به گزارش خبرگزاری تسنیم از رفسنجان، علی نصیری، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در نشست تخصصی «الزامات پدافند غیرعامل در راستای برنامه‌ریزی مدیریت بحران شهری» در دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان اظهار داشت: بسیاری از مخاطرات زمانی به بحران‌های بزرگ تبدیل می‌شوند که آسیب‌پذیری‌های موجود از قبل شناسایی و برطرف نشده باشند؛ بنابراین به جای انتظار برای وقوع حادثه، باید ریسک‌ها را شناسایی و برای کاهش آنها برنامه‌ریزی کرد.
وی با اشاره به رویکردهای جدید مدیریت خطرپذیری افزود: زلزله، سیل، طوفان و سایر مخاطرات طبیعی به خودی خود به معنای وقوع فاجعه نیستند، بلکه میزان آسیب‌پذیری جامعه، زیرساخت‌ها و نحوه مواجهه با این مخاطرات در تعیین میزان خسارت نقش دارد.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران تصریح کرد: ساخت‌وساز در پهنه‌های پرخطر، نادیده گرفتن حریم رودخانه‌ها، رعایت نکردن الزامات فنی و ایمنی و نداشتن ظرفیت جایگزین برای زیرساخت‌های حیاتی، از عواملی است که می‌تواند میزان خسارت ناشی از حوادث را افزایش دهد.
نصیری با تشریح چهار مفهوم اساسی در مدیریت ریسک شامل «مخاطره، آسیب‌پذیری، ظرفیت و ریسک» گفت: مخاطره می‌تواند یک پدیده طبیعی یا تهدید باشد، آسیب‌پذیری به ضعف‌هایی گفته می‌شود که میزان خسارت را افزایش می‌دهد و ظرفیت نیز مجموعه توانمندی‌های موجود برای مقابله با حادثه است.
وی افزود: نیروی انسانی، تجهیزات، فضا، دانش، دستورالعمل، آموزش و تجربه از جمله ظرفیت‌های یک سازمان محسوب می‌شوند و در مقابل، ضعف زیرساخت، کمبود تجهیزات، نبود منابع پشتیبان و ضعف آموزشی می‌تواند آسیب‌پذیری ایجاد کند.
نصیری با بیان اینکه یک مخاطره مشابه می‌تواند در دو محیط خسارت‌های متفاوتی ایجاد کند، گفت: مدیریت ریسک در واقع مدیریت رابطه میان مخاطره، آسیب‌پذیری و ظرفیت است و این نگاه باید در تصمیمات مدیریت شهری مورد توجه قرار گیرد.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران یکی از الزامات مهم برنامه‌ریزی شهری را حفاظت از کارکردهای حیاتی دانست و اظهار کرد: اگر مراکز فناوری اطلاعات، مراکز کنترل و تصمیم‌گیری، حمل‌ونقل، ساختمان شهرداری یا شورای شهر از مدار خارج شوند، اختلال ایجادشده می‌تواند فراتر از یک ساختمان باشد و بخشی از عملکرد شهر را تحت تأثیر قرار دهد.
وی افزود: برای زیرساخت‌ها و ساختمان‌های حساس باید الزامات حفاظتی از مرحله انتخاب محل و طراحی مورد توجه قرار گیرد و برای زمان از مدار خارج شدن هر مرکز نیز ظرفیت جایگزین پیش‌بینی شود.
نصیری تأکید کرد: نباید همه ظرفیت‌های حیاتی شهر در یک نقطه متمرکز شود؛ زیرا در صورت آسیب دیدن آن نقطه، بخش قابل توجهی از خدمات نیز ممکن است همزمان مختل شود.
وی مکان‌یابی مناسب، فاصله گرفتن از کانون‌های خطر، ایجاد ظرفیت‌های جایگزین، پراکندگی، مقاوم‌سازی و ایجاد ظرفیت‌های موازی را از جمله راهکارهای کاهش آسیب‌پذیری شهری عنوان کرد.
