به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، عراق امروز چهارشنبه 30 سپتامبر 2026 با تکمیل خروج واحدهای نظامی ائتلاف واشنگتن از پایگاههای این کشور، وارد مرحله امنیتی و سیاسی جدیدی شده و این پایان رسمی حضور نظامی آمریکا در عراق 23 سال بعد از تجاوز به این کشور است.
پایان رسمی حضور نظامی آمریکا در عراق
آمریکاییها پیشتر در سال 2011 به عنوان یک نیروی اشغالگر، عملاً از عراق خارج شده بودند، اما در سال 2014 اشغالگری خود را در عراق به بهانه مبارزه با گروه تروریستی- تکفیری داعش که عملاً ساخته دست خود خود ایالات متحده بود، از سر گرفتند و سالهای طولانی بعد از شکست داعش که به دست نیروهای امنیتی و مردمی عراق و حامیان آنها در محور مقاومت از جمله ایران حاصل شد، حضور ائتلاف آمریکا در عراق همچنان ادامه داشت و با اعتراض مردم و نیروهای سیاسی این کشور همراه بود.
در مورد روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق، منابع امنیتی و نظامی این کشور گزارش دادند که برخلاف انتظارات، نیروهای آمریکایی هیچ چیزی در پایگاههای خود برای عراقیها باقی نگذاشتند. دولتهای قبلی آمریکا معمولاً زیرساختهای نظامی ساخته شده در پایگاههای داخل عراق را به دولت عراق میدادند، اما این بار این اتفاق نیفتاده است.
در این زمینه یک مقام نظامی عراقی در بغداد به العربی الجدید توضیح داد که ارتش آمریکا آخرین تجهیزات خود را از عراق به کویت، ترکیه و اردن منتقل کرده است، از جمله تجهیزات غیرنظامی که برای اسکان و آسایش سربازان در نظر گرفته شده بود.
در سال 2011 ارتش آمریکا تجهیزات زیادی را در داخل عراق باقی گذاشته بود. این تجهیزات شامل سلاح، خودروهای زرهی، انواع مختلف خودروهای زرهی و تجهیزات حمل و نقل و سیستمهای حسگر بود که همگی در 14 پایگاه نظامی که در طول اشغال عراق از سال 2003 تا 2011 در آنجا مستقر بودند، قرار داشتند.
طبق گزارش منابع عراقی، آخرین پایگاهی که آمریکاییها از آن خارج شدند، پایگاه هوایی الحریر، در حومه اربیل بود. این پایگاه به عنوان یک رابط کلیدی ایالات متحده به شمال شرقی سوریه، از طریق حمایت از نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) در سالهای اخیر، عمل میکرد.
اما خروج آمریکا از پایگاه ویکتوریا، مجاور فرودگاه بینالمللی بغداد در غرب پایتخت، مهمترین تحول در عراق بود. این پایگاه سالها از هیئتهای دیپلماتیک آمریکایی محافظت میکرد و به عنوان یک مرکز امنیتی و اطلاعاتی پیشرفته عمل میکرد و تصاویر هوایی و تحلیلهای امنیتی مختلفی را فراهم میساخت.
خروج آمریکاییها از عراق در راستای اجرای توافق 2024 بین بغداد و واشنگتن برای پایان دادن به مأموریت ائتلاف بینالمللی صورت میگیرد که ایالات متحده بیش از 80 درصد از نیروهای آن را تشکیل میدهد.
«روز حاکمیت» در عراق با خروج ائتلاف آمریکا
اما با وجود اینکه آمریکاییها رسماً پایان حضور نظامی خود در عراق را اعلام کردهاند، منابع نظامی این کشور گزارش دادند که سرنوشت حریم هوایی عراق همچنان یک مسئله فوری است و هواپیماهای آمریکایی همچنان در داخل عراق پرواز میکنند.
این منابع اعلام کردند که پایان حضور نظامی خارجی در زمین به معنای پایان هماهنگی اطلاعاتی، آموزش و همکاری بین عراق و ایالات متحده نیست.
