به گزارش خبرگزاری تسنیم از بندرعباس، پانزدهمین جشنواره ملی تئاتر کودک و نوجوان و نمایش عروسکی رضوی پس از یک دوره وقفه، بار دیگر به هرمزگان بازگشته است؛ استانی که سابقه‌ای طولانی در میزبانی این رویداد تخصصی دارد. در این دوره، از میان بیش از 120 متن نمایشی ارسالی، 15 اثر در سه بخش صحنه‌ای، عروسکی و ویژه شهدای مدرسه شجره طیبه میناب به مرحله نهایی راه یافته‌اند.
جشنواره امسال با شعار «ایران، امام رضا» علاوه بر ترویج مفاهیم رضوی و سیره امام رضا(ع)، توجه ویژه‌ای به ظرفیت‌های فرهنگی و هنری بومی و روایت شهدای دانش‌آموز میناب دارد؛ روایتی که قرار است با زبان نمایش به مخاطبان، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، منتقل شود.
فرخنده جلالی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان، در گفت‌وگوی تفصیلی با تسنیم، از جزئیات برگزاری این دوره، جایگاه تئاتر عروسکی، ضرورت حمایت از گروه‌های نمایشی، نقش مدارس و مساجد در پرورش استعدادهای هنری و اهداف بخش ویژه شهدای میناب سخن گفت.
رقابت 15 اثر در سه بخش جشنواره رضوی
جلالی با تشریح روند انتخاب آثار این دوره اظهار کرد: از سال گذشته و با همکاری بنیاد، فراخوان جشنواره در حدود آبان‌ماه آماده و منتشر شد، اما به دلیل اتفاقات کشور، به‌ویژه شرایط استان هرمزگان و جنگ تحمیلی، فراخوان چندین بار تمدید شد.
وی افزود: با وجود شرایط موجود، بیش از 120 متن نمایشی به دبیرخانه رسید. هیئت انتخاب در مرحله نخست 75 متن را برگزید و صاحبان این آثار فیلم اجراهای خود را در سایت جشنواره بارگذاری کردند تا آثار بار دیگر بررسی شوند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان ادامه داد: در نهایت، هفت اثر در بخش صحنه‌ای، پنج اثر در بخش نمایش عروسکی و سه اثر در بخش ویژه شهدای مدرسه شجره طیبه میناب به مرحله رقابت راه یافتند.
جلالی با تأکید بر اینکه کیفیت تنها شاخص اصلی هیئت انتخاب بوده است، گفت: با توجه به شکل تئاتر، ماهیت جشنواره و گروه سنی مخاطبان، تلاش شد آثاری با کیفیت فنی و محتوایی مناسب انتخاب شوند تا زمینه پایداری جشنواره در سال‌های آینده فراهم شود.
وی با قدردانی از استادانی که بررسی آثار را در دو مرحله برعهده داشتند، خاطرنشان کرد: حتی در زمان جنگ نیز اعضای هیئت انتخاب زمان زیادی را برای ارزیابی آثار اختصاص دادند.
روایت شهدای میناب؛ محور ویژه جشنواره امسال
جلالی با اشاره به شکل‌گیری بخش ویژه شهدای مدرسه شجره طیبه میناب بیان کرد: روایت این حادثه از موضوعاتی است که ظرفیت گسترده‌ای برای تولید آثار هنری دارد و احساس می‌شد جای آن در عرصه هنر خالی است.
وی افزود: هنرمندان تئاتر هرمزگان از همان دقایق ابتدایی وقوع حادثه در صحنه حضور داشتند و در کنار خانواده‌های شهدا، در تفحص و روایتگری مشارکت کردند. پس از آن نیز آثاری در قالب تئاتر خیابانی با محوریت داستان کودکان و شهدای مدرسه تولید شد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به ابعاد انسانی این واقعه گفت: بر اساس آمار 168 نفر از دانش‌آموزان، معلمان و والدینی که برای همراهی فرزندانشان در مدرسه حضور داشتند، در این حادثه به شهادت رسیدند و هر یک از آنان داستانی دارند که می‌تواند دستمایه تولید آثار هنری قرار گیرد.
