به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، زبان فارسی تنها مجموعه‌ای از واژه‌ها و قواعد دستوری نیست؛ زبان حامل اندیشه، حافظه تاریخی و هویت فرهنگی ایرانیان است. این نگاه، محور اصلی هفتمین آیین اهدای نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» بود؛ مراسمی که در آن، سه چهره فعال در حوزه زبان و ادبیات فارسی مورد تجلیل قرار گرفتند و سخنرانان از ضرورت پاسداری از این میراث فرهنگی، توجه به شیوه درست نگارش و نقش آثار هنری در بازتاب زیست ایرانی سخن گفتند.
در این آیین، علاوه بر تأکید بر اهمیت زبان فارسی در شکل‌گیری هویت جمعی ایرانیان، موضوعاتی همچون ضرورت حفظ و احیای میراث مکتوب، گسترش فعالیت‌های پاسداشت زبان فارسی و جایگاه زبان در آثار نمایشی و روایت‌های هنری نیز مورد توجه قرار گرفت.
زبان فارسی؛ هویت مشترک ایرانیان
ناصر فیض، مدیر دفتر پاسداشت زبان فارسی حوزه هنری، در ابتدای این مراسم با تأکید بر جایگاه زبان فارسی در تعریف هویت ایرانی گفت: «زبان فارسی هویت ماست و آنچه ما را به‌عنوان ایرانی به دیگران معرفی می‌کند، از طریق این زبان منتقل می‌شود.»
او با اشاره به سابقه توجه حوزه هنری به ادبیات و زبان فارسی اظهار کرد که این مجموعه از ابتدای تأسیس خود به این حوزه توجه ویژه‌ای داشته است؛ اما در ادامه، ضرورت شناسایی و معرفی افرادی که دلسوزانه برای زبان فارسی فعالیت می‌کنند، بیش از پیش احساس شد.
فیض افزود: «همین که بتوانیم در این مسیر مشارکت داشته باشیم، احساس می‌کنیم بخشی از وظیفه خود را انجام داده‌ایم.»
مدیر دفتر پاسداشت زبان فارسی حوزه هنری با اشاره به اینکه برگزیدگان این دوره پیش از دریافت نشان نیز از سوی مردم و نخبگان مورد توجه قرار گرفته بودند، ابراز امیدواری کرد که برگزاری این آیین زمینه توجه بیشتر به زبان فارسی را فراهم کند و مسئولان نیز با حساسیت و جدیت بیشتری در این حوزه فعالیت کنند.
او همچنین به تأکیدهای رهبر شهید انقلاب درباره اهمیت زبان فارسی اشاره کرد و گفت مجموعه‌ای از مطالب و دیدگاه‌های ایشان در این زمینه منتشر شده که در آن، راهکارها و نقدهای متعددی درباره زبان فارسی مطرح شده است.
یدالله گودرزی: فعالیت در حوزه زبان فارسی به زیرساخت‌های گسترده‌تری نیاز دارد
نخستین نشان این دوره از آیین «سرو سیمین پارسی‌جان» به یدالله گودرزی، شاعر، نویسنده و مدیر کانال «آیین سخن»، اهدا شد؛ چهره‌ای که بخشی از فعالیت‌های خود را به معرفی و پاسداشت زبان فارسی اختصاص داده است.
گودرزی در سخنان خود با اشاره به آغاز فعالیت‌هایش در این زمینه گفت: «از سال 1395 به این فکر افتادم که در این حوزه فعالیت کنم؛ چراکه در آن زمان فعالیت‌های کمتری در این زمینه انجام می‌شد.»
او با اشاره به فعالیت دفتر پاسداشت زبان فارسی ابراز امیدواری کرد که زیرساخت‌های لازم برای گسترش این فعالیت‌ها فراهم شود و دامنه اقدامات مرتبط با پاسداشت زبان فارسی افزایش یابد.
این شاعر و نویسنده همچنین با قدردانی از عوامل برگزاری مراسم، به فعالیت‌های خود در زمینه نویسندگی، تولید برنامه‌های کوتاه و حضور در فضای مجازی اشاره کرد و راه‌اندازی کانال «آیین سخن» را بخشی از تلاش‌هایش برای توجه به زبان فارسی دانست.
گودرزی در ادامه بر ضرورت نگاه متعادل و نقادانه به موضوع پاسداشت زبان فارسی تأکید کرد و گفت: «معتقدم بخشی از نخبگان ما نیز در حوزه زبان فارسی به این زبان آسیب می‌زنند.»
