1. صفحه اصلی
    • پربیننده‌ترین اخبار
    • مهمترین اخبار
    • آرشیو اخبار
  2. سیاسی
    • سیاست ایران
    • نظامی | دفاعی | امنیتی
    • گزارش و تحلیل سیاسی
    • مجلس و دولت
  3. امام و رهبری
  4. ورزشی
    • فوتبال ایران
    • فوتبال جهان
    • والیبال | بسکتبال | هندبال
    • کشتی و وزنه‌برداری
    • ورزش های رزمی
    • ورزش زنان
    • ورزش جهان
    • رشته های ورزشی
  5. بین الملل
    • دیپلماسی ایران
    • تولیدات دفاتر خارجی
    • آسیای غربی
    • افغانستان
    • آمریکا
    • اروپا
    • آسیا-اقیانوسیه
    • پاکستان و هند
    • ترکیه و اوراسیا
    • آفریقا
    • بیداری اسلامی
  6. فضا و نجوم
  7. اقتصادی
    • اقتصاد ایران
    • پول | ارز | بانک
    • خودرو
    • صنعت و تجارت
    • نفت و انرژی
    • فناوری اطلاعات | اینترنت | موبایل
    • کار آفرینی و اشتغال
    • راه و مسکن
    • هواشناسی
    • بازار سهام | بورس
    • کشاورزی
    • اقتصاد جهان
  8. اجتماعی
    • پزشکی
    • رسانه
    • طب سنتی
    • خانواده و جوانان
    • تهران
    • فرهنگیان و مدارس
    • پلیس
    • حقوقی و قضایی
    • علم و تکنولوژی
    • محیط زیست
    • سفر
    • حوادث
    • آسیب های اجتماعی
    • بازنشستگان
  9. فرهنگی
    • ادبیات و نشر
    • رادیو و تلویزیون
    • دین ، قرآن
    • سینما و تئاتر
    • فرهنگ حماسه و مقاومت
    • اندیشه
    • موسیقی و تجسمی
  10. حوزه و روحانیت
  11. استانها
    • آذربایجان‌ شرقی
    • آذربایجان غربی
    • اردبیل
    • اصفهان
    • البرز
    • ایلام
    • بوشهر
    • استان تهران
    • چهارمحال و بختیاری
    • خراسان جنوبی
    • خراسان رضوی
    • خراسان شمالی
    • خوزستان
    • زنجان
    • سمنان
    • سیستان و بلوچستان
    • فارس
    • قزوین
    • قم
    • کاشان
    • کردستان
    • کرمان
    • کرمانشاه
    • کهگیلویه و بویراحمد
    • گلستان
    • گیلان
    • لرستان
    • مازندران
    • مرکزی
    • هرمزگان
    • همدان
    • یزد
    • جزایر خلیج فارس
  12. رسانه ها
    • چند رسانه ای
    • خواندنی
  13. بازار
    • قیمت خودرو
    • قیمت طلا، سکه و ارز
    • سازمان‌ها و شرکت‌ها
  14. عکس
  15. فیلم
  16. گرافیک و کاریکاتور
    • english
    • عربی
    • Türkçe
    • עברית
    • Pусский
  • RSS
  • تلگرام
  • اینستاگرام
  • توییتر
  •  
    آپارات
  •  
    سروش
  •  
    آی‌گپ
  •  
    گپ
  •  
    بله
  •  
    روبیکا
  •  
    ایتا
  • قیمت ارز و طلا
    لیگ ایران و جهان
  • صفحه اصلی
    • پربیننده‌ترین اخبار
    • مهمترین اخبار
    • آرشیو اخبار
  • سیاسی
    • سیاست ایران
    • نظامی | دفاعی | امنیتی
    • گزارش و تحلیل سیاسی
    • مجلس و دولت
  • امام و رهبری
  • ورزشی
    • فوتبال ایران
    • فوتبال جهان
    • والیبال | بسکتبال | هندبال
    • کشتی و وزنه‌برداری
    • ورزش های رزمی
    • ورزش زنان
    • ورزش جهان
    • رشته های ورزشی
  • بین الملل
    • دیپلماسی ایران
    • تولیدات دفاتر خارجی
    • آسیای غربی
    • افغانستان
    • آمریکا
    • اروپا
    • آسیا-اقیانوسیه
    • پاکستان و هند
    • ترکیه و اوراسیا
    • آفریقا
    • بیداری اسلامی
  • فضا و نجوم
  • اقتصادی
    • اقتصاد ایران
    • پول | ارز | بانک
    • خودرو
    • صنعت و تجارت
    • نفت و انرژی
    • فناوری اطلاعات | اینترنت | موبایل
    • کار آفرینی و اشتغال
    • راه و مسکن
    • هواشناسی
    • بازار سهام | بورس
    • کشاورزی
    • اقتصاد جهان
  • اجتماعی
    • پزشکی
    • رسانه
    • طب سنتی
    • خانواده و جوانان
    • تهران
    • فرهنگیان و مدارس
    • پلیس
    • حقوقی و قضایی
    • علم و تکنولوژی
    • محیط زیست
    • سفر
    • حوادث
    • آسیب های اجتماعی
    • بازنشستگان
  • فرهنگی
    • ادبیات و نشر
    • رادیو و تلویزیون
    • دین ، قرآن
    • سینما و تئاتر
    • فرهنگ حماسه و مقاومت
    • اندیشه
    • موسیقی و تجسمی
  • حوزه و روحانیت
  • استانها
    • آذربایجان‌ شرقی
    • آذربایجان غربی
    • اردبیل
    • اصفهان
    • البرز
    • ایلام
    • بوشهر
    • استان تهران
    • چهارمحال و بختیاری
    • خراسان جنوبی
    • خراسان رضوی
    • خراسان شمالی
    • خوزستان
    • زنجان
    • سمنان
    • سیستان و بلوچستان
    • فارس
    • قزوین
    • قم
    • کاشان
    • کردستان
    • کرمان
    • کرمانشاه
    • کهگیلویه و بویراحمد
    • گلستان
    • گیلان
    • لرستان
    • مازندران
    • مرکزی
    • هرمزگان
    • همدان
    • یزد
    • جزایر خلیج فارس
  • رسانه ها
    • چند رسانه ای
    • خواندنی
  • بازار
    • قیمت خودرو
    • قیمت طلا، سکه و ارز
    • سازمان‌ها و شرکت‌ها
  • عکس
  • فیلم
  • گرافیک و کاریکاتور

