به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، به دنبال تحولات سیاسی و دفاعی اخیر که در عراق و پس از خروج آمریکا روی داده، بغداد در حال آرایش مجدد معماری دفاعی است.
همین مساله باعث شده که شرکت‌های بزرگ صنایع دفاعی ترکیه، برای تامین نیازهای پدافندی عراق، اعلام آمادگی کنند. چندی پیش مقامات نظامی عراق به شکل تلویحی و غیررسمی به این موضوع اشاره کرده بودند که این کشور، دست کم 20 سامانه دفاعی ساخت ترکیه را در آینده‌ای نزدیک در چند نقطه مهم مستقر خواهد کرد.
عراق در سالیان گذشته یکی از بزرگترین بازارهای مصرف کالاهای ترکیه بوده و حجم مبادلات تجاری طرفین در سال 2025 میلادی به رقم 15 میلیارد دلار رسید و قرار است در یک بازه زمانی 4 ساله این مقدار 2 برابر شود و به 30 میلیارد دلار برسد.
در حال حاضر عراق پنجمین مقصد بزرگ صادراتی ترکیه است و 5 درصد از کل صادرات ترکیه، به بازارهای عراق می‌رسد.
حالا تیم اردوغان می‌خواهد بخشی از نیازهای دفاعی عراق را نیز تامین کند.
کارشناسان صنایع دفاعی ترکیه امیدوارند که کشورشان در رقابت با کشورهای دیگری همچون کره جنوبی، فرانسه، روسیه و آمریکا، شانس بیشتری برای فروش ادوات نظامی به عراق داشته باشد.
آنان به این موضوع اشاره کرده‌اند که خروج آمریکا و پایان مأموریت ائتلاف بین‌المللی، ضرورت تقویت دفاع هوایی را نزد مقامات بغداد برجسته کرده و این موضوع باعث شده که آنکارا این سناریوی خوشبینانه را روی میز بگذارد: لحاظ کردن موضوعات مهمی همچون مجاورت مرزی و سوابق تجاری، نفتی و آبی، همچنین در نظر گرفتن قیمت پایین، ترکیه را برای عراق، به بهترین گزینه تبدیل می‌کند.
روزنامه آنالیز چاپ آنکارا به نقل از علی انهیر عضو کمیته امنیت و دفاع پارلمان عراق نوشته: «تمایل به ادامه قراردادهای قبلی خرید سامانه‌های پدافندی از ترکیه وجود دارد».
در همین حال، یاسر وطوط عضو دیگر این کمیته، از بررسی گزینه‌های ترکیه، سخن گفته و به این اشاره کرده که بغداد قصد دارد شبکه‌ای چندلایه از سامانه‌های دفاع هوایی کوتاه‌برد، میان‌برد و دوربرد ایجاد کند.
آنچه در بغداد در حال شکل‌گیری است، تلاش برای بازسازی استقلال دفاعی عراق، تنوع‌بخشی به منابع تسلیحاتی و در عین حال استفاده از ظرفیت صنعتی همسایگان است و ترکیه یکی از برندگان بالقوه این روند محسوب می‌شود.
تمایل بغداد به ادامه قراردادهای قبلی با ترکیه و پیشبرد مذاکرات خرید سامانه‌های پدافندی، موضوعی است که ارتباط مستقیمی با تعامل آنکارا – بغداد برای پیشبرد کلانپروژه «جاده توسعه» دارد و مقامات ترکیه معتقدند که کشورشان بهترین مسیر برای اتصال سریع بازار عراق به مدیترانه و اروپا است.
طبق اظهارات اعضای کمیته امنیت و دفاع پارلمان عراق، پیشرفت‌های صنعت دفاعی ترکیه در سال‌های اخیر در زمینه پدافند هوایی، آنکارا را در جایگاه مهمی در میان گزینه‌های تدارکاتی عراق قرار می‌دهد.
ادامه توافقات دفاعی که قبلاً با ترکیه مورد بحث قرار گرفته بود، نیز از اولویت‌های بغداد است. خرید سیستم‌های پدافند هوایی پیشرفته و همچنین هواپیماهای بدون سرنشین و هواپیماهای شناسایی در بودجه 2027 در نظر گرفته شده‌اند.
خبر بد برای ترکیه این است که عراق نمی‌خواهد برای تدارکات دفاعی خود به یک کشور وابسته باشد. یاسر وطوط، عضو کمیته امنیت و دفاع پارلمان، اظهار داشت که کره جنوبی و فرانسه و همچنین ترکیه برای سیستم‌های پدافند هوایی در نظر گرفته شده‌اند و در دیگر حوزه های دفاعی نیز، گزینه‌هایی در بخش دفاعی با کشورهایی مانند روسیه و ایالات متحده در دستور کار قرار دارد.
سرلشکر جواد الدهلکی، کارشناس نظامی معتقد است که فقدان سیستم‌های دفاع هوایی پیشرفته عراق، ضعف قابل توجهی در رابطه با حاکمیت و امنیت این کشور محسوب می‌شود.
دهلکی بر این باور است که آنکارا از بسیاری جهات گزینه مناسبی است و مذاکرات باید به توافق‌های مشخص تبدیل شوند. تحقق توافق‌های بالقوه می‌تواند بازار جدیدی برای صادرات دفاعی برای ترکیه فراهم کند و در عین حال همکاری اقتصادی و استراتژیک در روابط آنکارا و بغداد را تعمیق بخشد.