در این میان، دولت عراق امروز چهارشنبه را به مناسبت خروج نیروهای خارجی از عراق، «روز حاکمیت ملی» در این کشور نامگذاری و برای همه نهادهای دولتی، مدارس و دانشگاهها تعطیل ملی اعلام کرد.
دولت عراق همچنین یک کمپین رسانهای گسترده به این مناسبت به راه انداخته و از رسانههای مختلف، بنرها و تبلیغات در خیابانهای بغداد و سایر شهرهای عراق استفاده کرد و پیامهایی مبنی بر تقویت اقتدار دولت و حاکمیت قانون منتشر کرد.
صباح النعمان، سخنگوی فرمانده نیروهای مسلح عراق در این زمینه به وب سایت قطری العربی الجدید اعلام کرد که پس از 30 سپتامبر، هیچ نیروی آمریکایی یا ائتلاف بینالمللی در عراق حضور نخواهد داشت و نیروهای عراقی کاملاً قادر به مدیریت امنیت در سراسر کشور هستند.
وی افزود: وضعیت امنیتی ما خوب است. اکنون که این مرحله به پایان رسیده است، هیچ دلیلی برای نگرانی در مورد امنیت کشور وجود ندارد. نیروهای عراقی برنامههای استقرار خود را تکمیل کردهاند و برای مرحله جدید آماده هستند.
این مقام نظامی عراقی تاکید کرد: برنامههای امنیتی با مشارکت نهادهای مختلف، به موازات برنامههایی برای توسعه قابلیتهای انسانی، فنی و تسلیحاتی، تدوین شده است.
وی اظهار داشت که همچنین در حال حاضر، داعش تهدیدی قریبالوقوع برای وضعیت امنیتی عراق نیست، اما قراردادها و توافقنامههایی با کشورها و شرکتها برای تجهیز عراق به سیستمهای دفاع هوایی پیشرفته وجود دارد که به عراق کمک میکند از حریم هوایی و حاکمیت ملی خود محافظت کند.
تغییر ابزارهای آمریکا برای فشار بر عراق بعد از خروج نظامی
از طرف دیگر، علی الاعرجی، مشاور سابق وزارت دفاع عراق گفت که خروج ایالات متحده از عراق هیچ تغییر امنیتی در این کشور ایجاد نخواهد کرد، زیرا نیروهای آمریکایی از پایان سال 2018 هیچ تلاش نظامی زمینی در خاک عراق نداشتهاند. همچنین پس از سال 2022، این نیروی هوایی عراق بود که هر از گاهی با گروههای کوچک و هستههای داعش مقابله میکرد.
وی تاکید کرد که نیروهای آمریکایی در کشورهای همسایه میتوانند همان هدفی را که در داخل عراق داشتند، دنبال کنند، بنابراین این اقدام بیشتر جنبه سیاسی دارد تا نظامی عملیاتی.
احمد الحمدانی،کارشناس سیاسی عراقی، در این زمینه معتقد است که 30 سپتامبر نقطه عطف سیاسی و امنیتی جدیدی برای عراق است، نقطه عطفی که باید به عنوان یک مرحله متمایز در نظر گرفته شود.
وی اظهار داشت که تأثیر 30 سپتامبر بر عراق ممکن است فراتر از چارچوب محلی عراق باشد و واشنگتن ممکن است به دلیل عدم حضور نیروهایش در داخل عراق آزادتر باشد، اما همچنان از همه طرف کشور را احاطه خواهد کرد.
این کارشناس عراقی خاطرنشان کرد: ایالات متحده تصمیم گرفته است فشار اقتصادی و تحریمهای مالی را به عنوان ابزار فشار بر عراق، به جای نیروی نظامی، در اولویت قرار دهد.
حاکمیت ناقص در سایه تدام سلطه آمریکا
از سوی دیگر، علی عبدالرزاق، مدیر مرکز مطالعات سیاسی الغد، معتقد است که مفهوم «روز حاکمیت» با توجه به دخالت آمریکا در تصمیمگیریهای سیاسی عراق، ناقص باقی مانده است.
