به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، وزارت دفاع ترکیه در پی اخراج نظامیان تروریست آمریکایی از عراق که روز چهارشنبه هشتم مهر(30 سپتامبر 2026) رسما از سوی دولت عراق و دولت تروریست آمریکا اعلام شد، ادعا کرده است که به تدریج از پایگاه بعیشه در شمال عراق عقب نشینی خواهد کرد.
وزارت دفاع ترکیه مدعی شد: تصمیم گرفتیم پایگاه بعشیقه زلیکان را به تدریج به مقامات عراق براساس سازوکار مورد توافق تحویل دهیم.
این وزارت افزود که تسلیم برای تحویل پایگاه بعشیقه در چارچوب پیشرفتی قرار دارد که دولت عراق در اجرای تدابیر امنیتی در شهرستان سنجار در استان نینوا محقق کرده است.
پایگاه بعشیقه معروف به زلیکان در شمال شرقی موصل در شمال عراق و یکی از مهمترین مواضع نظامی ارتش ترکیه در شمال عراق به شمار می رود.
ترکیه حضور نظامی خود در شمال عراق را اینگونه توجیه کرده است که برای آموزش و حمایت از نیروهای محلی در دوران جنگ علیه گروه تروریستی داعش وارد شمال عراق شده است.
پیش از این بارها گروهها و شخصیتها و حتی قشرهای مختلف مردم عراق بر ضرورت خروج نظامیان ترکیه از کشورشان پس از بیرون رانده شدن نظامیان تروریست آمریکایی تاکید کرده اند.
با تکمیل عقب نشینی نظامیان تروریست آمریکا و متحدانشان از عراق در روز چهارشنبه هشتم مهر(30 سپتامبر 2026) درخواستها برای خروج ارتش ترکیه از شمال عراق نیز افزایش یافته است.
اخیرا مسئول امنیتی گردان‌های حزب‌الله عراق، یکی دیگر از شروط مقاومت برای هرگونه تفاهم با هر دولتی در مورد سلاح را علاوه بر اخراج نظامیان آمریکایی، خروج نظامیان ترکیه از شمال عراق و انحلال نیروهای پیشمرگه(شبه نظامیان تحت فرماندهی بارزانی در اقلیم کردستان عراق) اعلام کرده بود.
هر چند سخنگوی علی فالح الزیدی نخست وزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق گفته است که نظامیان ترکیه از پایگاه بعشیقه در شمال عراق خارج خواهند شد،با این حال منابع عربی از طمع ورزی آشکار ترکیه برای گسترش نفوذ خود در شمال عراق یعنی اقلیم کردستان پس از بیرون رانده شدن نظامیان تروریست آمریکایی خبر می دهند.
در همین زمینه روزنامه عرب نیوز در گزارشی نوشته است که در شرایطی که خروج آمریکا ملاحظاتی را درباره افزایش نفوذ ایران در عراق، بعد از خروج کامل نظامی ایالات متحده ایجاد کرده است، ترکیه نیز ظرفیت آن را دارد که بخشی از خلأ ایجاد شده در شمال عراق را پر کند. موقعیت ترکیه با ایران متفاوت است، زیرا روابط اربیل و آنکارا طی سال‌های گذشته عمدتاً بر همکاری اقتصادی و امنیتی استوار بوده است.
این رسانه افزود: ترکیه برای افزایش نفوذ در اقلیم کردستان عراق، بعد از خروج آمریکا از عراق، الزاماً نیازمند ایجاد یک حضور جدید نیست زیرا زیرساخت نفوذ آنکارا از پیش شکل گرفته و خروج آمریکا می‌تواند به آن فرصت دهد تا روابط اقتصادی، انرژی، امنیتی و سیاسی خود با اقلیم را به نفوذی گسترده‌تر تبدیل کند.
روزنامه عرب نیوز در تحلیلی، خروج نظامیان تروریست آمریکایی از عراق را عاملی دانست که می تواند زمینه را برای گسترش نقش و نفوذ ترکیه در اقلیم کردستان فراهم کند. نفوذ ترکیه در اقلیم کردستان عراق بر پایه روابط اقتصادی، انرژی، امنیتی و مناسبات آنکارا با احزاب اصلی اقلیم شکل گرفته است.
به نوشته این روزنامه، در شرایطی که خروج ارتش تروریست آمریکا ملاحظاتی را درباره افزایش نفوذ ایران در عراق، بعد از خروج کامل نظامی آمریکا ایجاد کرده است، ترکیه نیز ظرفیت آن را دارد که بخشی از خلأ ایجاد شده در شمال عراق را پر کند. این روزنامه معتقد است موقعیت ترکیه با ایران متفاوت است، زیرا روابط اربیل و آنکارا طی سال‌های گذشته عمدتاً بر همکاری اقتصادی و امنیتی استوار بوده است.