تحلیلگران صنایع دفاعی ترکیه می‌گویند: عراق در حال حاضر توانایی کافی برای شناسایی و رهگیری همه تهدیدات هوایی را ندارد؛ تأسیسات نفتی و انرژی این کشور آسیب‌پذیرند؛ پایگاه‌ها و مراکز دیپلماتیک در معرض تهدید قرار دارند و نیروهای مسلح عراق برای پوشش کامل آسمان کشور به فناوری خارجی وابسته‌اند.
همه اینها در حالی است که ترکیه برای رفع این نیازها، مزیت جغرافیایی و صنعتی دارد.
بر اساس گزارش گروه کارشناسان راهبردی شرکت دفاعی مشهور آسلسان ترکیه، این کشور برای تامین نیازهای دفاعی عراق، در این بخش‌ها می‌تواند یاریگر شود: سامانه‌های توپخانه‌ای ضدپهپاد، رادارهای شناسایی، سامانه‌های فرماندهی و کنترل، موشک‌های پدافندی و تجهیزات جنگ الکترونیک.
ظاهراً سه شرکت مشهور ترکیه در این حوزه‌ها به نام‌های آسلسان، روکستان و قلعه، علاوه بر فروش، در بخش‌های امکان پشتیبانی فنی، هزینه نگهداری و ظرفیت آموزش نیروهای عراقی، طرح‌های اولیه پیشنهادی خود را تدوین کرده‌اند.
همه اینها در حالی است که علی الزیدی نخست وزیر عراق دستور داده قراردادهای تسلیحاتی تا حد امکان مستقیماً با تولیدکنندگان اصلی منعقد شوند و واسطه‌ها کنار گذاشته شوند.
وی همچنین بر توسعه صنایع دفاعی داخلی عراق تأکید کرده و از مشارکت شرکت‌های خصوصی عراقی در تولید تجهیزات نظامی استقبال کرده و توسعه تولید پهپاد، تجهیزات نظارتی، خودروهای زرهی و مهمات از اولویت‌های اعلام شده بوده است.
وی همچنین خواستار هماهنگی بیشتر صنایع دفاعی با وزارت دفاع، وزارت کشور و نیروهای حشد شعبی است. این تحول از نظر اقتصاد سیاسی دفاعی اهمیت دارد.
بغداد صرفاً به دنبال خرید سلاح نیست، بلکه می‌خواهد بخشی از زنجیره تولید، تعمیر، نگهداری و توسعه تسلیحات را در داخل کشور ایجاد کند.
برای شرکت‌های ترکیه‌ای، این می‌تواند فرصتی فراتر از فروش محصول نهایی باشد: انتقال فناوری، تولید مشترک، آموزش، تعمیرات و مشارکت صنعتی.
عراق در حال تبدیل‌شدن از یک خریدار منفعل تسلیحات به یک بازیگر چندمنبعی در بازار دفاعی است. این تفاوت مهمی است. بغداد نه می‌خواهد کاملاً به آمریکا وابسته باشد، نه می‌خواهد تمام نیازهای خود را از ترکیه تأمین کند و نه خرید از کره جنوبی و فرانسه را کنار گذاشته است.
از سوی دیگر، ترکیه می‌تواند از این وضعیت برای تعمیق نفوذ اقتصادی و امنیتی خود در عراق استفاده کند؛ به‌ویژه اگر فروش تسلیحات به انتقال فناوری و مشارکت صنعتی منجر شود.
به باور کارشناسان دفاعی، خرید سامانه ضدپهپاد از ترکیه لزوماً به معنای واگذاری دفاع راهبردی آسمان عراق به آنکارا نیست. اما ورود سامانه‌های راداری، فرماندهی و کنترل و پدافند چندلایه می‌تواند سطح وابستگی فنی و عملیاتی دو کشور را به‌مراتب عمیق‌تر کند.
گروه صنایع دفاعی «قلعه» (KALE) در ترکیه، یکی از گروه‌هایی است که می‌خواهد بخشی از نیازهای دفاعی عراق را تامین کند.
علی رضا آلپتکین، رئیس گروه شرکت‌های دفاعی و هوافضای این گروه اعلام کرده که قلعه با چهل سال تجربه در صنایع دفاعی، در حال تلاش برای کسب جایگاهی بالاتر در میان رقبای منطقه‌ای و جهانی است.
این گروه حالا 5 شرکت زیرمجموعه دارد: قلعه اندار، قلعه اوییشن، قلعه جت انجینز، قلعه مولد و قلعه پرات‌اند ویتنی.
قلعه اندار با بیش از یک میلیون ساعت پرواز و قابلیت‌های طراحی 100٪ داخلی، در حال توسعه محرک‌های کنترل پرواز برای موشک‌ها و پهپادها است. قلعه جت انجینز موتورهای توربوجت را برای پلتفرم‌های موشکی و پهپادی توسعه و تولید می‌کند و طیف محصولات خود را با کلاس‌های جدید موتور گسترش می‌دهد.
قلعه مولد در سه سال گذشته بیش از یکصد هزار قبضه تفنگ به نیروهای مسلح ترکیه تحویل داده که طیف محصولات آن از تفنگ‌های پیاده نظام گرفته تا مسلسل و تفنگ‌های تک تیرانداز را شامل می‌شود.
قلعه اوییشن سازه‌های هوایی، موتور جت و قطعات موشکی را برای برنامه‌های بوئینگ و ایرباس تولید می‌کند. در حالی که قلعه پرات و ویتنی در زمینه قطعات موتور هواپیما فعالیت می‌کند. این گروه قصد دارد قابلیت‌های تولیدی موجود خود را با محصولات جدید، همکاری‌های استراتژیک و اهداف رشد در بازارهای بین‌المللی افزایش دهد.
انتهای پیام/