او با اشاره به فعالیت نهادها و سازمان‌های مختلف در این زمینه، درباره خروجی برخی از این فعالیت‌ها ابراز تردید کرد؛ با این حال، عملکرد دفتر پاسداشت زبان فارسی را با وجود سابقه نه‌چندان طولانی آن، مثبت ارزیابی کرد.
میراث مکتوب؛ صدای زنده تاریخ
حبیب راثی تهرانی، عضو هیئت علمی دانشکده طباطبایی و پژوهشگر تراث اسلامی، از دیگر سخنرانان این مراسم بود که با قدردانی از برگزارکنندگان، اهدای نشان پارسی‌جان را اقدامی سنجیده و به‌موقع توصیف کرد.
او با تأکید بر پیوندی که زبان فارسی میان ایرانیان برقرار می‌کند، به اهمیت حفظ و احیای میراث مکتوب پرداخت و گفت: میراث مکتوب، صدای زنده تاریخ ماست که از پس قرن‌ها، صدای گذشتگان را به ما می‌رساند؛ با این حال، بخش قابل توجهی از این میراث همچنان در پس پرده فراموشی قرار دارد.
راثی تهرانی با اشاره به فعالیت‌های اکبر ایرانی در زمینه حفظ و معرفی آثار مکتوب فارسی اظهار کرد افرادی مانند ایرانی، با وجود امکان فعالیت در حوزه‌های دیگر، مسیر پاسداری از میراث مکتوب و زبان فارسی را انتخاب کرده‌اند.
او میراث مکتوب را نشان‌دهنده تمدنی دانست که ایرانیان طی قرن‌ها شکل داده‌اند.
اکبر ایرانی: زبان فارسی مقوم فرهنگ ملی ماست
اکبر ایرانی، مدیر پژوهشگاه میراث مکتوب، در این مراسم از پیوند دیرینه خود با حوزه هنری سخن گفت و این مجموعه را خانه نخست خود دانست.
او توضیح داد که در سال 1369 برای انجام خدمت سربازی به حوزه هنری آمده و در آن دوره به دیدار شهید آوینی رفته است. ایرانی افزود: پس از پایان خدمت سربازی به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی رفت و موضوعی که در آنجا مطرح بود، به‌تدریج به شکل‌گیری دفتر نشر میراث مکتوب انجامید.
بخش دیگری از سخنان او به وضعیت نسخه‌های خطی فارسی و ضرورت فراهم کردن دسترسی به این آثار اختصاص داشت.
ایرانی با اشاره به گستردگی این میراث گفت: «تخمین زده می‌شود بیش از یک میلیون نسخه خطی فارسی وجود داشته باشد که دسترسی به بخش زیادی از آن‌ها آسان نیست. با این حال، توانسته‌ایم حدود 50 هزار نسخه دیجیتال را گردآوری کنیم.»
او با تأکید بر اهمیت استمرار در فعالیت‌های فرهنگی، استقامت را یکی از عوامل ماندگاری یک کار دانست و گفت از ابتدا می‌دانسته است که حاصل این فعالیت‌ها به خلق آثاری ماندگار منجر خواهد شد؛ چراکه زبان فارسی حامل فرهنگ و مقوم فرهنگ ملی است.
ایرانی در پایان سخنان خود به اهمیت نگارش درست فارسی پرداخت و تأکید کرد که ادعای پاسداری از زبان فارسی نباید با بی‌توجهی به شیوه صحیح نوشتن همراه باشد.
او هشدار داد که بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند به وضعیتی منجر شود که نسل امروز به نگارش شکسته روی بیاورد یا حتی فارسی ننویسد.
در پایان این بخش، نشان «سرو سیمین پارسی‌جان» به اکبر ایرانی، مدیر پژوهشگاه میراث مکتوب، اهدا شد.
پارسی‌جان می‌خواهد مردمی باشد
میلاد عرفان‌پور، مدیر مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری، نیز در این آیین بر ضرورت معرفی بیشتر برگزیدگان نشان پارسی‌جان به جامعه تأکید کرد.
او گفت: به‌تدریج مردم با این رویداد آشنا می‌شوند و درمی‌یابند افرادی که در مسیر خدمت به زبان فارسی قدم برمی‌دارند، مورد توجه قرار می‌گیرند.
عرفان‌پور مردمی بودن را یکی از اهداف مهم نشان پارسی‌جان دانست و توضیح داد که به همین دلیل، این نشان به افراد مختلفی از جمله خلبانان، نویسندگان، شاعران، سیاستمداران و دیگر کسانی اهدا شده است که به شکلی زبان فارسی را برجسته کرده‌اند.