پرونده ایمنی خودروهای داخلی؛ از استانداردهای ناقص تا تصادفات مرگبار

  • 29 آبان 1405 - 10:29
  • اخبار اجتماعی
  • اخبار پلیس
پرونده ایمنی خودروهای داخلی؛ از استانداردهای ناقص تا تصادفات مرگبار

رفیعی با انتقاد از ایمنی خودروهای داخلی، نسبت به تهدید جان سرنشینان در تصادفات هشدار داد.

اجتماعی

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، تصادف رانندگی در بسیاری از نقاط جهان به‌عنوان یکی از مخاطرات زندگی روزمره شناخته می‌شود؛ حادثه‌ای که حتی با رعایت قوانین و استانداردهای ایمنی نیز نمی‌توان احتمال وقوع آن را به صفر رساند، اما آنچه در صنعت خودروسازی کشورهای پیشرفته به‌عنوان یک اصل پذیرفته شده، تلاش برای به حداقل رساندن تلفات و جراحات در صورت وقوع تصادف است؛ اصلی که بر اساس آن خودرو باید علاوه بر فراهم کردن امکان جابه‌جایی، در لحظات بحرانی از جان سرنشینان خود محافظت کند.

در ایران اما مسئله ایمنی خودروها سال‌هاست به یکی از موضوعات مورد انتقاد پلیس، کارشناسان و نمایندگان مجلس تبدیل شده است. تصاویری که پس از برخی تصادفات از خودروهای متلاشی‌شده، کابین‌های فروریخته، بدنه‌های تغییرشکل‌یافته و کیسه‌های هوای بازنشده منتشر می‌شود، بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که سهم کیفیت خودرو در سرنوشت سرنشینان یک تصادف چقدر است و آیا خودروهای تولید داخل توانایی لازم برای محافظت از جان راننده و سرنشینان را دارند؟

مسئله اینجاست که در تحلیل تصادفات رانندگی، معمولاً توجه افکار عمومی و حتی بخش مهمی از اقدامات اجرایی به رفتار راننده، سرعت غیرمجاز، سبقت غیرمجاز، خستگی و خواب‌آلودگی و وضعیت راه معطوف می‌شود؛ عواملی که بدون تردید در وقوع حوادث نقش دارند، اما تمام ماجرا نیستند. خودرو نیز یکی از اضلاع اصلی ایمنی ترافیک است و کیفیت آن می‌تواند تفاوت میان یک حادثه با خسارت مالی و یک سانحه مرگبار را رقم بزند.

در واقع، ممکن است دو خودرو در شرایط تقریباً مشابهی دچار تصادف شوند، اما سرنشینان آنها پیامدهای کاملاً متفاوتی را تجربه کنند؛ تفاوتی که می‌تواند به استحکام اتاق، کیفیت سازه، عملکرد کمربند ایمنی و کیسه هوا و نحوه جذب و توزیع نیروی ضربه در بدنه خودرو مربوط باشد.

این موضوع به‌ویژه در تصادفات شاخ‌به‌شاخ، برخورد با موانع ثابت، واژگونی و تصادفات با سرعت بالا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ جایی که خودرو باید بتواند فضای حیاتی سرنشینان را حفظ کند و مانع از ورود قطعات بدنه و اجزای داخلی به کابین شود.

هشدارهای مکرر پلیس؛ خودرو نباید عامل مرگ سرنشین باشد

پلیس راهور فراجا طی سال‌های گذشته بارها درباره وضعیت ایمنی خودروهای تولید داخل هشدار داده و از خودروسازان و دستگاه‌های مسئول خواسته است که ارتقای کیفیت و استحکام بدنه خودروها را در اولویت قرار دهند.

سردار سیدتیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا، در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم در فروردین‌ماه 1403، با صراحت درباره وضعیت بدنه خودروهای داخلی اظهارنظر کرد و گفت: از نظر پلیس راهور، بدنه این خودروها استحکام کافی در تصادفات را ندارد و نمی‌تواند جان سرنشینان را نجات دهد.

وی در آن مقطع، افزایش استحکام بدنه خودروهای داخلی را یکی از اولویت‌های جدی پلیس راهور عنوان کرد و تأکید داشت که خودرو باید به‌گونه‌ای طراحی شود که اگر راننده مرتکب خطا شد، وسیله نقلیه بتواند از جان او و دیگر سرنشینان محافظت کند و خودش به عاملی برای جان‌باختن آنها تبدیل نشود.