جلالی ادامه داد: این روایت‌ها آن‌قدر ناب و شنیدنی هستند که تا سالیان سال می‌توان بر اساس آن‌ها آثار هنری تازه تولید کرد و همچنان ظرفیت‌های جدیدی برای روایت وجود خواهد داشت.
وی با اشاره به نقش هنرمندان در ثبت و انتقال روایت این حادثه اظهار کرد: اگر هنرمندان از همان ساعات ابتدایی در کنار خانواده‌های شهدا و در صحنه حضور نداشتند، روند روایتگری می‌توانست متفاوت باشد. حضور به‌موقع آنان کمک کرد روایت این واقعه از زبان هنر شکل بگیرد و به مخاطبان منتقل شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان هنر را ابزاری مؤثر برای تبیین ابعاد این حادثه در سطح جهانی دانست و تأکید کرد: تا زمانی که جوامع بین‌المللی برای احقاق حقوق کودکان و خانواده‌های شهدای میناب و معلمان و دانش‌آموزان شهید سراسر ایران اقدام مؤثری انجام نداده‌اند، باید روایتگری هنری ادامه پیدا کند.
«ایران، امام رضا»؛ پیوند فرهنگ رضوی با هویت ایرانی
جلالی درباره شعار و هویت بصری جشنواره اظهار کرد: هدف اصلی این رویداد، استفاده از ظرفیت هنر نمایش برای انتقال مفاهیم رضوی و سیره امام رضا(ع) به جامعه، به‌ویژه کودکان و نوجوانان، است.
وی افزود: مفاهیم هنگامی که با زبان هنر منتقل می‌شوند، تأثیر و ماندگاری بیشتری در ذهن مخاطب دارند. جشنواره تئاتر کودک و نوجوان رضوی و بخش عروسکی آن نیز در همین مسیر قرار دارد و می‌تواند در تقویت ارتباط نسل جوان با آموزه‌های دینی نقش‌آفرین باشد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به جایگاه این موضوع در برنامه‌های فرهنگی استان گفت: تقویت دینداری جوانان از جمله موضوعاتی است که در شورای فرهنگ عمومی استان مورد توجه قرار دارد و جشنواره تئاتر کودک و نوجوان رضوی نیز می‌تواند در تحقق این هدف مؤثر باشد.
جلالی با اشاره به سابقه برگزاری جشنواره تئاتر کودک و نمایش عروسکی «ضامن آهو» در بندرعباس گفت: به یاد دارم در سال 1386، زمانی که قرار بود این جشنواره برای نخستین بار در بندرعباس و در زیرمجموعه فعالیت‌های بنیاد امام رضا(ع) برگزار شود، شوق زیادی میان هنرمندان ایجاد شده بود.
وی درباره طراحی پوستر جشنواره نیز اظهار کرد: تلاش شده است در هویت بصری این دوره، علاوه بر نشاط و شادی کودکانه و فضای تئاتر عروسکی و نمایش کودکان و نوجوانان، نمادهایی از کودکان شهید مدرسه میناب نیز گنجانده شود تا یاد و خاطره آنان، به‌ویژه هنرمندان شهید این مدرسه، گرامی داشته شود.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان افزود: قرار بود پوستر جشنواره با حضور دبیر کنوانسیون حقوق بشر کشور که مهمان استان هرمزگان است، رونمایی شود و این مراسم با حضور استاندار و مدیران فرهنگی استان برگزار شود.
جلالی درباره انتخاب شعار «ایران، امام رضا» خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه میناب را «ایران» نامیده‌اند و مردم این منطقه پیوندی عمیق با فرهنگ رضوی دارند، این شعار برای جشنواره امسال انتخاب شده است.
