به گزارش خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، هم‌زیستی دیرینه عشایر با کوهستان‌ها، جنگل‌ها و مراتع زاگرس، این جامعه را به یکی از ظرفیت‌های مهم مردمی برای حفاظت از طبیعت تبدیل کرده است؛ ظرفیتی که استفاده از آن، علاوه بر افزایش آگاهی‌های زیست‌محیطی، به رفع مشکلات معیشتی، تأمین زیرساخت‌های ضروری و کاهش تعارض میان انسان و حیات‌وحش وابسته است.
در همین چارچوب، همایش منطقه‌ای آموزش و فرهنگ‌سازی محیط‌زیست و عشایر ویژه استان‌های زاگرس‌نشین در پاسگاه محیط‌بانی یافته برگزار شد تا ابعاد مختلف همکاری میان جامعه عشایری و متولیان حفاظت از طبیعت مورد توجه قرار گیرد.
کامران فرمان‌پور، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان، در این همایش، حفاظت از زاگرس را مسئولیتی فراتر از محدوده جغرافیایی یک استان دانست و اظهار کرد: این رشته‌کوه بخشی از میراث طبیعی ملی کشور است و نگهداری از آن بدون همراهی مردم امکان‌پذیر نیست. به گفته وی، عشایر، ساکنان مناطق محلی و فعالان محیط‌زیست از جمله گروه‌هایی هستند که مشارکت آن‌ها می‌تواند در حفاظت از این سرمایه طبیعی اثرگذار باشد.
وی با اشاره به ویژگی‌های طبیعی منطقه یافته عنوان کرد: وجود گونه‌های گیاهی و جانوری ارزشمند و تنوع زیستی قابل توجه، این منطقه را به بخشی مهم از مجموعه طبیعی زاگرس تبدیل کرده است.
فرمان‌پور با اشاره به مسئولیت جدید لرستان در حوزه آموزش محیط‌زیست عشایری بیان کرد: این استان با توجه به ویژگی‌های اقلیمی، فرهنگ بومی و سابقه گسترده زندگی عشایری و روستایی، به‌عنوان پرچم‌دار آموزش و فرهنگ‌سازی محیط‌زیست عشایری در کشور انتخاب شده است.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان با تأکید بر اینکه شناخت بومی عشایر از محیط طبیعی می‌تواند به حفاظت بهتر از منابع کمک کند، افزود: پیوند این جامعه با کوهستان، جنگل، مرتع و حیات‌وحش سابقه‌ای طولانی دارد و شیوه زندگی آن‌ها موجب شده است ارتباط نزدیکی با محیط پیرامون خود داشته باشند.
وی گسترش برنامه‌های آموزشی در مناطق دوردست را ضروری دانست و گفت: برای بهره‌گیری از توان جوامع محلی، باید آموزش‌های زیست‌محیطی در میان عشایر، جوانان و افرادی که در مناطق جنگلی و کوهستانی زندگی می‌کنند، توسعه پیدا کند.
توسعه خدمات عشایری باید با ملاحظات زیست‌محیطی همراه باشد
فرمان‌پور در ادامه، حفاظت از محیط‌زیست را موضوعی مرتبط با مسئولیت اجتماعی تمام شهروندان دانست و تصریح کرد: حفظ طبیعت وظیفه انحصاری یک سازمان یا دستگاه دولتی نیست، زیرا محیط‌زیست به همه مردم تعلق دارد و هر فرد در قبال حفظ آن و انتقال سالم این میراث به نسل‌های بعدی مسئول است.
وی با اشاره به نیازهای زیرساختی و معیشتی عشایر خاطرنشان کرد: بهبود شرایط زندگی و فراهم‌کردن امکانات مورد نیاز این جامعه ضروری است، اما اجرای طرح‌های توسعه‌ای در مناطق طبیعی باید با ارزیابی آثار زیست‌محیطی آن‌ها همراه باشد.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان افزود: احداث جاده و ایجاد سایر زیرساخت‌ها در عرصه‌های طبیعی باید بر پایه ضرورت و نیاز واقعی انجام شود، زیرا اجرای طرح‌های غیرضروری و مداخلات بدون بررسی کارشناسی ممکن است به تخریب زیستگاه‌ها و برهم‌خوردن توازن طبیعی اکوسیستم منجر شود.
یکی دیگر از موضوعاتی که فرمان‌پور در این همایش به آن پرداخت، مشکلات ناشی از هم‌جواری فعالیت‌های انسانی با زیستگاه‌های حیات‌وحش بود.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان در این باره گفت: حمله برخی گونه‌های جانوری، از جمله پلنگ، به دام‌های عشایر می‌تواند خسارت‌هایی به دامداران وارد کند و برای کاهش این تعارض‌ها باید حمایت‌های لازم از مردم محلی پیش‌بینی شود.
به گفته وی، افرادی که در مجاورت زیستگاه‌های طبیعی زندگی می‌کنند، نباید به دلیل این هم‌جواری در زمان بروز خسارت بدون پشتوانه حمایتی باقی بمانند.
