به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، نشست تحلیلی بررسی ابعاد حقوقی و اجتماعی محاکمه اغتشاشگران در مرکز مطالعات راهبردی تسنیم برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین محمدعلی لیالی، عضو هیأت مدیره انجمن مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب حوزه علمیه قم در این نشست با اشاره به ساحتها و علل متنوع فتنه اخیر، بر لزوم تحلیل و بررسی آن از زوایای مختلف جامعهشناختی، روانشناختی، اقتصادی و فرهنگی تأکید و تصریح کرد: در مصاف نابرابر جبهه حق و باطل که همیشه تاریخ وجود داشته و دارد، مهمترین ابزار دشمنان، جنگ تحمیلی 12روزه بود ولی به لطف خدا دستاوردها و سرمایههایی چون وحدت ملی و پیروزی جبهه حق را برای ما رقم زد.
وی با بیان اینکه دشمن همیشه منتظر بود که این پیروزی را بر ذائقه ملت ما تلخ کند بنابراین انتظار چنین حوادثی میرفت، افزود: از سوی دیگر هم قبل و هم بعد از جنگ 12روزه، تغییر دولت و سیاستها و رویکردهای آن خصوصا در مباحث فرهنگی اقتصادی و تعدیلها و افزایش نرخ ارز و طلا، هم اعتراض اصناف و بازاریان را در پی داشت و هم تضعیف وضع معیشت مردم خصوصا برای اقشار آسیبپذیر را.
نقد و اعتراض، شرعی و قانونی است ولی اغتشاش نه
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: بر این اساس سیاست و توطئه دشمن از یک سو و رویکرد دولت از سوی دیگر دست به دست هم داد تا زمینههای بروز انتقاد در جامعه فراهم شود و برای اولین بار پس از انقلاب اسلامی، اعتراضات، از کسبه شروع کرد. البته نقد و اعتراض به سیاستهای اجرایی حاکم بر دولت، امری طبیعی و شرعی و بخشی از اصل امر به معروف و نهی از منکر است اما چگونگی تبدیل این پدیده به آشوب و اغتشاش و دشمن موجسواری معاندان بهحدی که اعتراضات به حق مردم را مصادره کردند و صدای هیچ یک از معترضان شنیده نشد، جای تحلیل و بررسی دارد.
حجتالاسلام لیالی با بیان اینکه تجربه تاریخی و مبانی معرفتی و دینی ما مملو از فتنههای بسیار سختی است که هر یک به تنهایی برای ضربه به اسلام و نظام کافی بوده اما برکت پیوند امام و امت مانع آن شده است، افزود: جنس فتنهها تا حدی با هم متفاوت است؛ اما همه در ایجاد فضای غبارآلود و درهم آمیختن حق و باطل با هم اشتراک دارند.
اقناع نباشد، اغتشاش میشود
عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی در تبیین روند داخلی ایجاد اغتشاشات ابراز کرد: نسبت به نقد و اعتراض، تکلیف ما مشخص است، پذیرش، گفتوگو و دفاع عقلانی از سیاستها، پیگیری مسأله و اقناع معترضان؛ اگر اقناع عمومی رسانهای ایجاد شد، جامعه میپذیرد و اعتراض حل میشود؛ اما اگر نقدها دیده و شنیده نشد، پاسخ نگرفت و اقناع عمومی اتفاق نیفتاد، به هر دلیلی تبدیل به اغتشاش میشوند.
وی با بیان اینکه در مسأله حذف ارز ترجیحی، سیاستگذاران و مدیران اجرایی کشور، برای تصمیمات خود پیوست رسانهای نداشتند و میدان را به رسانه دشمن واگذار کردند، اظهار کرد: رسانههای دشمن در کف میدان ما بودند و علاوه بر تحریک به ایجاد آشوب، نحوه ساخت سلاح، کشتهسازی، آتش زدن، تخریب اموال شخصی و عمومی و... را هم به مردم آموزش میدادند؛ از طرفی رسانههای خودی هم کمکاری کردند و برخی حتی در آتش فتنه دمیدند، برخی از سلبریتیها نیز که نان نظام را خورده بودند، نمکنشناسانه علیه آن فراخوان اغتشاش دادند.