تئاتر عروسکی؛ هنری ریشه‌دار که کمتر دیده شده است
جلالی با اشاره به جایگاه نمایش عروسکی در فرهنگ ایران گفت: عروسک در آیین‌ها و پیشینه فرهنگی و هنری اقوام ایرانی جایگاهی ویژه دارد و بسیاری از اقوام کشور عروسک‌هایی با نمادها و معانی خاص خود دارند که با سنت‌ها و اندیشه‌های نسل‌های گذشته پیوند خورده‌اند.
وی با بیان اینکه تئاتر عروسکی در سال‌های گذشته کمتر مورد توجه قرار گرفته است، افزود: با ورود شکل‌های جدید نمایش به کشور، متون خارجی و نمایشنامه‌های اقتباسی بر شیوه‌های جدید نمایش تأثیر گذاشتند؛ درحالی‌که بخش مهمی از شیوه‌های سنتی نمایش ایرانی، ریشه در آیین‌ها، سنت‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و مذهبی ایرانی ـ اسلامی دارد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان ادامه داد: در مقطعی، استفاده گسترده از نمایشنامه‌های خارجی و اقتباسی باعث ایجاد فاصله میان بخشی از فعالیت‌های نمایشی و سنت‌ها و آیین‌های بومی شد، اما در دوره جدید استقبال هنرمندان جوان از تولید آثار برگرفته از فرهنگ بومی افزایش یافته است.
جلالی با اشاره به تجربه هنرمندان هرمزگان گفت: هنرمندان استان از تولید متون نمایشی برگرفته از آیین‌ها، سنت‌ها و سبک زندگی مناطق مختلف استقبال می‌کنند. این موضوع در جشنواره‌های تئاتر استانی تقویت شده و در جشنواره رضوی که مخاطب کودک و نوجوان دارد، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
وی برگزاری رویدادهای تخصصی را در بازسازی پیوند میان هنر نمایش و میراث فرهنگی مؤثر دانست و ابراز امیدواری کرد این روند در سال‌های آینده نیز ادامه یابد.
فاصله تئاتر مذهبی با مخاطب، نتیجه کلیشه‌هاست
جلالی در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط برخی آثار مذهبی با مخاطبان گفت: تصور نمی‌کنم مشکل از مذهبی‌بودن اجراها باشد؛ مسئله اصلی، شیوه ارائه محتواست. هرچه آثار از کلیشه فاصله بگیرند و مفاهیم دینی با زبان هنر و متناسب با مخاطب امروز روایت شوند، ارتباط بیشتری با تماشاگر برقرار می‌کنند.
وی با اشاره به پیشینه تئاتر ملی و مذهبی در ایران افزود: تعزیه یکی از ریشه‌های کهن آیین‌های نمایشی کشور است و نمی‌توان گفت تئاتر مذهبی ذاتاً با مخاطب ارتباط برقرار نمی‌کند. نویسندگان و کارگردانان باید به کیفیت هنری اثر و شیوه انتقال محتوا توجه کنند؛ به‌ویژه زمانی که مخاطب آنان کودکان و نوجوانان هستند.
حمایت از گروه‌های نمایشی باید استمرار داشته باشد
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به دشواری‌های اقتصادی و تأثیر آن بر فعالیت گروه‌های تئاتری اظهار کرد: برگزاری جشنواره‌ها بخشی از حمایت از گروه‌های نمایشی را تأمین می‌کند، اما انتظار داریم این حمایت‌ها گسترده‌تر شود.
جلالی ادامه داد: به‌عنوان استانی که در مرکز جنگ و اتفاقات اخیر ایران قرار داشته است، از مرکز هنرهای نمایشی انتظار داریم حمایت‌هایی را که در سال‌های گذشته برای اجرای عمومی آثار وجود داشت، دوباره برقرار کند؛ به‌ویژه حمایت نقدی از اجراهای عمومی در استان‌هایی که درگیر جنگ و شرایط بحرانی بوده‌اند.