این موضع‌گیری در واقع ناظر بر یکی از مهم‌ترین اصول ایمنی ترافیک است؛ اینکه مسئولیت کاهش تلفات تنها بر عهده راننده نیست و خودروساز نیز باید محصولی تولید کند که در صورت وقوع حادثه، کمترین آسیب ممکن به سرنشینان وارد شود.

رئیس پلیس راهور فراجا در آذرماه 1404 نیز در جریان بازدید از مرکز آزمون‌های ایمنی و کیفیت خودرو، ارتقای کیفیت و استحکام خودروها را از مؤثرترین راهکارهای کاهش آسیب‌های ناشی از تصادفات دانست و اعلام کرد که به اعتقاد پلیس، بهبود کیفیت خودروها می‌تواند بدون تغییر در قوانین و آموزش‌ها، تا 50 درصد به کاهش آسیب‌های ناشی از تصادفات کمک کند. این عدد، برآورد اعلام‌شده از سوی رئیس پلیس راهور است و نباید آن را به‌عنوان آمار قطعی کاهش تلفات تلقی کرد.

این اظهارات نشان می‌دهد که از نگاه پلیس، حتی اگر نتوان تمام عوامل وقوع تصادف را کنترل کرد، می‌توان با ارتقای ایمنی خودرو از شدت پیامدهای آن کاست.

86 هزار جان‌باخته و هزینه‌ای که از تصادفات به کشور تحمیل می‌شود

سمیه رفیعی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم با اشاره به پیگیری‌های خود در مجلس یازدهم برای ارتقای کیفیت خودروها اظهار کرد: بخش قابل توجهی از صحبت‌ها و پیگیری‌های من در نطق‌های مجلس یازدهم به همین موضوع اختصاص داشت. آمار تلفات تصادفات اصلاً شوخی‌بردار نیست و ما با حدود 86 هزار جان‌باخته مواجه هستیم؛ آماری که حتی در مقایسه با تلفات برخی بحران‌های بزرگ کشور نیز بسیار قابل توجه است.

این نماینده مجلس با تأکید بر اینکه موضوع ایمنی خودرو نباید صرفاً از منظر هزینه تولید و قیمت تمام‌شده محصول بررسی شود، افزود: وقتی مجلس قانونی را با هدف ارتقای کیفیت خودروها تصویب می‌کند، یکی از اهداف اصلی آن کاهش هزینه‌های ناشی از مرگ‌ومیر و معلولیت‌های دائمی است.

رفیعی با اشاره به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی تصادفات تصریح کرد: موضوع فقط جان‌باختن یک نفر در تصادف نیست؛ وقتی تصادفی منجر به معلولیت دائمی می‌شود، سرپرست خانواده از دست می‌رود یا فردی توانایی کار و زندگی عادی خود را از دست می‌دهد، مجموعه‌ای از مشکلات و هزینه‌ها برای خانواده و جامعه ایجاد می‌شود.

ناایمنی خودروهای داخلی عامل اصلی مرگ‌ومیرهای جاده‌ای است

به گفته وی، هزینه‌های درمانی، فشار بر صندوق‌های بیمه‌ای و بهداشتی، مشکلات اقتصادی خانواده‌ها و آسیب‌های اجتماعی ناشی از این اتفاقات، همگی بخشی از پیامدهای تصادفات هستند و در نهایت دولت مجبور می‌شود از منابع و صندوق‌های مختلف برای جبران این خسارت‌ها هزینه کند.

رفیعی در ادامه این پرسش را مطرح کرد که چرا به‌جای سرمایه‌گذاری برای پیشگیری از حوادث و ارتقای کیفیت خودروها پیش از وقوع تصادف، باید اجازه داد چنین خسارت‌هایی به کشور تحمیل شود؟

این اظهارات یک نکته مهم را نیز یادآوری می‌کند؛ هزینه تولید خودروی ایمن را نباید صرفاً با هزینه قطعات، تجهیزات و فناوری‌های مورد استفاده در کارخانه سنجید. هزینه معلولیت، درمان، ازکارافتادگی، از دست رفتن نیروی کار و فروپاشی اقتصادی برخی خانواده‌ها نیز بخشی از هزینه واقعی تولید و عرضه خودروی ناایمن است.

به بیان دیگر، آنچه ممکن است در کوتاه‌مدت به‌عنوان صرفه‌جویی در هزینه تولید یا قیمت تمام‌شده خودرو دیده شود، می‌تواند در بلندمدت به هزینه‌ای بسیار سنگین‌تر برای خانواده‌ها و نظام اقتصادی کشور تبدیل شود.

وقتی قطعات داخلی خودرو به عامل مرگ تبدیل می‌شوند

یکی از نکات مهمی که در اظهارات اخیر سمیه رفیعی مطرح شده، موضوعی است که کمتر از استحکام بدنه و عملکرد کیسه‌های هوا مورد توجه قرار می‌گیرد؛ کیفیت قطعات داخلی خودرو و مخاطراتی که در زمان تصادف برای سرنشینان ایجاد می‌کنند.

رفیعی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از مرگ‌ومیرها در برخوردهای شدید و تصادفات شاخ‌به‌شاخ اتفاق می‌افتد، گفت: در چنین شرایطی، کیفیت قطعات داخلی خودرو اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند.