حجت الاسلام لیالی با تأکید بر اینکه در مواجهه با اغتشاش هم باید تکلیفمان مشخص باشد، افزود: اولین نکته، تفکیک معترضان از اغتشاشگران است؛ کسانی که فریب خورده بودند، مجازاتشان متفاوت از لیدرها و فرماندهان فتنه است که که سرپل دشمن در داخل کشور بودند و طبق مبانی فقهی اشد مجازات را دارند. همچنین عوامل خارجی همچون امریکا و رژیم صهیونیستی که مدیریت جریان اغتشاشات را بر عهده داشتند، به فرموده رهبر معظم انقلاب مجرم هستند و باید توسط نظام حقوقی سیاسی ما در فضای بینالملل مورد پیگرد قرار گیرند.
بلاتکلیفی ما نسبت به محرکان داخلی فتنه
عضو هیأت مدیره انجمن مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب حوزه قم ادامه داد: تکلیف ما با کسانی که در خارج کشور مسبب بودند نه مباشر، مشخص است ولی در داخل تکلیفمان با اینها چیست؟ برخی سلبریتیها، تجار، سرمایهداران، رسانهها و... که در آتش فتنه دمیدند تکلیفشان چیست؟ عملکرد دستگاه قضا و قوانین ما نسبت به اینها کفایت لازم را دارد؟ کسی که دستور آتش زدن آمبولانس و مراکز درمانی و آتشنشانی به یک جوان یا نوجوان داده و این هزینههای گزاف جانی و مالی را باعث شده است، چه مجازاتی دارد؟ چه کسی باید این خسارتها را جبران کند؟ دولت به تنهایی میتواند این حجم خسارات عمومی و شخصی را که فراتر از بودجه یک وزارتخانه است، پرداخت کند؟ چرا عاملان فتنه در پرداخت هزینهها سهیم و دخیل نباشند چنانکه در ایجاد هزینهها دخیل بودند؟
وی با طرح این پرسش که چرا اعتراضات در کشورهای غربی، چنین حدی از آشوب و تخریب را در پی ندارد، تصریح کرد: کشورهای غربی مجازاتهای اجتماعی سنگین (مثل محرومیت از حق رانندگی یا خرید و فروش تا پایان عمر) برای آشوبگران دارند که نقش پیشگیرانه دارد؛ از این رو کسی جرأت نمیکند خسارت وارد کند ولی در کشور ما چه هزینههای اجتماعیای برای اغتشاشگران وجود دارد که بازدارنده باشد؟ سیستم حقوقی و قضایی باید تدبیری برای مجازاتهای پیشگیرانه بیندیشد که وقتی کسی فروشگاه شخصی را آتش میزند، پیش از پرداخت خسارت به شخص، اول به هزینههای اجتماعی کارش فکر کند.
حجتالاسلام لیالی در پاسخ این پرسش که چه شده است دشمن در فتنه اخیر از بین اقسام جریانات اپوزیسیون به پهلوی رسیده؟ خاطرنشان کرد: اینکه رهبر معظم انقلاب بارها همه ما خصوصا نسل جوان را به مطالعه تاریخ معاصر دعوت کردهاند برای همین است؛ هرچند حتی خود من که بیش از دو دهه تجربه کار و تحقیق در زمینه تاریخ معاصر دارم، در حیرت هستم که چرا نوجوان و جوان ما شعار میدهد «این آخرین نبدره؛ پهلوی برمیگرده»؟! مگر او از پهلوی و بلاهایی که بر سر مردم آوردند، چه میداند که در زمانی که همه دنیا از مردمسالاری و دموکراسی سخن میگوید، جوان ما دنبال بازگشت یک نظام سلطنت و پادشاهی بسیار مبتذل است؛ غافل از اینکه با حذف جمهوری اسلامی، قدرتهای استکباری کشور را تجزیه میکنند نه اینکه پهلوی را برگردانند.