وی تأکید کرد: این حمایت‌ها هم به تولید آثار هنری فاخر کمک می‌کند و هم نوعی قدردانی از هنرمندان تئاتر است که در شرایط دشوار در کنار مردم بوده‌اند و در میدان هنر حضور داشته‌اند.
سالن‌ها آماده‌اند؛ کمبود تجهیزات تخصصی همچنان پابرجاست
جلالی درباره وضعیت زیرساخت‌های برگزاری جشنواره گفت: سالن‌ها برای برگزاری جشنواره آماده هستند و مشکل خاصی وجود ندارد، اما استان هرمزگان نیز مانند دیگر استانها با برخی کمبودهای زیرساختی در حوزه فرهنگ مواجه است.
وی کمبود تجهیزات تخصصی نور و صوت را از جمله مشکلات این حوزه دانست و افزود: با وجود این محدودیت‌ها، دبیرخانه جشنواره، انجمن‌های نمایش استان و شهرستان‌های میزبان تلاش می‌کنند با امکانات موجود، کیفیت مناسبی برای اجراها فراهم کنند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به حضور مسئولان ملی در دوره‌های گذشته جشنواره اظهار کرد: در دوره‌های پیشین، مراسم اختتامیه معمولاً با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی یا معاون وزیر برگزار شده است. امسال نیز تلاش داریم با توجه به ظرفیت‌ها و جایگاه استان، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون امور هنری در اختتامیه حضور داشته باشند.
جلالی افزود: وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از نخستین وزیرانی بودند که در ایام جنگ به استان هرمزگان و شهرستان میناب سفر کردند و امیدواریم در صورت فراهم‌بودن فرصت و شرایط، در اختتامیه جشنواره نیز حضور پیدا کنند.
مدارس و مساجد؛ پشتوانه پرورش استعدادهای نمایشی
جلالی ارتباط با آموزش‌وپرورش و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد را از ظرفیت‌های مهم توسعه تئاتر کودک و نوجوان دانست و اظهار کرد: گروه‌های تئاتر دانش‌آموزی در شهرستان‌های مختلف هرمزگان زیر نظر هنرمندان استان فعالیت می‌کنند و در کارگاه‌های آموزشی و جشنواره‌های دانش‌آموزی حضور دارند.
وی با اشاره به فعالیت دو گروه تئاتر دانش‌آموزی در مدرسه شجره طیبه میناب گفت: تعدادی از دانش‌آموزان شهید این مدرسه از هنرمندان کودک بودند و آینده بسیار خوبی برای آنان در حوزه هنر و تئاتر متصور بودیم.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان افزود: ارتباط مجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی با آموزش‌وپرورش در شهرستان‌های استان نزدیک است و گروه‌های دانش‌آموزی با همراهی هنرمندان، تمرین‌ها و کارگاه‌های خود را برگزار می‌کنند و در بسیاری از جشنواره‌های دانش‌آموزی نیز به مقام دست می‌یابند.
جلالی با اشاره به ظرفیت مساجد در پرورش استعدادهای هنری گفت: کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در سال‌های اخیر به سمت تخصصی‌سازی فعالیت‌ها حرکت کرده‌اند و در هرمزگان کمتر کانون فرهنگی هنری مسجدی وجود دارد که گروه تئاتر نداشته باشد. سهم استان در جشنواره مستقل تئاتر مساجد نیز قابل توجه بوده است.
وی تأکید کرد: برنامه‌ریزی شده است میان گروه‌های دانش‌آموزی و گروه‌های فعال در مساجد، رقابت و تعامل شکل بگیرد. در حوزه تئاتر عروسکی نیز تلاش شده دانش‌آموزان ساخت عروسک را بیاموزند و با عروسک‌هایی که خودشان ساخته‌اند، نمایش اجرا کنند.
کارگاه‌های آموزشی، نقد آثار و آسیب‌شناسی جشنواره
جلالی درباره برنامه‌های آموزشی و تخصصی این دوره گفت: کمیته نظرسنجی برای دریافت دیدگاه‌های مخاطبان، بازدیدکنندگان و تماشاگران در کنار جشنواره فعال خواهد بود. همچنین کارگاه‌های آموزشی با حضور اعضای هیئت انتخاب و داوران اصلی و جلسات نقد و بررسی آثار برگزار می‌شود.