وی توضیح داد: برای مثال، داشبورد و قطعات داخلی خودرو اگر از مواد اولیه نامرغوب و پلاستیک خشک و بی‌کیفیت ساخته شده باشند، هنگام تصادف خرد می‌شوند و مانند ترکش عمل می‌کنند. این قطعات می‌توانند به بدن سرنشین آسیب بزنند و حتی شاهرگ او را قطع کنند.

این نماینده مجلس با اشاره به گزارش‌های متعدد درباره این موضوع افزود: گاهی خودرو از نظر ظاهری و حتی برخی شاخص‌های ایمنی وضعیت مناسبی دارد و شدت تصادف نیز لزوماً به‌گونه‌ای نیست که مرگ سرنشین حتمی باشد، اما کیفیت نامناسب قطعات داخلی باعث می‌شود همان قطعات مانند تیغه گیوتین عمل کنند و جان فرد را بگیرند.

این اظهارات از یک منظر دیگر نیز قابل بررسی است؛ ایمنی خودرو فقط به تعداد کیسه‌های هوا، وجود ترمز ABS یا ظاهر مستحکم بدنه محدود نمی‌شود. آنچه در طراحی یک خودروی ایمن اهمیت دارد، عملکرد مجموعه‌ای از اجزاست که باید در لحظه تصادف به‌صورت هماهنگ عمل کنند.

برای نمونه، در یک برخورد شدید، کمربند ایمنی باید سرنشین را در موقعیت مناسب نگه دارد، کیسه هوا باید در زمان و شرایط تعریف‌شده باز شود، ستون‌های خودرو و ساختار اتاق باید فضای حیاتی کابین را حفظ کنند و اجزای داخلی نیز نباید به قطعاتی خطرناک برای سرنشین تبدیل شوند.

به همین دلیل، وجود یک یا چند تجهیز ایمنی به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده ایمنی خودرو باشد. خودرویی که به کیسه هوا مجهز است اما ساختار بدنه و سامانه‌های ایمنی آن عملکرد مناسبی ندارند، لزوماً خودروی ایمنی محسوب نمی‌شود.

ایمنی فعال و غیرفعال؛ خودرو پیش از تصادف و هنگام برخورد چه وظیفه‌ای دارد؟

در ادبیات تخصصی ایمنی خودرو، تجهیزات و فناوری‌های ایمنی به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند؛ ایمنی فعال و ایمنی غیرفعال.

ایمنی فعال به مجموعه امکاناتی گفته می‌شود که با هدف جلوگیری از وقوع تصادف طراحی شده‌اند. سیستم ترمز ضدقفل (ABS)، کنترل پایداری الکترونیکی (ESC)، سامانه‌های کنترل کشش، هشدار خروج از خط و ترمز اضطراری خودکار از جمله تجهیزاتی هستند که می‌توانند احتمال وقوع برخی حوادث را کاهش دهند.

در مقابل، ایمنی غیرفعال به مجموعه امکانات و ساختارهایی گفته می‌شود که پس از وقوع تصادف، وظیفه محافظت از جان سرنشینان را بر عهده دارند. کمربند ایمنی، کیسه هوا، استحکام اتاق، ساختار جذب‌کننده انرژی ضربه و طراحی مناسب ستون‌ها و بخش‌های مختلف بدنه در این دسته قرار می‌گیرند.

در واقع، یک خودرو باید در هر دو مرحله عملکرد قابل قبولی داشته باشد؛ هم تا حد امکان مانع وقوع حادثه شود و هم اگر تصادفی اتفاق افتاد، احتمال مرگ و جراحت شدید را کاهش دهد.

در همین زمینه، سیدتیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا، پیش‌تر در اظهاراتی درباره نقش خودرو در تصادفات تأکید کرده بود که خودرو دو وظیفه مهم دارد؛ نخست، جلوگیری از وقوع حادثه و دوم، محافظت از جان سرنشینان در صورت وقوع تصادف.

وی در آبان‌ماه 1401 نیز با انتقاد از کیفیت خودروهای داخلی گفته بود که خودروهای تولید داخل از نظر این دو وظیفه با کاستی‌هایی مواجه هستند. وی در آن مقطع، برآورد خود را این‌گونه مطرح کرده بود که در صورت جایگزینی خودروهای داخلی با خودروهای روز و استاندارد دنیا، امکان کاهش قابل توجه تصادفات و تلفات وجود دارد.

این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ چراکه گاهی در بررسی تصادفات، تمام توجه به این موضوع معطوف می‌شود که آیا خودرو توانسته از وقوع حادثه جلوگیری کند یا خیر، در حالی که مسئله اصلی در بسیاری از سوانح مرگبار، میزان محافظت خودرو از سرنشینان پس از برخورد است.

ممکن است راننده به دلیل یک خطای لحظه‌ای از مسیر منحرف شود یا در اثر خطای راننده مقابل با یک وسیله نقلیه دیگر برخورد کند؛ اما آیا باید یک خطای رانندگی الزاماً به قیمت جان سرنشینان تمام شود؟ پاسخ نظام‌های پیشرفته ایمنی خودرو به این پرسش منفی است و فلسفه طراحی خودروهای ایمن نیز بر همین مبنا شکل گرفته است.

