به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، آلودگی مواد غذایی به سموم قارچی تنها به مسمومیت‌های گوارشی و آسیب‌های کبدی محدود نمی‌شود؛ برخی شواهد علمی نشان می‌دهد مواجهه طولانی‌مدت با این سموم می‌تواند سازوکارهای مرتبط با سلامت تولیدمثل و باروری را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در همین راستا، پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در گزارشی علمی، پیامدهای احتمالی آفلاتوکسین‌ها بر عملکرد دستگاه تولیدمثل را بررسی کرده و بر ضرورت توجه جدی‌تر به پایش کیفیت و شرایط نگهداری مواد غذایی تأکید کرده‌اند.
اختلال در اسپرم‌سازی بر اثر سموم قارچی
آفلاتوکسین‌ها ترکیبات سمی تولیدشده توسط برخی گونه‌های قارچ آسپرژیلوس هستند که می‌توانند در شرایط نامناسب نگهداری و انبارداری محصولات غذایی رشد کرده و سلامت انسان و حیوان را تهدید کنند.
بر اساس یافته‌های بررسی‌شده در این مقاله، آفلاتوکسین‌های B1 و G1 می‌توانند با تأثیر بر ژن‌های دخیل در چرخه سلولی، از جمله ژن‌های مرتبط با سیکلین‌ها، روند اسپرم‌سازی را مختل کنند.
همچنین شواهد مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده است که مواجهه با این سموم می‌تواند بیان ژن‌های مرتبط با آپوپتوز یا مرگ برنامه‌ریزی‌شده سلولی را افزایش دهد و از طریق فعال‌سازی مسیرهای درونی مرگ سلولی، به سلول‌های لیدیگ در بافت بیضه آسیب وارد کند.
این تغییرات مولکولی می‌توانند عملکرد طبیعی دستگاه تولیدمثل را تحت تأثیر قرار دهند و احتمال کاهش قدرت باروری را افزایش دهند.
ضرورت نظارت بر سلامت مواد غذایی
اهمیت این پژوهش در آن است که آلودگی به آفلاتوکسین‌ها را از یک مسئله صرفاً مرتبط با سلامت مواد غذایی فراتر برده و پیامدهای احتمالی آن برای سلامت نسل و باروری را نیز مورد توجه قرار می‌دهد.
بر همین اساس، نویسندگان بر ضرورت پایش مستمر آلودگی مواد غذایی، بهبود شرایط نگهداری و انبارداری محصولات کشاورزی و کاهش مواجهه مزمن افراد با این ترکیبات سمی تأکید کرده‌اند.
البته بخش مهمی از شواهد مطرح‌شده در این گزارش از مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی به دست آمده است و برای تعیین دقیق میزان خطر در انسان، انجام مطالعات تکمیلی ضروری است.
پیام اصلی این پژوهش آن است که پیشگیری از آلودگی مواد غذایی به آفلاتوکسین‌ها، علاوه بر حفاظت از سلامت عمومی، می‌تواند در کاهش خطرات احتمالی برای سلامت تولیدمثل نیز نقش داشته باشد؛ موضوعی که باید در سیاست‌گذاری‌های مرتبط با ایمنی غذا و نظارت بر زنجیره تولید تا مصرف مورد توجه قرار گیرد.
این مقاله با عنوان سمیت تولیدمثلی آفلاتوکسین‌ها: گزارشی کوتاه با تأکید بر پیامدهای آن برای سیاست‌گذاری سلامت عمومی و با شماره طرح 4020837، توسط سیروس جلیلی، مهدی کیان، اردشیر عباسی و تورج ضمیرنستا تهیه شده و در سال 2026 در مجله Journal of Health Reports and Technology، جلد 12، شماره 3، به چاپ رسیده است.
یادداشت از سیروس جلیلی
انتهای پیام/