مهمترین پشتوانه نفوذ ترکیه در اقلیم کردستان عراق، پیوندهای اقتصادی گسترده میان دو طرف است. عراق یکی از بازارهای مهم صادراتی ترکیه محسوب می‌شود و شمار قابل توجهی از شرکت های ترکیه‌ای در عراق و اقلیم کردستان عراق فعالیت می کنند. این حضور اقتصادی، برای آنکارا شبکه‌ای از ارتباطات تجاری و سرمایه‌گذاری ایجاد کرده است که می‌تواند در دوره پس از بیرون رانده شدن آمریکا اهمیت بیشتری پیدا کند.
انرژی، محور مهم دیگری در نفوذ ترکیه در اقلیم کردستان عراق است. خط لوله کرکوک-جیهان که از خاک اقلیم کردستان عراق عبور می‌کند، برای صادرات نفت شمال عراق به بازارهای جهانی اهمیت راهبردی دارد. صادرات نفت اقلیم پس از یک وقفه طولانی در مارس 2026 از سر گرفته شد و توافق بغداد و اربیل، امکان انتقال نفت اقلیم و کرکوک به بندر جیهان را فراهم کرد.
تحولات سال 2026 همچنین نشان داده است که اهمیت ترکیه در معادلات انرژی عراق تنها به اقلیم محدود نمی‌شود. بغداد و آنکارا در ماه‌های اخیر برای حفظ انتقال نفت از مسیر کرکوک به جیهان به توافقاتی دست یافته اند و مذاکرات دو طرف به مسائلی فراتر از خط لوله، از جمله انرژی و سرمایه‌گذاری، گسترش یافته است.
به نوشته میدل ایست نیوز، اما نفوذ ترکیه در اقلیم صرفاً اقتصادی نیست. امنیت همچنان بخش مهمی از سیاست آنکارا در شمال عراق است. ترکیه سال‌ها است حضور پ.ک.ک در مناطق کوهستانی شمال عراق را یک تهدید امنیتی می‌داند و عملیات نظامی خود علیه این گروه را در خاک عراق دنبال کرده است. در عین حال، آنکارا تلاش کرده است روابط خود با حکومت اقلیم کردستان را به گونه‌ای تنظیم کند که حزب کارگران کردستان نتواند از روابط سیاسی اقلیم برای تقویت موقعیت خود استفاده کند. تحلیل های جدید درباره سیاست ترکیه در عراق نیز نشان می دهد که آنکارا در حال تبدیل همکاری امنیتی، تجارت و زیرساخت به اهرم های نفوذ منطقه‌ای است.
نکته مهمتر، تلاش ترکیه برای گسترش روابط خود با هر دو حزب اصلی اقلیم است. انستیتوی سیاست اربیل در تحلیلی که در سپتامبر 2026 منتشر کرده، از آغاز دوره جدیدی در روابط ترکیه و اقلیم خبر داده و بر ازسرگیری تماس های سطح بالا میان آنکارا و اتحادیه میهنی کردستان پس از نزدیک به یک دهه تأکید کرده است. بر اساس این تحلیل، ایجاد روابط همزمان با حزب دموکرات کردستان و اتحادیه میهنی می‌تواند دامنه نفوذ ترکیه را از اربیل به سلیمانیه و سراسر اقلیم گسترش دهد.
این تحول از نظر سیاسی اهمیت دارد. ترکیه در گذشته روابط نزدیک‌تری با حزب دموکرات کردستان داشت و مناسبات آن با اتحادیه میهنی، به‌ویژه به دلیل روابط سلیمانیه با حزب کارگران کردستان و تهران، پیچیده‌تر بود. تلاش اخیر آنکارا برای برقراری روابط با هر دو طرف، در صورت تداوم، می‌تواند به ترکیه امکان دهد در تحولات داخلی اقلیم نیز نقش گسترده‌تری ایفا کند. انستیتوی سیاست اربیل این روند را با افزایش همکاری های تجاری و سرمایه‌گذاری، به‌ویژه در بخش انرژی، و همچنین رقابت منطقه ای ترکیه با ایران مرتبط دانسته است.
از این نظر، خروج آمریکا الزاماً به معنای انتقال کامل نفوذ در اقلیم کردستان عراق به ایران نیست. ترکیه پیش از خروج آمریکا نیز ابزارهای مهمی شامل: داشتن مرز مشترک، تجارت، سرمایه‌گذاری، مسیرهای انرژی، حضور امنیتی و روابط سیاسی با احزاب کرد برای اعمال نفوذ در اختیار داشته است، بنابراین، خروج امریکا می‌تواند اهمیت هر یک از این ابزارها را افزایش دهد.
روزنامه عرب نیوز ابراز عقیده کرده است : در این چارچوب، مسئله اصلی برای اقلیم کردستان می‌تواند تغییر توازن میان سه عامل باشد: کاهش نقش امنیتی آمریکا، افزایش نیاز اقلیم به روابط منطقه‌ای برای تأمین امنیت و اقتصاد، و تلاش همزمان ایران و ترکیه برای تثبیت نفوذ خود در شمال عراق. آنکارا می‌تواند یکی از بازیگران اصلی مرحله پس از خروج آمریکا در اقلیم کردستان باشد.