علی عبدالرزاق در گفتگو با روزنامه الاخبار لبنان اعلام کرد که دولت عراق صرفاً یک روز تعطیل اعلام کرده و به اصل حاکمیت نپرداخته است، حاکمیتی که بدون از بین بردن هژمونی آمریکا بر اقتصاد، نفت، منابع و وجوه عراق که در فدرال رزرو آمریکا نگهداری میشود، ناقص است.
وی افزود: حتی اگر ایالات متحده نیروهای رزمی خود را خارج کند، از راههای دیگر، با استفاده از ابزارهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی وارد میشود و بدین ترتیب، عراق را تحت قیمومیت آمریکا نگه میدارد.
این تحلیلگر ارشد عرب زبان گفت که در مرحله بعدی، نفوذ آمریکا به روابط واشنگتن با نیروهای سیاسی عراق، نقش سفارت آن در بغداد به عنوان مرکزی برای جاسوسی و تروریسمی که آمریکا از طریق هدف قرار دادن نیروهای امنیتی و حمله به ایران از خاک عراق انجام میدهد، گسترش مییابد.
عباس العلی، تحلیلگر سیاسی عراقی هم به نوبه خود در همین زمینه اظهار داشت که مرحله بعد از خروج ائتلاف آمریکا از عراق، چندین سوال امنیتی و سیاسی را مطرح میکند، از جمله ماهیت توافقهای آینده با آمریکاییها و اینکه آیا نیروها یا تیمهای مشاورهای باقی خواهند ماند یا خیر.
اما این تردیدها در زمانی مطرح میشود که گروههای مقاومت عراق در حالی که پایان حضور نظامی را گامی به سوی «حاکمیت کامل» میدانند، همزمان دولت را با آزمون دیگری روبرو میکنند: میزان تصمیمگیری مستقل آن در مورد مسائل مربوط به تحریمهای آمریکا.
آزمون بزرگ دولت بغداد در تبدیل شعار «حاکمیت» به عمل
در همین راستا «ابومجاهد العساف»، مسئول امنیتی کتائب حزبالله عراق در پیامی قاطع خواستار استقلال دولت عراق در تصمیم گیریهای خود به دور از هیمنه آمریکا شده و تاکید کرد که ملت عراق در روز سیام این ماه، جشن بیرون راندن نیروهای اشغالگر آمریکایی و ناتو بهدست رزمندگان مقاومت اسلامی را برگزار خواهد کرد.
وی اظهار داشت: اما در صورت تداوم محاصره هوایی علیه جمهوری اسلامی ایران پس از یکم اکتبر (10 مهر)، موضع ملت عراق قاطع خواهد بود و کار به بستن مرزها و گذرگاهها با کشورهای شریک در تحریم ملت مؤمن ایران خواهد کشید.
این مسئول مقاومت عراق گفت که مقاومت اسلامی بر آسمان کشور نظارت خواهد داشت و ابتدا هشدار داده و سپس پرندههای متخاصم را ساقط خواهد کرد؛ دفتر نخستوزیری نباید به ابزار توجیه نقض حاکمیت توسط آمریکا بدل شود.
به همین ترتیب، شیخ اکرم الکعبی، دبیرکل جنبش مقاومت اسلامی النجباء، تهدید کرد که اگر ترافیک هوایی با ایران به جریان روان قبلی خود بازنگردد، در فرودگاههای عراق تحصن خواهد کرد.
همچنین منابع نزدیک به مقاومت عراق به روزنامه الاخبار گفتند که مفهوم حاکمیت در عراق فراتر از خروج نیروهای آمریکایی بوده و این مفهوم شامل پایان دادن به هرگونه حضور نظامی خارجی در عراق، از جمله حضور ترکیه، و رد هرگونه تسلط خارجی بر تصمیمگیریهای اقتصادی میشود.
این منابع تاکید کردند: بنابراین، چالش پیش روی دولت همچنان تبدیل شعار «حاکمیت» به توانایی واقعی برای محافظت از زمین و حریم هوایی خود است. در همین حال، تهدید مداوم تحریمهای ایالات متحده و استفاده از ابزارهای اقتصادی برای فشار بر کشور، سوالات جدی در مورد محدودیتهای توانایی عراق در کنترل منابع و تصمیمات اقتصادی خود ایجاد میکند.
انتهای پیام/