وی افزود: موضوع تشکیل کمیته آسیب‌شناسی نیز مطرح شده است و اگر این برنامه در دستور کار دبیرخانه قرار نگرفته باشد، تلاش می‌کنیم آن را نیز به برنامه‌ها اضافه کنیم.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به موضوع انتشار کتاب در حوزه نمایش و آثار رضوی گفت: در دوره‌های گذشته، در مراسم اختتامیه جشنواره معرفی و رونمایی از کتاب‌ها انجام شده است. در این دوره نیز موضوع انتشار کتاب مورد توجه قرار گرفته، اما هنگام این گفت‌وگو، اطلاعات دقیق درباره عنوان کتاب و اثری که قرار است امسال منتشر شود، از دبیرخانه دریافت نشده بود.
جلالی با اشاره به کمبود متون نمایشی کودک و نوجوان، به‌ویژه در حوزه سیره امام رضا(ع)، اظهار کرد: در نخستین جلسه با دکتر فلاح، موضوع فقر متون نمایشی مطرح شد و با همکاری دبیرخانه مرکزی راهکارهایی برای کمک به شرکت‌کنندگان در نظر گرفته شد.
وی ادامه داد: یکی از این راهکارها، راهنمایی شرکت‌کنندگان و فراهم‌کردن امکان استفاده از مشاور برای آنان بود تا بتوانند از متون سال‌های گذشته که در بخش‌های فیلمنامه‌نویسی و جشنواره‌های دیگر ارائه شده بودند، استفاده کنند. این آثار نیز از طریق سایت بنیاد در اختیار علاقه‌مندان قرار گرفت.
هرمزگان؛ یکی از جشنواره‌های قابل اعتنای تئاتر کودک و نوجوان
جلالی با اشاره به سابقه این استان در میزبانی جشنواره گفت: جشنواره تئاتر عروسکی «ضامن آهو» که اکنون در قالب جشنواره رضوی ادامه دارد، همچنان میان هنرمندان تئاتر عروسکی با همین نام شناخته می‌شود.
وی افزود: به جرئت می‌توان گفت پس از جشنواره همدان، جشنواره رضوی هرمزگان یکی از جشنواره‌های قابل اعتنای کشور در حوزه کودک و نوجوان است. دبیرخانه این جشنواره بیش از 12 دوره در هرمزگان مستقر بوده و رویداد طبق روال برگزار می‌شده است؛ اما پس از وقفه‌ای یک یا دو ساله، میزبانی جشنواره به استان‌های دیگر منتقل شد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان ادامه داد: خوشبختانه بنیاد به این نتیجه رسید که وقتی ظرفیت و نیروی حرفه‌ای برای برگزاری یک جشنواره تخصصی در استانی شکل گرفته است، انتقال آن به استان دیگر می‌تواند به دبیرخانه و روند برگزاری جشنواره آسیب بزند.
جلالی با اشاره به رویکرد مدیریت فعلی بنیاد ابراز امیدواری کرد این موضوع نه‌تنها درباره جشنواره هرمزگان، بلکه درباره دیگر جشنواره‌های تخصصی برگزارشده در استان‌های کشور نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین با اشاره به حضور گروه‌هایی از بیش از شش استان کشور در جشنواره امسال گفت: اگر میانگین اعضای هر گروه را هفت نفر در نظر بگیریم، حدود 50 نفر، جدا از داوران و مهمانان، در جشنواره حضور خواهند داشت. این حضور فرصتی برای آشنایی هنرمندان مهمان با ظرفیت‌های هنری، فرهنگی و گردشگری هرمزگان فراهم می‌کند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان افزود: در کنار بندرعباس، شهرستان‌ها نیز در برنامه‌های جشنواره مورد توجه قرار دارند و به‌ویژه میناب جایگاه مهمی خواهد داشت. یک گروه قطعاً در میناب اجرا خواهد داشت و تلاش می‌کنیم مراسم اختتامیه را نیز در این شهرستان برگزار کنیم.