مدیر مرکز آفرینش‌های ادبی حوزه هنری در پایان با ابراز خرسندی از
برگزاری مراسم گفت که پارسی‌جان فرصتی برای نزدیک شدن به هویت و ریشه‌های فرهنگی ایرانیان فراهم کرده است. او همچنین از حضور در کنار سه برگزیده این دوره ابراز خرسندی کرد و گفت که از پیش به هر سه آن‌ها ارادت داشته است.
امرالله احمدجو؛ بازتاب اندیشه و زیست ایرانی در آثار نمایشی
بخش دیگری از مراسم به تجلیل از امرالله احمدجو، نویسنده و کارگردان، اختصاص داشت؛ هنرمندی که سخنرانان این بخش، آثار او را از منظر زبان، فرهنگ و بازنمایی زندگی ایرانی بررسی کردند.
بهزاد دانشگر، عضو شورای علمی پارسی‌جان و مدیر دفتر داستان حوزه هنری، با اشاره به ابعاد زبانی و فرهنگی آثار احمدجو گفت برای بررسی کارنامه این هنرمند باید به دو لایه توجه کرد.
او با تأکید بر نقش کلمه در شکل‌گیری اندیشه اظهار کرد که انسان با کلمه فکر می‌کند و کلمه درگاه ورود به ذهن است؛ اما زبان فارسی صرفاً مجموعه‌ای از واژه‌ها نیست، بلکه بازتاب اندیشه‌ای است که در ذهن مردم ایران شکل گرفته است.
به گفته دانشگر، احمدجو این اندیشه را در آثار خود، به‌ویژه سریال «روزی روزگاری»، به تصویر کشیده است.
او با اشاره به بازتاب آداب و ارزش‌های ایرانی در این سریال گفت: «روزی روزگاری» را نمی‌توان در جایی غیر از بوم ایران تصور کرد. دانشگر برای توضیح این موضوع به حرمت نمک و احترام به بزرگ‌ترها اشاره کرد که در این اثر جایگاه ویژه‌ای دارند.
دانشگر همچنین نگاه احمدجو به شخصیت‌های زن را از ویژگی‌های قابل توجه آثار او دانست و گفت زنان در این آثار شخصیت‌هایی عفیف، سازنده و مقتدر دارند و نقش آن‌ها به شخصیت‌های فتنه‌گر محدود نمی‌شود.
او زبان گفت‌وگوهای شخصیت‌ها را از دیگر ویژگی‌های آثار احمدجو برشمرد و افزود این هنرمند با مهارت خود الگویی زبانی می‌سازد که در زبان مردم جریان پیدا می‌کند، به‌سرعت رواج می‌یابد و در عین حال، شیرین و دلنشین است.
نعمت‌الله سعیدی: زبان نباید خودش به بحران تبدیل شود
نعمت‌الله سعیدی، نویسنده و منتقد فرهنگی، نیز در بخش مربوط به تجلیل از احمدجو، به نقش زبان در بیان مسائل اجتماعی و انسانی پرداخت. او گفت: «با زبان می‌توان هر بحران و دردی را بیان کرد، به شرط آنکه خود زبان به بحران تبدیل نشود.»
سعیدی در ادامه، نسبت میان کلمه و تصویر را در آثار هنری مورد توجه قرار داد و به این پرسش پرداخت که اصالت در هنر با کلمه است یا تصویر.
او با اشاره به اینکه بسیاری از افراد امروز به اصالت تصویر اعتقاد دارند، یکی از دلایل اهمیت این مجموعه را اهدای نشان زبان به هنرمندی دانست که با تصویر سروکار دارد.
این نویسنده و منتقد فرهنگی، سریال «روزی روزگاری» را اثری استثنایی در آثار نمایشی ایران توصیف کرد و گفت شخصیت‌های این مجموعه، هرکدام هویت زبانی مشخصی دارند. به گفته او، هر شخصیت متناسب با ویژگی‌های روانی خود سخن می‌گوید و همین موضوع به شخصیت‌پردازی اثر عمق می‌بخشد.
سعیدی همچنین اظهار کرد که شخصیت‌های مثبت این سریال اغلب کم‌حرف‌تر از شخصیت‌های منفی و خنثی هستند؛ ویژگی‌ای که به گفته او، در آثار علی حاتمی نیز دیده می‌شود.