چرا پلیس با وجود انتقاد از خودروها، آنها را شماره‌گذاری می‌کند؟

یکی از پرسش‌های قدیمی و البته مهم در پرونده ایمنی خودروهای داخلی، مسئولیت پلیس در شماره‌گذاری وسایل نقلیه است؛ موضوعی که در سال‌های گذشته نیز خبرگزاری تسنیم به‌صورت مستقل به آن پرداخته است.

پلیس راهور بارها از کیفیت و ایمنی برخی خودروهای داخلی انتقاد کرده، اما در مقابل این سؤال قرار گرفته است که اگر یک خودرو از نظر پلیس ناایمن است، چرا مجوز تردد آن صادر می‌شود؟

سردار سیدتیمور حسینی، رئیس فعلی پلیس راهور فراجا، در خردادماه 1402 و در زمانی که جانشین رئیس پلیس راهور بود، در پاسخ به این پرسش به تسنیم گفته بود که پلیس از نظر قانونی موظف است خودروهایی را که تأییدیه‌های لازم را از دستگاه‌های مسئول دریافت کرده‌اند، شماره‌گذاری کند.

وی در توضیح این موضوع اعلام کرده بود که سازمان ملی استاندارد، سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت صنعت، معدن و تجارت از جمله دستگاه‌هایی هستند که تأییدیه‌های لازم برای شماره‌گذاری خودرو را صادر می‌کنند و پلیس پس از دریافت مجوزهای مربوطه، مکلف به انجام شماره‌گذاری است.

این موضوع، یکی از گره‌های مهم در زنجیره نظارت بر صنعت خودرو را نشان می‌دهد؛ به این معنا که اگر دستگاه‌های مسئول در مرحله تأیید نوع خودرو، ارزیابی استانداردها و نظارت بر کیفیت تولید به وظایف خود عمل نکنند، پلیس در مرحله پایانی با محدودیت قانونی مواجه خواهد شد.

هادیانفر: هرجایی در مورد تصادفات و ناایمنی خودروها صحبت کردم برای رضای خدا بوده است

البته این مسئله به معنای سلب مسئولیت از پلیس در حوزه ایمنی نیست؛ چراکه پلیس راهور نیز به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مدیریت ترافیک، وظیفه پیگیری موضوع ایمنی وسایل نقلیه و اعمال اختیارات قانونی خود را بر عهده دارد. اما برای جلوگیری از عرضه خودروهای ناایمن، نمی‌توان صرفاً از پلیس انتظار اقدام داشت و نقش دستگاه‌های صادرکننده تأییدیه و نهادهای نظارتی نیز تعیین‌کننده است.

در واقع، زنجیره مسئولیت از مرحله طراحی و تولید خودرو آغاز می‌شود، در فرآیند تأیید استاندارد و نظارت بر تولید ادامه پیدا می‌کند و در نهایت به صدور مجوز تردد و شماره‌گذاری می‌رسد. هرگونه ضعف در این زنجیره می‌تواند به عرضه محصولی منجر شود که مصرف‌کننده هزینه آن را پرداخت می‌کند، اما در زمان حادثه از حداقل حفاظت مورد انتظار برخوردار نیست.

استانداردهای 85گانه و 122گانه؛ روی کاغذ چه می‌گذرد و در عمل چه اتفاقی می‌افتد؟

یکی از مهم‌ترین ابزارهای قانونی برای ارتقای کیفیت خودروهای تولید داخل، اجرای استانداردهای اجباری خودرو است؛ استانداردهایی که قرار بود با الزام خودروسازان به رعایت مجموعه‌ای از شاخص‌های فنی و ایمنی، سطح کیفی محصولات را ارتقا دهند.

استانداردهای 85گانه خودرو طی سال‌های گذشته به‌عنوان یکی از مهم‌ترین برنامه‌های ارتقای کیفیت صنعت خودرو مطرح شدند. با این حال، اجرای این استانداردها همواره با بحث‌هایی درباره میزان تحقق الزامات، تعلیق برخی موارد و نحوه نظارت بر عملکرد خودروسازان همراه بوده است.

نکته مهم این است که داشتن تأییدیه استاندارد به‌تنهایی نباید پایان فرآیند نظارت تلقی شود. کیفیت واقعی یک خودرو باید در محصول نهایی و در شرایط واقعی آزمون قابل ارزیابی باشد؛ به‌ویژه در مواردی مانند استحکام سازه، حفاظت از سرنشینان در برخوردهای مختلف و عملکرد سامانه‌های ایمنی.

در همین زمینه، فرزانه انصاری، رئیس سازمان ملی استاندارد ایران، در شهریورماه 1405 اعلام کرد که استانداردهای 85گانه خودرو تقریباً از سوی 100 درصد خودروهای تولید داخل رعایت می‌شود و علاوه بر آن، فرآیند تولید نیز به‌صورت مستمر از طریق نمونه‌برداری و پایش مورد نظارت قرار می‌گیرد.

وی همچنین از بازنگری استانداردهای خودرویی در سال جاری و افزایش تعداد آنها به 122 مورد خبر داد.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که رئیس پلیس راهور فراجا در مردادماه 1405 از موضوعی قابل تأمل درباره مرکز آزمون تصادف خودرو پرده برداشت.

سردار سیدتیمور حسینی در نشست خبری خود اعلام کرد که مرکز آزمون تصادف خودرو پس از پیگیری‌های انجام‌شده و با حضور معاون اول رئیس‌جمهور افتتاح شده است، اما تا آن زمان حتی یک خودروی تولید داخل نیز در این مرکز مورد آزمایش قرار نگرفته است.

