به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، صنعت طیور یکی از بخش‌های مهم در تأمین امنیت غذایی و ایجاد اشتغال در مناطق روستایی است؛ صنعتی که علاوه بر تأمین بخشی از نیاز جامعه به محصولات پروتئینی، می‌تواند با توسعه زنجیره‌های تولید و دسترسی به بازارهای جدید، زمینه افزایش ارزش افزوده در بخش کشاورزی را فراهم کند.
در چهارمحال و بختیاری نیز برخورداری از صدها واحد پرورش طیور و ظرفیت قابل‌توجه تولید گوشت مرغ، این بخش را به یکی از ظرفیت‌های اقتصادی استان تبدیل کرده است؛ ظرفیتی که بهره‌گیری از آن، نیازمند نگاه هم‌زمان به توان تولید، الزامات بازار و پایداری فعالیت واحدهای پرورشی است.
آمارهای تولید نشان می‌دهد که صنعت طیور چهارمحال و بختیاری از مرحله تأمین بخشی از نیاز داخلی فراتر رفته و امکان عرضه محصولات به بازارهای خارج از استان را نیز دارد.
تولید بیش از نیاز مصرفی استان در بخش گوشت مرغ و سابقه ارسال محصول به استان‌های همجوار و بازارهای خارجی، نشان‌دهنده فرصت‌هایی است که می‌توان با برنامه‌ریزی دقیق‌تر، توسعه زیرساخت‌ها و تقویت ارتباط میان تولیدکننده و بازار، از آن‌ها بهره گرفت.
در این میان، موقعیت جغرافیایی استان در مجاورت چند استان مصرف‌کننده، می‌تواند در برنامه‌ریزی برای توزیع و توسعه بازار فروش محصولات تولیدی مورد توجه قرار گیرد.
با این حال، ظرفیت بالای تولید به‌تنهایی تضمین‌کننده پایداری اقتصادی مرغداری‌ها نیست. افزایش هزینه نهاده‌ها، انرژی و نیروی کار، در کنار نوسانات قیمت فروش و تغییرات میزان عرضه و تقاضا، می‌تواند فاصله میان توان تولیدی استان و سودآوری واحدهای پرورشی را افزایش دهد.
تکمیل زنجیره تولید تا عرضه از فرصت‌های صنعت طیور استان
در چنین شرایطی، مدیریت میزان جوجه‌ریزی متناسب با نیاز بازار، تأمین به‌موقع نهاده‌ها و تقویت سازوکارهای خرید و ذخیره‌سازی، از جمله عواملی هستند که در حفظ چرخه تولید و جلوگیری از زیان‌های گسترده‌تر اهمیت پیدا می‌کنند.
یکی دیگر از فرصت‌های پیش روی این صنعت، تکمیل زنجیره تولید از مرحله پرورش تا کشتار، قطعه‌بندی، بسته‌بندی و عرضه محصول است. توسعه این زنجیره‌ها می‌تواند علاوه بر بهبود مدیریت تولید و کاهش بخشی از آسیب‌پذیری مرغداران در برابر نوسانات بازار، زمینه افزایش ارزش افزوده و تسهیل حضور در بازارهای صادراتی را فراهم کند.
در کنار آن، افزایش ظرفیت تولید تخم‌مرغ و بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند در سالن‌های پرورش نیز می‌تواند به ارتقای بهره‌وری، مدیریت بهتر منابع و تقویت توان رقابتی واحدهای تولیدی استان کمک کند.
اکنون مسئله اصلی صنعت طیور چهارمحال و بختیاری، چگونگی تبدیل ظرفیت‌های موجود به تولید پایدار و سودآور است؛ مسیری که به هماهنگی میان برنامه‌های توسعه‌ای، نیاز بازار، حمایت از تولیدکنندگان و تقویت زیرساخت‌های فرآوری و صادرات وابسته است.
بررسی آخرین وضعیت این صنعت نشان می‌دهد که استان از ظرفیت قابل‌توجهی در تولید گوشت مرغ برخوردار است، اما استفاده مؤثر از این توان و توسعه بخش تخم‌مرغ، مستلزم توجه هم‌زمان به فرصت‌های بازار و چالش‌های اقتصادی پیش روی تولیدکنندگان است.
فعالیت 263 واحد پرورش طیور در چهارمحال و بختیاری
سهیلا عسگری، مدیر تولیدات طیور، زنبور عسل و کرم ابریشم جهاد کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با تشریح آخرین وضعیت صنعت طیور استان اظهار کرد: در حال حاضر 263 واحد پرورش طیور در چهارمحال و بختیاری با ظرفیت اسمی مجموع 6 میلیون و 225 هزار و 926 قطعه فعالیت دارند که نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی، ایجاد اشتغال، رونق اقتصادی مناطق روستایی و تأمین بخشی از نیاز بازار کشور ایفا می‌کنند.