ولنگاری فضای مجازی ایران در دنیا بینظیر است
استاد حوزه و دانشگاه، غفلت از اقناع نسل جوان را عامل حمایت آنان از پهلوی دانست و گفت: امروز مرجع اطلاعات نسل جوان ما، فضای مجازی است ولی در هیچ جای جهان این وضعیت به همریختگی حکمرانی فضای مجازی که ما گرفتارش هستیم، وجود ندارد؛ حتی در آمریکا، کنگره و سنا به دولت حکم میکنند که فلان شبکه اجتماعی را فیلتر کند؛ این در حالی است که دولت و مجلس ما درصدد رفع فیلتر هستند و رفع فیلترینگ حتی جزو شعارها و وعدههای انتخاباتی کاندیداها قرار میگیرد! بیست سال است رهبر معظم انقلاب بر ایجاد شبکه ملی اطلاعات و ارتباطات تأکید دارند ولی چرا محقق نمیشود؟ شورای عالی فضای مجازی و شورای عالی امنیت ملی ما کجا هستند؟ رسانههای ما آیا نحوه تعامل غرب نسبت به شبکههای اجتماعی را نمیبینند که بعضا برای رفع بی قید و شرط فیلترینگ موجسازی میکنند؟ اگر یک شبکه اجتماعی، قوانین انگلیس یا فرانسه را نقض کند، با آن چه برخوردی میشود؟
وی با تأکید بر لزوم پاسخگویی شبکههای اجتماعی نسبت به عملکردشان در هر کشوری یادآور شد: در فضای مجازی شاهد تکرار محتوا هستیم نه تولید و اندیشه بنابراین نمیتوان از نسلی که این فضا را مرجع قرار داده است، انتظار فکر و اندیشه داشت و این یک خطر و تهدید جدی است؛ ما با خلأ هویت در نسل جوان مواجه هستیم چراکه دیگر خانواده و والدین یا نهادهای حکومتی و اجتماعی مرجع کسب اطلاعشان نیستند.
پیشنهاداتی برای پیشگیری از تکرار اغتشاشات
لیالی گفت: توجه به اهمیت وحدت و اتحاد ملی امت بر محور ولایت، لزوم توجه دولت به معیشت مردم (به ویژه اقشار محروم و فقرا) به عنوان ولینعمتان در تصمیمگیریهای کلان که در توصیههای بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول و اقتصاد نئولیبرال و... توجهی به آنان ندارند، بازنگری در برخی تصمیمات و جراحیهای اقتصادی و لزوم داشتن پیوست رسانهای برای توجیه و اقناع مردم نسبت به آنها، ضرورت مدیریت فضای مجازی که عامل بیشترین ضربهها در فتنه اخیر بود، لزوم نقشآفرینی روحانیت، مساجد، نخبگان، هیأتها و احزاب در مدیریت اعتراضات به نحوی که خودمان اعتراض کنیم و خودمان هم مدیریت کنیم تا ضدانقلاب سوءاستفاده نکنند، اهمیت بازنگری در نظام آموزشی نسل جوان و ضرورت بازنگری در احکام قضایی نسبت به اغتشاشگران، غارتگران و تحریککنندگان و تعریف جریمههای سنگین بازدارنده فراتر از حدود و دیات، از جمله پیشنهادات حجتالاسلام والمسلمین لیالی برای بهبود وضعیت جامعه، جلوگیری از ایجاد ناامیدی و تداوم اعتراض و اغتشاش بود.