جلالی با اشاره به تنوع قومی و مذهبی هرمزگان گفت: اقوام مختلف و پیروان مذاهب شیعه و سنی سال‌هاست در این استان در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند. گروه‌های هنری متعلق به هنرمندان اهل سنت در شهرستان‌هایی مانند بندرخمیر، بستک و قشم فعال هستند و تلاش می‌شود از این ظرفیت در فعالیت‌های هنری و ترکیب دبیرخانه جشنواره استفاده شود.
معرفی ظرفیت‌های گردشگری هرمزگان از مسیر هنر
جلالی معرفی ظرفیت‌های گردشگری را از اهداف رویدادهای ملی و بین‌المللی فرهنگی و هنری دانست و اظهار کرد: جشنواره تئاتر کودک و نوجوان رضوی نیز این هدف را دنبال می‌کند و حضور هنرمندان استان‌های مختلف فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های بندرعباس و شهرستان‌های هرمزگان است.
وی افزود: تعامل هنرمندان مهمان با هنرمندان بومی در جریان جشنواره می‌تواند به توسعه گردشگری هنری کمک کند. آشنایی گروه‌های نمایشی دیگر استانها با ظرفیت‌های فرهنگی و هنری شهرستان‌ها نیز بخشی از این روند است.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به حضور گروه‌های نمایشی از مناطق مختلف کشور خاطرنشان کرد: جشنواره می‌تواند زمینه ارتباط بیشتر هنرمندان و معرفی فرهنگ و هنر بومی استان را فراهم کند؛ ظرفیتی که در کنار هدف اصلی جشنواره، یعنی ترویج فرهنگ رضوی، اهمیت دارد.
جشنواره نباید به چند روز اجرا محدود بماند
جلالی درباره برنامه اجرای آثار در مدارس و مکان‌های مذهبی گفت: ارتباط مجموعه فرهنگ و ارشاد اسلامی با آموزش‌وپرورش در استان نزدیک است و ظرفیت گروه‌های دانش‌آموزی و کانون‌های فرهنگی هنری مساجد می‌تواند به استمرار فعالیت‌های نمایشی کمک کند.
وی افزود: هدف این است که میان گروه‌های دانش‌آموزی و گروه‌های هنری مساجد تعامل بیشتری ایجاد شود و دانش‌آموزان در کنار حضور در کارگاه‌های آموزشی، فرصت تجربه عملی نمایش را نیز به دست آورند.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان با اشاره به وقفه دو ساله در میزبانی جشنواره گفت: به همین دلیل مقایسه دقیق کیفیت آثار این دوره با دوره پیشین امکان‌پذیر نیست؛ با این حال، ارسال 120 اثر به دبیرخانه در شرایط موجود، اتفاقی مهم ارزیابی شده است.
جلالی درباره برنامه افتتاحیه و اختتامیه جشنواره نیز اظهار کرد: جشنواره‌های تئاتر معمولاً افتتاحیه‌های تشریفاتی گسترده‌ای ندارند و تمرکز اصلی بر اجرای آثار و حضور مردمی است. به همین دلیل، انرژی بیشتری برای برگزاری اختتامیه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های استان در این مراسم صرف شده است.
وی در پایان تأکید کرد: هدف این است که پانزدهمین جشنواره ملی تئاتر کودک و نوجوان و نمایش عروسکی رضوی، علاوه بر یک رویداد هنری، به بستری برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، هنری، گردشگری و اجتماعی هرمزگان تبدیل شود؛ جشنواره‌ای که از یک سو مفاهیم رضوی را با زبان هنر به کودکان و نوجوانان منتقل کند و از سوی دیگر، روایتگر مسائل روز جامعه و ظرفیت‌های فرهنگی استان باشد.
انتهای پیام/864