نباید ارتباط با سالمند را تنها به تأمین نیازهای مادی و جسمی محدود کنند؛ شنیدن صحبت‌های سالمند و ایجاد فرصت برای حضور او در جمع خانواده نیز اهمیت زیادی دارد.
مغز هم به فعالیت نیاز دارد
شهریاری با تأکید بر ضرورت فعال نگه داشتن ذهن در سنین سالمندی گفت: مطالعه، حل جدول، بازی‌های فکری، یادگیری مهارت‌های جدید، خاطره‌گویی و انجام فعالیت‌های هنری می‌تواند ذهن سالمند را درگیر و فعال نگه دارد.
وی ادامه داد: سالمندی حتی می‌تواند فرصتی برای پرداختن به علاقه‌هایی باشد که فرد در سال‌های گذشته به دلیل اشتغال و مسئولیت‌های متعدد خانوادگی فرصت کافی برای دنبال کردن آنها نداشته است.
احساس مفید بودن را از سالمند نگیریم
این روانشناس بالینی یکی از نیازهای مهم سالمندان را حفظ احساس مفید بودن دانست و گفت: کمک به خانواده، رسیدگی به گل و گیاه، آشپزی، انجام کارهای هنری یا انتقال تجربه به فرزندان و نوه‌ها از فعالیت‌هایی است که می‌تواند احساس ارزشمندی و رضایت را در سالمندان تقویت کند.
شهریاری تصریح کرد: خانواده نباید به بهانه مراقبت، تمام مسئولیت‌ها و فعالیت‌ها را از سالمند بگیرد. انجام امور شخصی متناسب با توانایی فرد و مشارکت در زندگی خانوادگی به حفظ استقلال و احساس توانمندی او کمک می‌کند.
وی با اشاره به اهمیت خواب در سلامت جسم و روان سالمندان گفت: داشتن ساعت نسبتاً منظم برای خواب و بیداری و فراهم کردن محیط مناسب برای استراحت از نکاتی است که باید مورد توجه سالمندان و خانواده‌های آنان قرار گیرد.
روانشناس بالینی مرکز بهداشت شهرستان بیرجند افزود: اختصاص چند دقیقه در روز به فعالیت‌های آرامش‌بخش مانند تنفس آرام، گوش دادن به موسیقی، مطالعه، عبادت یا هر فعالیتی که فرد از انجام آن لذت می‌برد، می‌تواند در کاهش تنش‌های روزمره مؤثر باشد.
نگرانی‌ها را در دل نگه ندارید
شهریاری گفت: سالمندان نیز مانند سایر گروه‌های سنی ممکن است با نگرانی‌ها و فشارهای روانی مواجه شوند و نگه داشتن مداوم این احساسات می‌تواند فشار روانی را افزایش دهد و صحبت با یکی از اعضای خانواده، دوست مورد اعتماد یا متخصص سلامت روان می‌تواند به سالمند در مدیریت بهتر نگرانی‌ها و احساساتش کمک کند.
این روانشناس همچنین تعیین هدف‌های کوچک و دست‌یافتنی را توصیه کرد و گفت: هدف‌هایی مانند 20 دقیقه پیاده‌روی، تماس با یک دوست، مطالعه چند صفحه کتاب یا انجام یک فعالیت مورد علاقه می‌تواند احساس پیشرفت و انگیزه را در فرد تقویت کند.
مراقبت از سالمند به معنای گرفتن استقلال او نیست
شهریاری با تأکید ویژه بر نقش خانواده‌ها اظهار داشت: خانواده می‌تواند با احترام به استقلال سالمند، شنیدن صحبت‌های او، توجه به نیازهای عاطفی و مشارکت دادن وی در تصمیم‌های خانوادگی نقش مهمی در سلامت روان سالمند ایفا کند.
وی افزود: مراقبت از سالمند به معنای انجام همه کارها به جای او نیست. تا زمانی که شرایط جسمی و ذهنی فرد اجازه می‌دهد، باید فرصت انجام امور شخصی و مشارکت در فعالیت‌های خانوادگی برای سالمند فراهم شود.
چه زمانی باید به پزشک یا روانشناس مراجعه کرد؟
روانشناس بالینی و مشاور خانواده مرکز بهداشت شهرستان بیرجند درباره برخی علائم هشداردهنده نیز گفت: اگر تغییراتی مانند غمگینی مداوم، بی‌علاقگی به فعالیت‌هایی که فرد پیش‌تر از آنها لذت می‌برد، انزوای اجتماعی، اختلال خواب، کاهش اشتها یا تغییر محسوس و ادامه‌دار در رفتار سالمند مشاهده شود، نباید این علائم صرفاً به افزایش سن نسبت داده شود.
شهریاری با تاکید براین که در صورت مشاهده چنین تغییراتی بهتر است موضوع جدی گرفته شده و برای بررسی شرایط از پزشک یا روانشناس کمک گرفته شود، خاطرنشان کرد: سالمندی می‌تواند فصل تازه‌ای برای زندگی کردن، ارتباط داشتن، یاد گرفتن و لذت بردن باشد. برداشتن قدم‌های کوچک و مستمر برای حفظ سلامت جسم و روان و در کنار آن حمایت درست خانواده می‌تواند به افزایش کیفیت زندگی سالمندان کمک کند.
انتهای پیام/257