تنزل آشوبهای براندازانه به اعتراضات، ظلم به ایران و انقلاب است
در ادامه حجتالاسلام والمسلمین سیدابراهیم حسینی، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره) گفت: ملت ایران تحت هدایت داهیانه رهبر معظم انقلاب وقتی ورود دشمن را به اعتراضات، دید صف خود را جدا کرد و دنیا شاهد تفاوت سرنوشت ایران ولایتمدار با ونزوئلا بود. کسانی که از این آشوبهای براندازانه به عنوان اعتراضات نام میبرند و سطح آن را تنزل میدهند، یا نمیفهمند یا نمیخواهند بفهمند؛ این ظلم به کشور و انقلاب اسلامی است؛ در کجای دنیا اعتراض با این سطح تخریب و جنایت صورت میگیرد؟
وی تصریح کرد: کمیت و کیفیت جنایات در بیش از هزار نقطه کشور به وضوح نشان میدهد که از روی برنامهریزی و سازماندهی صورت گرفته و گرانی ارز و معیشت، فقط بستر زمانی آن را مهیا کرده است؛ اینکه رییس جمهور آمریکا، خیلی صریح و عریان در ایجاد اغتشاش دخالت میکند و رؤیای فتح یک هفتهای تهران را در سر میپروراند و مزدوران داخلیاش کشور را تا لبه جنگ میبرند، اتفاقی نیست. این فروپاشی درونی کاری بود که دشمن در جنگ 12روزه می خواست انجام دهد ولی با تدبیر رهبری ناکام ماند.
غفلت مجلس از کاربردیسازی قانون اساسی
عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی با بیان اینکه اعتراض، هم در فقه و هم قانون اساسی حق ملت است، افزود: مطابق اصل 27 قانون اساسی، تشکیل اجتماعات و راهپیماییها بدوت حمل سلاح به شرط اینکه مخل مبانی اسلام نباشد، آزاد و متفاوت از نافرمانی مدنی است. در عین حال اجرای قانون اساسی، نیازمند قوانین عادی و جزئی است که در اثر کمکاری مجلس از ابتدای انقلاب اسلامی تاکنون مغفول مانده و این روزها تازه دارد مطرح میشود؛ غافل از اینکه اکنون، اولویت ما باید برخورد با اغتشاشگر باشد نه چگونگی اعتراض.
تسامح نسبت به محاکمه اغتشاشگران، برابر است با تکرار اغتشاش
حجتالاسلام حسینی در توضیح عناوین و مجازات اغتشاشگران از دیدگاه حقوقی گفت: اقدام و آشوب مسلحانه و براندازانه علیه نظام اسلامی و سلب امنیت و آرامش مردم، بغی است و در این صورت دو نکته در برخورد با باغیان و محاربان باید مورد توجه قرار گیرد؛ نخست آنکه اغتشاش باید برای عاملانش هزینه داشته باشد وگرنه تکرار میشود؛ کسانی که از رأفت اسلامی نسبت به عاملان سخن میگویند، اگر منظورشان بستن پرونده است، بدانند که این مجوز اغتشاش بعدی خواهد بود چنانکه برخی از رهاشدگان اغتشاشات 1401 در اغتشاشات امسال مشارکت داشتند بنابراین حتی اگر اولیای دم هم بگذرند، از نظر عمومی، باید به جرم اغتشاشگران رسیدگی شود.
اما نوجوانانی که هیجانزده و در اثر زمینه نارضایتی که مسئولان ناکارآمد ایجاد کردهاند، به خیابان آمدند، محارب نیستند، فقط لازم است تأدیب شوند.
نقش بازدارنده مجازاتها و محرومیتهای اجتماعی
وی با تأکید براینکه از فلسفههای مجازات، ایجاد هزینه و بازدارندگی برای مجرم است، افزود: محرومیت از حقوق شهروندی میتواند یکی از مجازاتها باشد؛ در امریکا و اروپا مسئولیتها و حقوق کنار هم دیده میشوند (نه فقط رعایت قانون اساسی که دفاع از آن هم، وظیفه شهروندی افراد است و اگر انجام ندهند از حقوق خود محروم میشوند) چنانکه در فقه و قانون ما هم اینگونه است اما جوسازیها مانع توجه به تکالیف میشود. بر این اساس، کسی که به تکلیفش نسبت به جامعه عمل نکند، از حقوقش محروم میشود.
