به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، اتحادیه اروپا در حال بررسی اعمال تحریمهایی علیه قرقیزستان به عنوان بخشی از بسته جدید اقدامات محدودکننده علیه مسکو است.
به نقل از بلومبرگ، در صورت تصویب این اقدامات، این نخستین باری خواهد بود که اتحادیه اروپا یک کشور از فضای پساشوروی را به دلیل کمک به دور زدن تحریمهای ضد روسی هدف قرار میدهد.
در بروکسل بر این باورند که قرقیزستان به عنوان یک منطقه ترانزیتی برای ارسال کالاهایی به روسیه مورد استفاده قرار گرفته که تحت رژیم تحریمها قرار دارند. این کالاها بهطور خاص شامل تجهیزات صنعتی و قطعات رادیوالکترونیک هستند که متعاقباً در بخش تولید و صنایع روسیه به کار گرفته شدهاند.
سازوکار جدید بروکسل علیه بیشکک
طبق گزارشهای منتشر شده، اتحادیه اروپا ممکن است از مکانیزم ویژهای برای مقابله با دور زدن تحریمها استفاده کند که پیش از این در عمل به کار گرفته نشده بود. این ابزار دقیقاً برای فشار بر کشورهای ثالثی طراحی شده است که مظنون به کمک به صادرات مجدد محصولات تحریمی به روسیه هستند.
تاکنون مقامات رسمی قرقیزستان واکنشی رسمی به این خبر نشان ندادهاند. با این حال، مشخص است که رهبری این کشور، از جمله رئیسجمهور «سادیر جباروف»، بارها مخالفت خود را با تحریمهای کشورهای غربی علیه شرکتهای قرقیز اعلام کرده و آنها را اقداماتی «غیرقانونی» و «یکجانبه» خواندهاند.
شایان ذکر است که در سال 2025، برخی مؤسسات مالی و شرکتهای قرقیزستان از جمله «بانک تولوبای»، «بانک پسانداز اوراسیا» و شرکت «Tro.Ya» به ظن کمک به دور زدن محدودیتها در فهرست تحریمهای اتحادیه اروپا و آمریکا قرار گرفتند؛ اقداماتی که با اعتراض بیشکک مواجه شد و مقامات آن را «فراسرزمینی» و «سیاسی» توصیف کردند.
اما این اتهامات تا چه حد قابل اثبات است؟ کدام کشورهای دیگر پساشوروی ممکن است در تیررس تحریمهای اتحادیه اروپا قرار گیرند؟ و آیا این کشورها ابزارهای واقعی برای محدود کردن تجارت ملی خود با روسیه را در اختیار دارند؟
تحریم؛ ابزار تنبیه سیاسی یا فشار اقتصادی؟
مارس ساریف، سیاستمدار قرقیز، دیپلمات پیشین و کارشناس مسائل امنیتی، در گفتگو با رسانهها تأکید کرد که نباید این اخبار را صرفاً یک جنجال رسانهای تلقی کرد.
وی اظهار داشت: «این دیگر یک اشاره یا ارزیابی اولیه نیست. وقتی چنین موضوعی در بلومبرگ مطرح میشود، یعنی در بروکسل مدتهاست روی آن بحث شده و مرحله آزمایشی را پشت سر گذاشته است. باید یک نکته ساده را درک کرد: تحریمها مدتهاست که نه درباره "حقوق" هستند و نه حتی "اقتصاد". اینها ابزاری برای فشار و گاهی برای "تنبیه" کشورها هستند.»
ساریف افزود: «به لحاظ شکلی، صحبت از شرکتهای خصوصی است نه سیاست دولتی. اما تشریفات در این داستان نقش کمرنگی دارند.
اتحادیه اروپا بر اساس منطق نتیجه عمل میکند: اگر جریان کالاهای تحریمی از یک کشور عبور میکند، پس مسئولیت آن بر عهده آن کشور است. میتوان مدتها با این استدلال بحث کرد، اما در عمل چیزی را تغییر نمیدهد. وقتی تصمیم سیاسی گرفته شود، استدلالهای حقوقی معمولاً به حاشیه میروند.»
این کارشناس تصریح کرد که «قرقیزستان به این دلیل در کانون توجه قرار گرفته که پیگیرترین کشور طرفدار روسیه در آسیای مرکزی است؛ نه فقط در سطح شعار، بلکه در سطح وابستگی واقعی (بازار کار، حوالههای پولی، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، مسائل امنیتی). دقیقاً به همین دلیل است که بیشکک برای غرب ناخوشایند است. غرب به دنبال چرخش ناگهانی قرقیزستان نیست، بلکه برایش مهم است که این جهتگیری دیگر "تکبعدی" نباشد. تحریمها در این معنا، روشی برای یادآوری این نکته است که چنین مسیری هزینه دارد. اساساً به قرقیزستان فهمانده میشود: یا طبق قواعد ما بازی میکنید، یا دائماً تحت فشار خواهید بود.»
پایان دوران بیطرفی راحت؛ قرقیزستان به عنوان آزمایشگاه تحریمی
ساریف همچنین به تأثیر فضای سیاسی داخلی قرقیزستان بر تصمیمات بروکسل اشاره کرد. بحثهایی در مورد اختیارات ریاستجمهوری و احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام در جریان است.
به گفته او، فشار تحریمی میتواند بهطور غیرمستقیم بر این بحثها تأثیر بگذارد و استدلال طرفداران غربگرا را تقویت کند که «هزینه همگرایی با روسیه در حال افزایش است.»
این دیپلمات سابق تأکید کرد: «قرقیزستان را میتوان به عنوان یک "کیس آزمایشی" برای منطقه در نظر گرفت. فشار آوردن بر کشورهای بزرگتر دشوارتر و پرهزینهتر است. قرقیزستان آسیبپذیرتر است، اما این سیگنال فقط خطاب به او نیست. این پیام در قزاقستان، ارمنستان و ازبکستان نیز به دقت رصد میشود. معنا کاملاً روشن است: دوران سیاست چندجانبهگرایی بدون هزینه به پایان رسیده است. ما در دورانی زندگی میکنیم که بیطرفی دیگر وضعیت راحتی نیست.»
معیارهای دوگانه اروپا؛ اورانیوم قزاقستان در برابر آسیبپذیری قرقیزستان
از سوی دیگر، قازبک بیسبایف، تحلیلگر سیاسی از قزاقستان، معتقد است که اتحادیه اروپا اگرچه از نظر تئوری میتواند هر کشور پساشوروی را تحریم کند، اما در عمل مجبور به رفتار گزینشی است.
وی خاطرنشان کرد: «اتحادیه اروپا در این موضوع گزینشی عمل خواهد کرد. برای مثال، قرقیزستان به طور عینی نمیتواند پاسخ مناسبی به فشارهای تحریمی بدهد. این کشور از نظر تجاری و اقتصادی یک شریک حیاتی برای اروپا محسوب نمیشود.»
بیسبایف افزود: «اما وضعیت در مورد قزاقستان کاملاً متفاوت است. صنعت انرژی هستهای اروپا بدون اورانیوم قزاقستان نمیتواند به حیات خود ادامه دهد و بروکسل این را به خوبی میداند. از طرف دیگر، اتحادیه اروپا با اعمال تحریم علیه کشورهای پساشوروی، عملاً آنها را به سمت روسیه هل میدهد. بنابراین، اگر بروکسل واقعاً چنین اقداماتی را در نظر دارد، باید پیامدهای احتمالی گامهای خود را با دقت بسیار بالایی ارزیابی کند.»
انتهای پیام/