وی با اشاره به اهمیت بررسی استحکام بدنه و میزان ضربه‌پذیری خودروها توضیح داد که در آزمون تصادف، خودرو با سرعت مشخص به مانع برخورد می‌کند و با استفاده از آدمک‌های آزمایشگاهی در جایگاه راننده و سرنشینان، میزان آسیب‌پذیری افراد در شرایط تصادف بررسی می‌شود.

رئیس پلیس راهور با ابراز تأسف از اینکه با وجود افتتاح این مرکز و وجود الزام قانونی، هنوز هیچ نمونه‌ای از خودروهای تولید داخل در آن آزمایش نشده است، این وضعیت را یکی از مشکلات جدی حوزه ایمنی خودرو دانست.

اینجا یک پرسش اساسی مطرح می‌شود: اگر استانداردهای خودرویی به‌طور کامل رعایت شده و کیفیت محصولات نیز در فرآیند تولید مورد پایش قرار می‌گیرد، چرا باید رئیس پلیس راهور اعلام کند که تا مردادماه 1405 حتی یک خودروی تولید داخل در مرکز آزمون تصادف مورد آزمایش قرار نگرفته است؟

البته رعایت استانداردهای اجباری و انجام آزمون تصادف دو موضوع کاملاً یکسان نیستند و ممکن است بخشی از الزامات از طریق روش‌های دیگر ارزیابی شوند؛ با این حال، آزمون تصادف واقعی یکی از مهم‌ترین ابزارهای سنجش عملکرد سازه خودرو و میزان حفاظت از سرنشینان است و نمی‌توان آن را با بررسی ظاهری یا کنترل برخی تجهیزات جایگزین کرد.

بنابراین، صرف اعلام درصد رعایت استانداردها نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخگوی مطالبه عمومی درباره ایمنی واقعی خودروها باشد. آنچه اهمیت دارد، امکان راستی‌آزمایی عملکرد خودرو در شرایط آزمون، انتشار نتایج و اطمینان از استمرار کیفیت در تمام خودروهای تولیدشده است.

مرکز آزمون تصادف؛ زیرساختی که باید به مرحله اجرا برسد

راه‌اندازی مرکز آزمون تصادف خودرو را می‌توان یکی از اقدامات مهم در مسیر ارتقای ایمنی محصولات داخلی دانست؛ اما افتتاح یک مرکز آزمایشگاهی زمانی ارزش عملیاتی پیدا می‌کند که خودروسازان ملزم به استفاده از ظرفیت آن باشند و نتایج آزمون‌ها نیز مبنای تصمیم‌گیری درباره تولید و عرضه خودرو قرار بگیرد.

در واقع، آزمون تصادف صرفاً یک آزمایش تشریفاتی نیست. در این فرآیند، رفتار سازه خودرو هنگام برخورد، میزان تغییر شکل اتاق، نفوذ اجزای بدنه به فضای سرنشینان، عملکرد کمربند ایمنی و کیسه‌های هوا و میزان آسیب وارده به آدمک‌های آزمایشگاهی بررسی می‌شود.

نتیجه چنین آزمایشی می‌تواند مشخص کند که آیا خودرو در شرایط برخورد توانسته فضای حیاتی سرنشینان را حفظ کند یا خیر.

موضوع مهم‌تر، ضرورت انجام آزمون‌های تصادف به‌صورت مستمر و تصادفی از خودروهای خارج‌شده از خط تولید است؛ زیرا ممکن است یک نمونه از خودرو در زمان دریافت تأییدیه اولیه شرایط مناسبی داشته باشد، اما در ادامه تولید، به‌دلیل تغییر در تأمین‌کنندگان قطعات، مواد اولیه یا فرآیند ساخت، کیفیت محصول نهایی دچار تغییر شود.

سردار حسینی نیز در اسفندماه 1404 درباره همین موضوع به تسنیم گفته بود که هر مدل جدید خودرو باید در مرکز آزمون تصادف ارزیابی شود و در صورت نداشتن شاخص‌های ایمنی لازم، شماره‌گذاری آن متوقف خواهد شد.

وی همچنین از برنامه پلیس برای انتخاب تصادفی خودروهایی از خط تولید و انجام آزمون تصادف روی آنها خبر داده بود تا رعایت الزامات ایمنی در طول فرآیند تولید نیز بررسی شود.

با این حال، اظهارات بعدی وی در مردادماه 1405 درباره آزمایش نشدن حتی یک خودروی تولید داخل در این مرکز، نشان می‌دهد که میان افتتاح زیرساخت، اعلام برنامه‌های نظارتی و اجرای عملی آنها همچنان فاصله وجود دارد.

پرسش اینجاست که چرا با وجود چنین زیرساختی، فرآیند آزمایش محصولات تولید داخل به‌طور مؤثر آغاز نشده و چه دستگاهی باید خودروسازان را به انجام این آزمون‌ها ملزم کند؟

تصادف بهبهان و کیسه‌های هوایی که باز نشدند؛ پرونده‌ای که فراموش نشد

یکی از نمونه‌های پرحاشیه در سال‌های اخیر که بار دیگر موضوع ایمنی خودروهای داخلی را به صدر اخبار بازگرداند، تصادف زنجیره‌ای محور بهبهان ـ رامهرمز در دی‌ماه 1400 بود.