وی افزود: از مجموع واحدهای پرورش طیور استان، 226 واحد با ظرفیت 5 میلیون و 476 هزار و 120 قطعه به پرورش مرغ گوشتی اختصاص دارند. همچنین 6 واحد پرورش مرغ تخم‌گذار با ظرفیت 270 هزار قطعه و یک واحد پرورش پولت و مرغ تخم‌گذار با ظرفیت 160 هزار قطعه در استان فعالیت می‌کنند. سایر واحدهای پرورشی نیز در بخش‌های مرتبط با پرورش دیگر گونه‌های طیور فعالیت دارند.
جوجه‌ریزی بیش از 7 میلیون قطعه‌ای در نیمه نخست سال
عسگری با اشاره به روند تولید در واحدهای مرغ گوشتی استان بیان کرد: طی شش‌ماهه نخست سال جاری، مجموع جوجه‌ریزی در واحدهای پرورش طیور استان به 7 میلیون و 651 هزار و 750 قطعه رسید که نشان‌دهنده ظرفیت قابل‌توجه تولید در این بخش است.
وی ادامه داد: توسعه واحدهای پرورشی، افزایش بهره‌وری سالن‌ها و فعالیت زنجیره‌های تولید، از عوامل مؤثر در تقویت ظرفیت تولید گوشت مرغ در استان به شمار می‌روند. با وجود ظرفیت‌های موجود، تداوم فعالیت واحدها مستلزم توجه جدی به هزینه‌های تولید، تأمین نهاده‌ها و ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار است.
مدیر تولیدات طیور، زنبور عسل و کرم ابریشم سازمان جهاد کشاورزی استان با بیان اینکه نیاز سالانه استان به گوشت مرغ حدود 25 هزار تن برآورد می‌شود، تصریح کرد: چهارمحال و بختیاری در زمینه تولید گوشت مرغ از ظرفیت مازاد بر نیاز مصرفی برخوردار است و بخشی از تولید استان قابلیت عرضه به بازارهای خارج از استان و صادرات را دارد.
صادرات مرغ به استان‌های همجوار و بازارهای خارجی
عسگری با اشاره به جایگاه تولید گوشت مرغ چهارمحال و بختیاری در کشور خاطرنشان کرد: سهم تولید گوشت مرغ استان حدود یک درصد تولید کشور است؛ با این حال، توسعه ظرفیت‌های تولیدی و افزایش بهره‌وری موجب شده است که در سال‌های گذشته بخشی از تولید مازاد استان به سایر مناطق کشور، به‌ویژه استان‌های همجوار از جمله اصفهان، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد و لرستان ارسال شود.
وی افزود: در دو سال گذشته، علاوه بر عرضه مرغ تولیدی استان به بازار سایر استانها، صادرات به خارج از کشور نیز انجام شده است. این موضوع نشان می‌دهد که صنعت طیور چهارمحال و بختیاری از ظرفیت مناسبی برای حضور در بازارهای گسترده‌تر برخوردار است.
وی با تأکید بر اهمیت تکمیل زنجیره‌های تولید مرغ گوشتی گفت: راه‌اندازی زنجیره‌های تولید، افزایش ظرفیت واحدهای موجود و ورود واحدهای جدید به چرخه تولید، امکان مدیریت بهتر فرایندهای پرورش، کشتار، قطعه‌بندی، بسته‌بندی، نگهداری و عرضه محصول را فراهم می‌کند و می‌تواند در ارتقای ارزش افزوده و توسعه بازارهای صادراتی نقش مؤثری داشته باشد.
افزایش تولید تخم‌مرغ با بهره‌برداری از واحدهای جدید
مدیر تولیدات طیور سازمان جهاد کشاورزی چهارمحال و بختیاری در ادامه به وضعیت تولید تخم‌مرغ در استان اشاره کرد و گفت: میزان تولید تخم‌مرغ استان در سال 1404 حدود چهار هزار و 500 تن بود که این میزان تقریباً نیمی از نیاز مصرفی استان را تأمین می‌کند.
عسگری افزود: با توجه به ظرفیت‌های موجود و برنامه‌ریزی برای توسعه واحدهای تخم‌گذار، اقدامات لازم برای افزایش تولید این محصول در حال پیگیری است. در سال جاری، یک واحد پرورش مرغ تخم‌گذار با ظرفیت 60 هزار قطعه به بهره‌برداری رسیده و دو واحد نیمه‌تمام نیز در دست تکمیل قرار دارند.