مصادره اموال محرکان فتنه، عین فقه اسلام است
این حقوقدان با بیان اینکه وقتی عدهای با سوءاستفاده از شهرت و تریبون خود کشور را به هم بریزند، قطعا باید از کار محروم شوند، تصریح کرد: قرآن کریم در آیه 33 سوره مائده صراحتا میفرماید جزای محاربان با خدا و مفسدان و قاتلان، دار زدن، قطع اعضا خلاف هم یا تبعید؛ روایات فراوانی نسبت به تخییر یا ترتیب بین اینها ذکر شده است که جمعبندیشان این است که اگر کسی علاوه بر سلاح کشیدن، ضربه زد و چپاول هم کرد ولی کسی را نکشت، باز هم محارب است و حتی اگر اولیای دم از قصاص او گذشتند یا دیه خواستند، حاکم اسلام باید او را بکشد چون قصاص، برای جنایتش نسبت به صاحب دم بوده ولی مجازات محاربهای که علیه حکومت و عموم مردم داشته است چه میشود؟
عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی با تأکید براینکه مصادره اموال مشارکتکنندگان و محرکان فتنه اخیر، عین فقه اسلام است، افزود: ما در زمینه نظارت بر سلبریتیها با خلأ قانون و اجرا مواجه هستیم در حالی که در کشورهای دیگر، اینگونه نیست و چهرههای شاخص به شدت تحت نظارت هستند.
شناسایی بسترهای فتنهساز
حجتالاسلام حسینی با اشاره به اینکه امنیت، خط قرمز هر کشوری (با هر نظام سیاسی) است، درباره نحوه مواجهه نظام اسلامی با اغتشاشات امریکایی صهیونی اخیر گفت: تأمین امنیت، اولین کارویژه و وظیفه ذاتی هر حکومتی است و هیچ کشوری نیست که هنگام اغتشاش و آشوب، برای حفظ حاکمیت خود ورود نکند با این وجود، جمهوری اسلامی در ابتدای اغتشاشات، عقب نشست تا موجبات سوءاستفاده دشمن فراهم نشود.
وی با بیان اینکه کشورهای دیگر در برخورد با اغتشاشگران، قهر و غلبه دارند چون در آنها قدرت حاکم است نه حقوق، افزود: حکومت اسلامی در مواجهه با آشوبگران متمایز از سایر حکومتها است زیرا جان مردم ولو معترض باشند را محترم میشمرد و با احتیاط عمل میکند که حتیالامکان خونی به ناحق ریخته نشود. در مجموع نظام بهترین تدبیر را در مواجهه با این فتنه داشت که سبب بر هم زدن نقشه دشمن مبنی بر اجماع جهانی برای به رسمیت شناختن جنگ با ایران شد و هم خون مردم توسط حکومت ریخته نشد و هم امنیت به سرعت برگشت. برخورد باصلابت نظام علیه فتنهگران، حاکی از اقتدار آن و در دست داشتن اوضاع است و به آب و آتش زدن، نشانه رسیدن حکومت به خط آخر است.
به گفته عضو هیأت علمی مؤسسه امام خمینی، در حقوق بینالملل، تشویق اغتشاشگران توسط یک کشور علیه کشوری دیگر، مداخله در امور کشور هدف بوده و بر اساس بند 7 ماده 2 منشور ملل متحد، محکوم است. با اینکه مداخله در امور کشورها از خط قرمزهای حقوق بینالملل به شمار میرود، سران امریکا هم مداخله میکنند و هم برای آن بودجه اختصاص میدهند.
حجتالاسلام حسینی در پایان از دستگاه قضا خواست مطابق عدالت و قانون عمل کند؛ نه تحت تأثیر فضاسازیها همه مجرمان را اعدام کند و نه به نام رأفت اسلامی، آنان را رها کند. مجلس و سایر قوا و دستگاهها نیز ببینند کجا کمکاری کردهاند که بسترساز این فتنه شده است؛ زیرا دشمنی دشمن همیشه بوده و هست و خواهد بود ولی این عملکرد ما است که باعث ایجاد زخمها و زمینههای ورود دشمن میشود.
خبرنگار: زهرا شریعتی
انتهای پیام/