در این حادثه حدود 60 خودرو با یکدیگر برخورد کردند و پنج نفر جان باختند. پس از انتشار جزئیات حادثه، سردار سیدکمال هادیانفر، رئیس وقت پلیس راهور، با انتقاد از عملکرد ایمنی خودروها اعلام کرد که کیسه‌های هوای هیچ‌یک از خودروهای حادثه‌دیده باز نشده است.

این اظهارات موجی از انتقادها نسبت به کیفیت خودروهای داخلی به راه انداخت و بار دیگر این سؤال را مطرح کرد که تجهیزات ایمنی نصب‌شده روی خودروها تا چه اندازه در شرایط واقعی تصادف عملکرد قابل قبولی دارند.

در مقابل، دبیر انجمن خودروسازان درباره علت باز نشدن کیسه‌های هوا توضیحاتی از جمله نوع برخورد خودروها و شرایط فعال شدن این سامانه ارائه کرد.

اما فارغ از اختلاف‌نظرها درباره عملکرد کیسه‌های هوا در آن حادثه، مسئله اصلی همچنان باقی ماند؛ اینکه تجهیزات ایمنی خودروها باید بر اساس چه معیارهایی ارزیابی شوند و چه مرجعی مسئول بررسی عملکرد واقعی آنها در شرایط تصادف است؟

این حادثه در کنار موارد دیگری که طی سال‌های گذشته در تصادفات جاده‌ای رخ داده، نشان داد که بحث ایمنی خودرو نباید تنها به نصب تجهیزات محدود شود، بلکه عملکرد صحیح این تجهیزات و هماهنگی آنها با ساختار خودرو نیز اهمیت دارد.

از هشدارهای پلیس تا مطالبه مجلس؛ چرا تغییر محسوسی دیده نمی‌شود؟

موضوع ناایمنی خودروهای داخلی محدود به یک دوره یا یک مقام مسئول نیست. بررسی مواضع پلیس راهور در سال‌های گذشته نشان می‌دهد که انتقاد از استحکام بدنه، کیفیت قطعات، عملکرد تجهیزات ایمنی و نحوه نظارت بر تولید خودروها بارها تکرار شده است.

از سوی دیگر، مجلس نیز با تصویب قانون ساماندهی صنعت خودرو تلاش کرده است زمینه ارتقای کیفیت محصولات تولید داخل را فراهم کند.

سمیه رفیعی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با تسنیم با اشاره به پیگیری‌های خود در مجلس یازدهم برای به ثمر رساندن قانون ساماندهی صنعت خودرو، یکی از مشکلات اساسی را نگاه هزینه‌ای به ارتقای کیفیت محصولات دانست.

وی تأکید کرد که سرمایه‌گذاری برای تولید خودروی ایمن باید پیش از وقوع حادثه انجام شود، چراکه هزینه‌های ناشی از مرگ‌ومیر، معلولیت، درمان و آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی تصادفات در نهایت به خانواده‌ها و منابع عمومی کشور تحمیل می‌شود.

رفیعی همچنین به مسئله‌ای اشاره کرد که کمتر در گزارش‌های عمومی درباره کیفیت خودروها مورد توجه قرار گرفته است؛ استفاده از مواد اولیه نامرغوب در ساخت قطعات داخلی و احتمال تبدیل شدن این قطعات به عوامل آسیب‌زا هنگام تصادف.

وی با تأکید بر ضرورت اطلاع‌رسانی شفاف درباره این موضوع گفت که گزارش‌های مرتبط با کیفیت قطعات داخلی خودرو باید با دقت و صراحت در اختیار افکار عمومی قرار بگیرد.

این مطالبه در حالی مطرح می‌شود که طی سال‌های گذشته، بخش مهمی از بحث‌های مربوط به ایمنی خودرو در سطح انتقادهای عمومی و اظهارنظرهای مسئولان باقی مانده است و اکنون انتظار می‌رود نتایج عملی اقدامات نظارتی و اصلاحات فنی نیز به‌صورت شفاف اعلام شود.

مسئولیت خودروسازان و دستگاه‌های ناظر کجاست؟

در پرونده ایمنی خودرو، نمی‌توان تمام مسئولیت را متوجه یک دستگاه دانست. خودروساز در مرحله طراحی و تولید، سازمان ملی استاندارد در حوزه تدوین و نظارت بر اجرای استانداردها، وزارت صمت در سیاست‌گذاری و نظارت بر صنعت خودرو و پلیس راهور در حوزه تأییدهای قانونی و شماره‌گذاری، هرکدام مسئولیت‌هایی دارند که باید به‌صورت دقیق مشخص و قابل ارزیابی باشد.

یکی از مطالبات جدی در این حوزه، انتشار عمومی نتایج آزمون‌های ایمنی خودروهاست. مصرف‌کننده باید بداند خودرویی که با هزینه سنگین خریداری می‌کند، در آزمون‌های برخورد از جلو و کنار چه عملکردی داشته و میزان حفاظت آن از راننده و سرنشینان چگونه ارزیابی شده است.

همچنین باید مشخص باشد که آیا خودروسازان در طول فرآیند تولید نیز به همان استانداردهای تأییدشده پایبند مانده‌اند یا خیر.

از سوی دیگر، در صورت مشاهده نقص ایمنی در یک محصول، سازوکار توقف تولید، توقف شماره‌گذاری، فراخوان خودروهای عرضه‌شده و جبران خسارت مصرف‌کنندگان باید شفاف و اجرایی باشد.