فرمان‌پور جبران خسارت دامداران را یکی از راه‌های کاهش تعارض میان انسان و حیات‌وحش دانست و افزود: حمایت از جوامع محلی می‌تواند از افزایش تنش‌ها جلوگیری کند.
دریاچه گهر در مسیر معرفی ظرفیت‌های طبیعی لرستان
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست لرستان در بخش دیگری از سخنان خود به ثبت دریاچه گهر در کنوانسیون رامسر اشاره کرد و اظهار کرد: ثبت این پهنه آبی ارزشمند در فهرست کنوانسیون رامسر، اقدامی مهم در مسیر توجه بیشتر به حفاظت از زیست‌بوم‌های آبی استان و شناساندن ظرفیت‌های طبیعی لرستان به جامعه جهانی است.
وی با اشاره به جایگاه لرستان در محدوده زاگرس ادامه داد: موقعیت جغرافیایی استان، تنوع زیستی و وجود زیستگاه‌های ارزشمند، اهمیت ویژه‌ای به عرصه‌های طبیعی آن بخشیده است.
فرمان‌پور همچنین از خسارت‌های واردشده به طبیعت استان در جریان جنگ خبر داد و گفت: در این دوره، علاوه بر آسیب‌های انسانی، پنج هزار هکتار از عرصه‌های طبیعی لرستان نیز دچار خسارت شده که بخشی از این آسیب‌ها جبران‌ناپذیر است و پیامدهای آن می‌تواند در بلندمدت بر وضعیت زیستگاه‌های طبیعی و حیات‌وحش باقی بماند.
تأمین سوخت عشایر برای کاهش وابستگی به هیزم
نعمت‌الله قائد رحمتی، مدیرکل امور عشایری لرستان، نیز در این همایش با تشریح ارتباط معیشت عشایر با منابع طبیعی اظهار کرد: تداوم زندگی و فعالیت اقتصادی خانوارهای عشایری به سلامت جنگل‌ها، مراتع و دیگر اجزای محیط‌زیست وابسته است
وی با اشاره به حضور عشایر در جنگ اخیر بیان کرد: جامعه عشایری در مقاطع مختلف، در دفاع از کشور و نظام حضور داشته و در جنگ اخیر نیز با امکانات ابتدایی در برابر تجهیزات پیشرفته دشمن ایستادگی کرده است.
مدیرکل امور عشایری لرستان با اشاره به جمعیت این جامعه در استان گفت: هم‌اکنون 14 هزار و 637 خانوار عشایری با جمعیتی بیش از 85 هزار نفر در لرستان سکونت دارند که حدود پنج درصد جمعیت استان را تشکیل می‌دهند.
قائد رحمتی یکی از الزامات حفاظت از جنگل‌ها را کاهش فشار ناشی از تأمین سوخت مورد نیاز خانوارهای عشایری عنوان کرد و افزود: چنانچه سوخت مورد نیاز این جامعه به شکل مناسب تأمین شود، ضرورت استفاده از چوب درختان برای تأمین انرژی کاهش می‌یابد.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه تأمین انرژی عشایر اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون، سه میلیون و 500 هزار لیتر سوخت میان خانوارهای عشایری لرستان توزیع شده است. همچنین در همین مدت، 44 هزار سیلندر گاز برای تأمین نیاز این خانوارها در اختیار آنان قرار گرفته است.
عشایر؛ ظرفیت شناسایی زودهنگام آتش‌سوزی در جنگل‌ها
قائدرحمتی با اشاره به پراکندگی محل زندگی عشایر در مناطق جنگلی و دور از مراکز خدماتی گفت: حضور این خانوارها در بخش‌های مختلف طبیعت باعث می‌شود که در بسیاری از مواقع، زودتر از دیگران از وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع مطلع شوند.
وی افزود: این موقعیت می‌تواند امکان اطلاع‌رسانی سریع به دستگاه‌های مسئول و کمک به اقدامات اولیه برای مهار حوادث را فراهم کند. استفاده از این ظرفیت به‌ویژه در مناطقی که دسترسی به آن‌ها دشوار است، اهمیت دارد.
مدیرکل امور عشایری لرستان در ادامه، تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز عشایر را مستلزم همکاری میان دستگاه‌های اجرایی دانست و تصریح کرد: بر اساس مقررات و برنامه‌های موجود، هنگام برنامه‌ریزی برای تخصیص اعتبارات و اجرای طرح‌های عمرانی و خدماتی باید نیازهای جامعه عشایری نیز مورد توجه قرار گیرد.
به گفته وی، دسترسی به آب، برق، راه مناسب و دیگر خدمات ضروری از جمله نیازهایی است که تأمین آن‌ها به هماهنگی و مشارکت دستگاه‌های مسئول وابسته است و نمی‌توان رفع این مشکلات را تنها بر عهده یک مجموعه گذاشت.
قائد رحمتی با تأکید بر اهمیت اقتصادی تولیدات عشایری خاطرنشان کرد: عشایر لرستان با وجود محدودیت‌های زیرساختی و دشواری دسترسی به امکانات و خدمات، سهم مهمی در تولید و تأمین گوشت قرمز مورد نیاز مردم دارند.
انتهای پیام/