آثار احمدجو؛ روایتی از گذشته و ریشه‌های زندگی امروز
امید مهدی‌نژاد، شاعر و طنزپرداز، نیز در این مراسم بر وجوه زبانی و فرهنگی آثار امرالله احمدجو تأکید کرد.
او گفت مجموعه آثار احمدجو نه‌تنها پاسدار زبان فارسی، بلکه بازتاب‌دهنده هویت و زیست انسان ایرانی است؛ تا جایی که حتی در دیالوگ‌های فرعی و گوشه‌وکنار این آثار نیز می‌توان نکات ارزشمندی پیدا کرد.
مهدی‌نژاد با اشاره به برجستگی وجوه زبانی آثار احمدجو افزود که گاهی همین ویژگی‌ها باعث می‌شود اهمیت آثار او در زمینه روایت ایرانی کمتر مورد توجه قرار گیرد؛ در حالی که اگر قرار باشد نمونه‌ای از روایت ایرانی معرفی شود، آثار احمدجو از نمونه‌های قابل توجه در این زمینه هستند.
او همچنین به رویکرد برخی فیلم‌سازان در پرداختن به گذشته اشاره کرد و گفت گاهی فیلم‌سازان برای گریز از واقعیت امروز به گذشته پناه می‌برند؛ اما گذشته در آثار احمدجو صرفاً محلی برای فرار از زمان حال نیست، بلکه بخشی از تاریخ است که ریشه‌های زندگی امروز را در خود دارد.
هادی مقدم‌دوست، نویسنده و کارگردان، دیگر سخنران این بخش بود که به علاقه خود برای تجربه همکاری با احمدجو اشاره کرد.
او گفت زمانی که دستیار کارگردان بوده، همواره این حسرت را داشته است که چرا دستیار احمدجو نبوده است.
مقدم‌دوست یکی از ویژگی‌های آثار این نویسنده و کارگردان را انتخاب موضوع و توجه به جزئیات زندگی ایرانی دانست و افزود که در روایت‌گری او، نوعی موضوع‌گزینی دیده می‌شود که با زبان فارسی پیوند دارد.
به گفته مقدم‌دوست، این انتخاب‌ها از ظرافت برخوردارند و جزئیات سبک زندگی را مورد توجه قرار می‌دهند؛ به همین دلیل، آثار احمدجو می‌توانند به‌عنوان مرجعی فرهنگی برای مخاطب ایرانی مطرح باشند.
امرالله احمدجو: از کاربرد غیرضروری واژه‌های بیگانه پرهیز کنیم
امرالله احمدجو، نویسنده و کارگردان، در سخنان خود ضمن اشاره به فعالیت افرادی که برای پاسداری از زبان فارسی تلاش می‌کنند، گفت: «دوستان بسیاری هستند که برای پاسداری از زبان فارسی نسبت به من اولویت دارند.»
او در ادامه به کاربرد بی‌رویه واژه‌های انگلیسی در گفتار روزمره انتقاد کرد و گفت به‌تازگی در گفت‌وگو با دوستی درباره ورود واژه‌های غیرضروری انگلیسی به زبان فارسی صحبت کرده‌اند و از این وضعیت دلگیر بوده‌اند.
احمدجو همچنین به نمونه‌ای از کاربرد مکرر یک واژه غیرفارسی در رسانه اشاره کرد و گفت متوجه شده است یکی از کارشناسان یا گزارشگران فوتبال در مدت چهار دقیقه، هشت بار از یک واژه غیرفارسی استفاده کرده است.
این نویسنده و کارگردان با تأکید بر ضرورت توجه به زبان فارسی در رسانه‌ها و گفت‌وگوهای روزمره، بر پرهیز از کاربرد غیرضروری واژه‌های بیگانه تأکید کرد.
در پایان هفتمین آیین اهدای نشان «سرو سیمین پارسی‌جان»، این نشان به امرالله احمدجو، نویسنده و کارگردان، اهدا شد؛ هنرمندی که آثارش در این مراسم از منظر پیوند زبان با فرهنگ، آداب، روایت و زندگی ایرانی مورد بررسی قرار گرفت.
این آیین با تجلیل از سه چهره فعال در حوزه زبان و ادبیات فارسی، بار دیگر بر اهمیت پاسداری از زبان فارسی به‌عنوان بخشی از هویت فرهنگی ایرانیان تأکید کرد؛ هویتی که در میراث مکتوب، شیوه نگارش، گفت‌وگوهای روزمره و آثار هنری و نمایشی بازتاب می‌یابد.
انتهای پیام/