نکته دیگر، ضرورت بررسی مستقل و کارشناسی تصادفاتی است که در آنها احتمال نقش داشتن نقص ایمنی خودرو مطرح می‌شود. در چنین پرونده‌هایی باید مشخص شود که آیا عملکرد نامناسب ترمز، نقص در کیسه هوا، ضعف ساختار بدنه یا جدا شدن قطعات داخلی در شدت جراحات و مرگ سرنشینان مؤثر بوده است یا خیر.

این بررسی‌ها می‌تواند علاوه بر تعیین سهم عوامل مختلف در وقوع حادثه، به شناسایی نقاط ضعف خودروها و جلوگیری از تکرار حوادث مشابه کمک کند.

در واقع، اگر در یک تصادف مشخص شود که نقص فنی یا ضعف ایمنی خودرو در شدت آسیب‌ها نقش داشته است، این موضوع نباید صرفاً در گزارش کارشناسی همان پرونده باقی بماند؛ بلکه باید به اصلاح فرآیند تولید و نظارت بر محصولات مشابه منجر شود.

خودروی ایمن؛ مطالبه‌ای فراتر از یک انتقاد صنفی

سال‌هاست که در کنار انتقادهای پلیس و کارشناسان، مردم نیز از کیفیت خودروهای داخلی گلایه دارند؛ با این حال، مسئله ایمنی نباید در حد یک اختلاف میان مصرف‌کننده و خودروساز یا بحثی درباره قیمت و کیفیت محصول باقی بماند.

خودرو وسیله‌ای است که روزانه میلیون‌ها نفر برای رفت‌وآمد از آن استفاده می‌کنند و بخش قابل توجهی از زندگی و امنیت خانواده‌ها به عملکرد آن وابسته است. بنابراین، ایمنی خودرو نه یک آپشن تجملی و نه امتیازی برای افزایش قیمت محصول، بلکه یکی از ابتدایی‌ترین حقوق مصرف‌کننده است.

نمی‌توان انتظار داشت راننده در تمام شرایط هیچ خطایی نداشته باشد، همه جاده‌ها کاملاً ایمن باشند و هیچ حادثه‌ای رخ ندهد؛ اما می‌توان و باید از خودروساز انتظار داشت که محصولی تولید کند که در صورت وقوع تصادف، احتمال مرگ و جراحت شدید سرنشینان را به حداقل برساند.

در این میان، اظهارات پلیس درباره استحکام بدنه، هشدارهای وزارت بهداشت درباره شدت جراحات و مطالبه نمایندگان مجلس برای ارتقای کیفیت خودروها، همگی یک نقطه مشترک دارند: کاهش تلفات رانندگی بدون اصلاح وضعیت ایمنی خودروها امکان‌پذیر نیست.

مسئله امروز دیگر صرفاً این نیست که چرا خودروهای داخلی کیفیت مطلوبی ندارند؛ پرسش مهم‌تر این است که با وجود سال‌ها هشدار، تصویب قوانین، تدوین استانداردها و حتی راه‌اندازی مرکز آزمون تصادف، چرا هنوز درباره میزان حفاظت واقعی محصولات تولید داخل ابهام وجود دارد؟

تا زمانی که نتایج آزمون‌های ایمنی به‌صورت شفاف منتشر نشود، نظارت بر خط تولید استمرار پیدا نکند و خودروسازان در قبال نقص‌های ایمنی محصولات خود پاسخگو نباشند، نمی‌توان انتظار داشت که انتقادهای تکراری به تغییرات ملموس منجر شود.

در نهایت، خودرو قرار است وسیله‌ای برای جابه‌جایی انسان باشد، نه عاملی که در لحظه وقوع تصادف، خطر مرگ را تشدید کند. حفظ جان مردم باید بر هر ملاحظه اقتصادی و صنعتی مقدم باشد و این مطالبه‌ای است که پلیس، مجلس و دستگاه‌های ناظر باید برای تحقق آن پاسخ روشنی داشته باشند.

انتهای پیام/

 
R1644/P
قیمت ارز و طلا
لیگ ایران و جهان
واژه های کاربردی مرتبط
  • ایمنی بدنه خودروهای داخلی
  • تصادف
  • پلیس راهور | پلیس راهنمایی و رانندگی
  • سمیه رفیعی
  • تخلفات رانندگی
بیشتر بخوانید
ایمنی خودرو پس از خطای انسانی، مهم‌ترین عامل تصادفات است
مرگ جوان 30 ساله در تصادف با درخت؛ ایمنی خودرو باز هم قربانی گرفت
tasnim
tasnim
tasnim
مادیران
شهر خبر
نیکاموتور
غار علیصدر
ازکی
طبیعت
میهن
triboon
  • درباره ما
  • ارتباط با ما
  • پربیننده‌ترین اخبار
  • پیوندها
  • بازار
  • قیمت ارز و طلا
  • لیگ ایران و جهان
  • آرشیو اخبار ؛ جدیدترین اخبار لحظه به لحظه امروز
ما را دنبال کنید:
  • RSS
  • تلگرام
  • اینستاگرام
  • توییتر
  • آپارات
  • سروش
  • آی‌گپ
  • گپ
  • بله
  • روبیکا
  • ایتا

All Content by Tasnim News Agency is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.