وی عنوان کرد: امید است با تکمیل و بهره‌برداری از واحدهای نیمه‌تمام، در پایان سال جاری یا نیمه نخست سال 1406، ظرفیت تولید تخم‌مرغ استان افزایش یابد و زمینه تأمین بخش بیشتری از نیاز بازار داخلی از محل تولیدات استان فراهم شود.
عسگری تأکید کرد: توسعه متوازن واحدهای پرورش مرغ گوشتی و تخم‌گذار، علاوه بر کمک به پایداری تأمین محصولات پروتئینی، در کاهش وابستگی بازار استان به تأمین محصولات از سایر مناطق کشور نیز مؤثر خواهد بود.
افزایش هزینه‌های تولید و کاهش حاشیه سود مرغداران
عسگری با اشاره به چالش‌های اقتصادی صنعت طیور اظهار کرد: افزایش هزینه‌های تولید، یکی از مهمترین مشکلات مرغداران در شرایط فعلی است. حذف ارز ترجیحی در سال گذشته، افزایش قیمت نهاده‌ها و سایر هزینه‌های جانبی تولید، فشار اقتصادی بر واحدهای پرورشی را افزایش داده است.
وی ادامه داد: هم‌زمان با افزایش هزینه‌های تولید و کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان، قیمت فروش مرغ متناسب با رشد هزینه‌های تمام‌شده افزایش نیافته و همین موضوع موجب کاهش حاشیه سود و زیان‌ده شدن فعالیت تعدادی از واحدهای تولیدی شده است.
مدیر تولیدات طیور سازمان جهاد کشاورزی استان با تشریح وضعیت قیمت تمام‌شده مرغ گفت: بر اساس برآوردهای ارائه‌شده، هزینه تمام‌شده تولید هر کیلوگرم مرغ برای مرغدار، با احتساب هزینه نهاده‌ها، سوخت، دستمزد نیروی کار، بیمه و سایر هزینه‌های مرتبط، حدود 235 تا 240 هزار تومان است؛ در حالی که قیمت فروش مرغ در مقطع مورد اشاره حدود 170 هزار تومان گزارش شده است.
وی افزود: بر این اساس، اختلاف قیمت فروش با هزینه تمام‌شده تولید، حدود 65 تا 70 هزار تومان به ازای هر کیلوگرم است که فشار قابل‌توجهی بر تولیدکنندگان وارد می‌کند.
عسگری خاطرنشان کرد: مرغداران با وجود این شرایط، به دلیل مسئولیت خود در تأمین امنیت غذایی و ضرورت حفظ چرخه تولید، تلاش می‌کنند فعالیت واحدهای پرورشی را ادامه دهند؛ چراکه توقف تولید و خالی ماندن سالن‌ها می‌تواند در دوره‌های بعدی، تأمین و تنظیم بازار محصولات پروتئینی را با مشکل مواجه کند.
جوجه‌ریزی مازاد و برهم خوردن تعادل بازار
وی یکی دیگر از عوامل مؤثر در کاهش قیمت مرغ را افزایش جوجه‌ریزی در مقاطعی از سال دانست و گفت: افزایش قیمت جوجه یک‌روزه در ماه‌های اردیبهشت و خرداد و سپس کاهش قیمت آن در تیرماه، در کنار افزایش جوجه‌ریزی در سطح کشور، شرایطی را ایجاد کرد که میزان عرضه مرغ در برخی مقاطع از تقاضای بازار پیشی گرفت.
عسگری افزود: افزایش عرضه، در کنار سایر شرایط اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، موجب تشدید فشار بر بازار و کاهش قیمت فروش مرغ شد. این وضعیت، تعدادی از تولیدکنندگان را با زیان مواجه کرده و فعالیت برخی واحدهای تولیدی استان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
وی تأکید کرد: برنامه‌ریزی دقیق برای جوجه‌ریزی، هماهنگی میان تولید و نیاز بازار، تقویت سازوکارهای خرید و ذخیره‌سازی و حمایت از تولیدکنندگان در دوره‌های افت قیمت، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش نوسانات بازار و حفظ پایداری تولید کمک کند.
نقش زنجیره‌های تولید در حمایت از مرغداران
مدیر تولیدات طیور، زنبور عسل و کرم ابریشم سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به فعالیت زنجیره‌های مرغ گوشتی در چهارمحال و بختیاری اظهار کرد: راه‌اندازی دو زنجیره مرغ گوشتی در استان، ظرفیت مناسبی برای مدیریت تولید و کاهش بخشی از فشارهای اقتصادی بر مرغداران ایجاد کرده است.
وی افزود: فعالیت در صنعت طیور همواره با دوره‌های سود و زیان همراه است و زنجیره‌های تولید می‌توانند با مدیریت هماهنگ مراحل مختلف تولید و عرضه، در عبور از دوره‌های رکود و کاهش قیمت نقش مؤثری داشته باشند.
