خبرگزاری تسنیم ـ عباس نورزائی، کارشناس ارشد آب و خاک و فعال سیاسی و اجتماعی| فرهاد شهرکی، نماینده مردم سیستان در مجلس شورای اسلامی، گفته است: «در صورت تامین حق‌آبه 850 میلیون مترمکعبی سیستان از سوی دولت افغانستان، ایران می‌تواند آب مازاد بر این میزان را با قیمت جهانی خریداری کند.»
در شرایط بحران، هر ایده‌ای می‌تواند موجی از هیجانات مثبت یا منفی ایجاد کند. صرف‌نظر از نیت‌خوانی درباره این نماینده محترم، که البته حجم مورد نیاز آب را نیز حدود 3 میلیارد مترمکعب مورد اشاره قرار داده است، باید اصل موضوع را از منظر نیازهای واقعی سیستان بررسی کرد.
انتظار و تاکید مردم سیستان، پیش از هر چیز، بر دیپلماسی قوی و حقوقی برای گرفتن حق‌آبه 820 میلیون مترمکعبی سیستان است. اگر این حق‌آبه تامین شود، با روش آبیاری غلط و عرفی موجود -موسوم به «غلام‌درگردشی»- برای آبیاری هر هکتار گندم، با احتساب میزان تلفات، حدود 7000 مترمکعب آب در سال نیاز است. بر همین اساس، در طرح انتقال آب با لوله از چاه‌نیمه‌ها به مزارع، مجموعاً حدود 46 هزار هکتار قابلیت کشت برآورد شده است.
اما اگر افزایش راندمان مصرف آب را هدف‌گذاری کنیم و با استقرار سامانه‌های نوین آبیاری و توسعه کشت گلخانه‌ای، همراه با مداخله و مدیریت شرکت‌های تعاونی آب‌بران، حرکت کنیم، می‌توان همین منابع آبی را برای حدود 92 هزار هکتار زمین بلکه بیشتر نیز به کار گرفت. بنابراین، در این شرایط، ضرورتی برای خرید آب کشاورزی وجود ندارد؛ نخست باید حقابه خود را مطالبه و دریافت کنیم و سپس با اصلاح الگوی مصرف، بیشترین بهره‌وری را از آن داشته باشیم.
از سوی دیگر، در سیلاب‌های کلان، به‌صورت طبیعی، آب‌های سرکش و غیرقابل‌کنترل نیز هر از گاهی، متناسب با شرایط اقلیمی، وارد کشور خواهد شد. این آب‌ها نیز باید با ایجاد زیرساخت‌های مناسب، ذخیره و با مدیریت درست مورد بهره‌برداری قرار گیرند.
اما در واویلای «چه‌کنم؟»های متولیان کنترل ریزگردهای هامون، به نظر می‌رسد کارآمدترین روش مهار ریزگرد، در میان پروژه‌های پیش‌بینی‌شده، مرطوب‌سازی خاک بستر هامون باشد. سطوح اصلی محل برخاست ریزگردهای هامون حدود 120 هزار هکتار برآورد شده و برای مرطوب‌سازی این سطح، به حدود 200 میلیون مترمکعب آب برای هر بار نیاز است.
در این سناریو، آب مورد نیاز 200 میلیون مترمکعبی هامون را می‌توان با فرض قیمت حدود 20 سنت برای هر مترمکعب خریداری کرد. با احتساب 30 درصد تلفات مسیر، هزینه خرید آب موردنیاز حدود 57 میلیون دلار خواهد شد.
برای تأمین 200 میلیون مترمکعب آب مؤثر برای هامون، با فرض 30 درصد تلفات مسیر و قیمت 20 سنت برای هر مترمکعب، باید ارزشی معادل حدود 560 هزار بشکه نفت خام پرداخت کنیم؛ یعنی تقریباً نیم میلیون بشکه نفت در سال.
560 هزار بشکه نفتی که برای خرید آب مورد محاسبه ما به دست آمد، معادل تقریباً یک‌سوم صادرات نفت یک روز ایران است. یعنی در چارچوب همین محاسبه، هزینه سالانه آب هامون معادل ارزش نفت صادراتی حدود 8 تا 9 ساعت ایران در سال است.
آیا نجات هامون، با همه منافع اقتصادی، زیست‌محیطی، اجتماعی و امنیتی آن، ارزش چنین هزینه‌ای را ندارد؟ بنابراین موضوع، نه محال است و نه خارج از توان اقتصادی کشور؛ بلکه صد درصد ممکن اما نیازمند اراده قوی ملی و مطالبه مردمی است.
انتهای پیام/