شهرداری‌ها برای تداوم خدمات در بحران برنامه داشته باشند
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران با اشاره به ضرورت تدوین برنامه‌های عملیاتی گفت: شهرداری باید از قبل مشخص کرده باشد که در زمان وقوع زلزله، سیل، آتش‌سوزی یا سایر حوادث، چه فرد یا مجموعه‌ای مسئول هر اقدام است و فرآیند تصمیم‌گیری و هماهنگی چگونه انجام می‌شود.
وی «برنامه واکنش اضطراری» (ERP) و «برنامه تداوم کارکرد» (BCP) را از الزامات مهم مدیریت بحران دانست و افزود: در برنامه واکنش اضطراری باید نقش‌ها، مسئولیت‌ها و نحوه هماهنگی دستگاه‌ها مشخص باشد و در برنامه تداوم کارکرد نیز باید تعیین شود که در صورت از مدار خارج شدن ساختمان، سامانه یا زیرساخت اصلی، خدمات حیاتی چگونه ادامه پیدا کند.
نصیری تأکید کرد: مدیریت شهری باید برای شرایطی برنامه داشته باشد که امیدواریم هیچ‌گاه رخ ندهد، اما در صورت وقوع، شهر به دلیل نداشتن برنامه با توقف گسترده خدمات مواجه نشود.
وی با اشاره به تفاوت مخاطرات و ظرفیت‌های شهرها گفت: مسائل و آسیب‌پذیری‌های یک شهر الزاماً با شهر یا استان دیگر یکسان نیست و هر شهر باید متناسب با شرایط جغرافیایی، زیرساختی، جمعیتی و مدیریتی خود برنامه مدیریت بحران داشته باشد.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران خاطرنشان کرد: در رفسنجان نیز باید مخاطراتی از جمله زلزله، سیلاب و آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها به صورت جداگانه شناسایی و برای هرکدام برنامه عملیاتی تدوین شود.
نصیری آموزش و مانور را از ارکان اصلی آمادگی در برابر حوادث دانست و گفت: آموزش زمانی اثربخش است که در میدان عمل نیز تمرین شود و دستگاه‌ها بدانند هنگام وقوع حادثه دقیقاً چه وظایفی بر عهده دارند.
وی افزود: برگزاری مانورهای تخصصی به دستگاه‌ها کمک می‌کند نقاط ضعف خود را پیش از وقوع حادثه واقعی شناسایی و فرآیند هماهنگی و عملیات را تمرین کنند.
نصیری همچنین با اشاره به ضرورت آمادگی در برابر حوادث پرتویی و شیمیایی اظهار کرد: شهرداری‌ها ممکن است در چنین شرایطی در حوزه‌هایی مانند مدیریت فضاهای شهری، اسکان، جابه‌جایی افراد، پشتیبانی حمل‌ونقل و مدیریت پسماندهای آلوده مسئولیت داشته باشند و نیروهای آنها باید آموزش‌های لازم را دریافت کنند.
رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران در پایان گفت: هدف مدیریت بحران فقط ورود به صحنه پس از وقوع حادثه نیست، بلکه باید احتمال وقوع، میزان خسارت و دامنه اختلال کاهش یابد و در صورت وقوع حادثه، امکان ادامه خدمات و بازگشت سریع شهر به شرایط عادی فراهم شود.
وی تصریح کرد: پدافند غیرعامل زمانی در مدیریت شهری معنا پیدا می‌کند که از سطح سند و دستورالعمل فراتر رفته و در مکان‌یابی، طراحی، ساخت، نگهداری، آموزش، تجهیز و مدیریت روزمره شهر جاری شود؛ چراکه آنچه در زمان بحران تعیین‌کننده است، اقداماتی است که پیش از وقوع بحران انجام شده است.
انتهای پیام/511/