عسگری ادامه داد: در شرایطی که میزان تولید مرغ از نیاز مصرفی استان فراتر می‌رود، استفاده از ظرفیت زنجیره‌ها، اتحادیه مرغداران و شرکت پشتیبانی امور دام برای خرید، قطعه‌بندی، انجماد و ذخیره‌سازی محصول اهمیت ویژه‌ای دارد.
وی تصریح کرد: در همین راستا، بخشی از مرغ مازاد تولید استان با همکاری مجموعه‌های مرتبط قطعه‌بندی و منجمد شده است تا ضمن جلوگیری از عرضه یک‌باره محصول به بازار، امکان مدیریت بهتر موجودی و برنامه‌ریزی برای عرضه در زمان مناسب فراهم شود.
مدیر تولیدات طیور جهاد کشاورزی استان از وجود حدود 500 تن مرغ با ظرفیت صادراتی در مقطع مورد اشاره خبر داد و گفت: با فراهم شدن شرایط و تداوم برنامه‌های صادراتی، امکان ارسال این میزان محصول به بازارهای خارجی وجود دارد؛ اقدامی که می‌تواند به کاهش فشار ناشی از مازاد عرضه، تقویت بازار فروش و حمایت از تولیدکنندگان کمک کند.
تأمین نهاده‌ها؛ مسئله اصلی افزایش هزینه تولید
عسگری درباره وضعیت تأمین نهاده‌های مورد نیاز مرغداران نیز گفت: با وجود افزایش قیمت نهاده‌ها تحت تأثیر شرایط اقتصادی و تحریم‌ها، تا زمان ارائه این گزارش، مشکل عمده‌ای در اصل تأمین نهاده‌های مورد نیاز واحدهای پرورشی استان گزارش نشده است؛ با این حال، افزایش مستمر قیمت نهاده‌ها موجب بالا رفتن هزینه تمام‌شده تولید شده است.
وی افزود: تأمین نهاده با قیمت مناسب و در زمان مورد نیاز، یکی از الزامات اصلی پایداری تولید در صنعت طیور است. افزایش هزینه خوراک طیور، به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم هزینه تولید، مستقیماً بر توان اقتصادی مرغداران و میزان سودآوری واحدهای پرورشی اثر می‌گذارد.
مدیر تولیدات طیور سازمان جهاد کشاورزی استان تأکید کرد: مدیریت هزینه‌ها، تأمین به‌موقع نهاده‌ها و ایجاد تناسب میان قیمت تمام‌شده و قیمت فروش محصول، از موضوعات مهمی است که باید در برنامه‌ریزی‌های حمایتی و تنظیم بازار مورد توجه قرار گیرد.
هوشمندسازی سالن‌ها و ارتقای بهره‌وری صنعت طیور
عسگری در پایان با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای افزایش بهره‌وری در واحدهای پرورش مرغ گوشتی گفت: سازمان جهاد کشاورزی استان طی سال‌های اخیر با پرداخت تسهیلات به واحدهای پرورشی و حمایت از هوشمندسازی سالن‌های مرغداری، زمینه ارتقای بهره‌وری و بهبود مدیریت فرایند تولید را فراهم کرده است.
وی افزود: استفاده از تجهیزات هوشمند و سامانه‌های کنترلی در سالن‌های پرورش، امکان مدیریت دقیق‌تر شرایط محیطی، کاهش اتلاف منابع و بهبود عملکرد تولید را فراهم می‌کند و می‌تواند در کاهش هزینه‌های غیرضروری و افزایش بازدهی واحدها مؤثر باشد.
عسگری خاطرنشان کرد: صنعت طیور چهارمحال و بختیاری با برخورداری از صدها واحد پرورشی، ظرفیت تولید مازاد گوشت مرغ و امکان توسعه بازارهای صادراتی، یکی از بخش‌های مهم کشاورزی استان به شمار می‌رود؛ اما حفظ این ظرفیت و تداوم روند توسعه آن، نیازمند حمایت از تولیدکنندگان، مدیریت هوشمندانه جوجه‌ریزی، تأمین پایدار نهاده‌ها، تقویت زنجیره‌های تولید و ایجاد تعادل منطقی میان هزینه‌های تولید و قیمت فروش است.
به گفته وی ، تحقق این اهداف می‌تواند ضمن حفظ اشتغال موجود و جلوگیری از تعطیلی واحدهای تولیدی، به تقویت امنیت غذایی، افزایش ارزش افزوده بخش کشاورزی و توسعه جایگاه چهارمحال و بختیاری در بازار محصولات پروتئینی کشور کمک کند.
انتهای پیام/7540