به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، چین اگرچه در سالهای اخیر توانسته خود را به عنوان شریک تجاری غالب در منطقه آسیای مرکزی معرفی کند، اما شواهد نشان میدهد که این منطقه استراتژیک در حوزه جذب سرمایهگذاریهای مستقیم خارجی پکن، همواره در حاشیه توجهات قرار داشته است.
بر اساس جدیدترین دادههای منتشر شده در «ردیاب سرمایهگذاری جهانی چین» که توسط موسسه «امریکن انترپرایز» و «بنیاد هریتیج» تدوین شده، در حالی که حجم کل سرمایهگذاریهای جهانی چین در بازه زمانی دو دههای (از سال 2005 تا 2025 میلادی) رقم چشمگیر بیش از 2.6 تریلیون دلار را ثبت کرده است، سهم پنج کشور آسیای مرکزی یعنی قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و ازبکستان از این رقم، تنها حدود 3 درصد، معادل تقریبی 89.3 میلیارد دلار بوده است.
بررسیها حاکی از آن است که در طول دو دهه گذشته، قزاقستان توانسته است جایگاه نخستین دریافتکننده سرمایههای چینی در قلب آسیا را به خود اختصاص دهد؛ به طوری که این کشور بالغ بر 46.3 میلیارد دلار در قالب سرمایهگذاری مستقیم یا اعتبارات پروژههای ساختوساز از پکن دریافت کرده است.
پس از آن، ازبکستان با جذب 16.2 میلیارد دلار در جایگاه دوم ایستاده و ترکمنستان نیز با 15.1 میلیارد دلار در رتبه سوم قرار دارد. مابقی این سبد سرمایهگذاری نیز میان دو کشور قرقیزستان و تاجیکستان تقسیم شده است.
این فقر نسبی در حوزه سرمایهگذاری در حالی است که حجم مبادلات تجاری در سال 2025 میلادی میان چین و پنج کشور آسیای مرکزی از مرز 106 میلیارد دلار فراتر رفته است. در این سال، ارزش صادرات کالاهای چینی به این منطقه رقمی بالغ بر 71 میلیارد دلار بوده، در حالی که واردات پکن از این کشورها تنها کمی بیش از 35 میلیارد دلار ثبت شده که نشان از تراز تجاری به شدت مثبت به نفع پکن دارد.
دیپلماسی آموزشی؛ خیز نرم پکن برای نفوذ فرهنگی در قلب آسیا
در کنار مناسبات اقتصادی، دولت چین در حال پیگیری و اجرای گسترده طرحهای ابتکاری در حوزه آموزش در سراسر منطقه آسیای مرکزی است. در همین راستا و بر اساس گزارشهای پایگاه خبری «پتروپاولوفسک.نیوز»، در قزاقستان، دانشگاه کوزیبایف در پی آن است تا شراکت 10 ساله خود را با دانشگاه کشاورزی و جنگلداری شمال غربی چین گسترش دهد و هماکنون در حال آمادهسازی مقدمات برای دریافت بودجههای دولتی جهت اجرای پروژههای جدید است.
در نقطهای دیگر از این منطقه، پایگاه خبری «اوپن.کیجی» گزارش داده که استان جینان چین به منظور جذب نخبگان، 20 بورسیه تحصیلی را برای دانشجویان قرقیزستانی در سال تحصیلی 2026-2027 میلادی اختصاص داده است که از این تعداد، 10 ظرفیت به دانشگاه جینان و 10 ظرفیت دیگر به دانشگاه معماری شاندونگ تعلق خواهد گرفت. این برنامهها افزون بر سایر پروژههای آموزشی اعلام شده در هفته گذشته است.
در کشور تاجیکستان نیز، به گزارش خبرگزاری رسمی «خاور»، دانشگاه دولتی پزشکی ابوعلی سینای تاجیکستان و بیمارستان مردمی منطقه خودمختار سینکیانگ اویغور چین، مذاکرات مهمی را پیرامون همکاریهای مشترک در زمینه آموزشهای تخصصی پزشکی انجام دادهاند.
از سوی دیگر، شبکه «چاینا.ارگ» مدعی شده است که «کارگاه لو بان» مستقر در دانشگاه فنی تاجیکستان، اکنون به یکی از مهمترین پلتفرمهای آموزشی در این کشور تبدیل شده است. در همین اثنا، مقامات دانشگاه بینالمللی نفت و گاز «یاگشیگلدی کاکایف» ترکمنستان و دانشگاه نفت چین نیز گفتگوهایی را به منظور تاسیس یک مرکز آموزش انرژی مشترک میان عشقآباد و پکن به انجام رساندهاند.
قزاقستان؛ کانون اصلی تعاملات تجاری و فرهنگی با پکن
در عرصه مناسبات دوجانبه با قزاقستان، اداره مدیریت شهری آلماتی گزارش داده که در جریان مجمع تجاری آلماتی-شانگهای، قراردادهای کلان و قابل توجهی به ارزش 2.7 میلیارد دلار میان طرفین به امضا رسیده، هرچند جزئیات بیشتری از مفاد این قراردادها ارائه نشده است.
در حوزه تبادلات فرهنگی، برنامه تلویزیونی «صدای فراسوی افق» با حضور "دیماش قودایبرگن"، ستاره پرآوازه قزاقستانی، از زمان آغاز پخش در اوایل فوریه تاکنون، بیش از 1.5 میلیارد بازدید عمدتاً در داخل چین به همراه داشته است.
این برنامه که توسط اداره ملی رادیو و تلویزیون چین، سیستم پخش هونان و شرکای قزاقستانی تولید شده، ابزاری مهم برای تقویت روابط فرهنگی است.
همچنین دولت قزاقستان اعلام کرد که "تائو مینگشیو"، مگا اینفلوئنسر چینی و سفیر گردشگری قزاقستان، نشان افتخار درجه دو دوستی این کشور را دریافت کرده است. تعداد گردشگران چینی ورودی به قزاقستان طی چهار سال گذشته با رشدی خیرهکننده همراه بوده و در سال 2025 به مرز یک میلیون نفر رسیده است.
با این وجود، روابط تجاری دو کشور خالی از چالش نیست؛ به گزارش پایگاه «الدالا.کیزد»، مقررات جدید چین برای واردکنندگان کنجاله خوراک دام همچنان برای شرکتهای قزاقستانی دردسرساز است. از میان 66 شرکت متقاضی دریافت مجوز صادرات به چین، تنها 27 نهاد موفق به اخذ آن شدهاند. پایگاه «سیامان.کیزد» نوشته است که مقامات وزارت کشاورزی قزاقستان برای حل این بحران با فعالان این صنعت نشستهایی را برگزار کردهاند.
قرقیزستان؛ از توسعه زیرساختها تا کشف پیوندهای تاریخی
در تحولات مرتبط با جمهوری قرقیزستان، رسانه «اکونومیست.کیجی» خبر داده که شرکت چینی «توسعه کسبوکار علمی و فنی چوانگ شنگ ژنگژو» موفق به دریافت قرارداد ساخت یک کارخانه بتن دو خطه در منطقه چوی قرقیزستان شده است.
همچنین آژانس ریاست جمهوری قرقیزستان در امور سرمایهگذاری و شرکت چینی «چوان یی»، یادداشت تفاهمی را برای واردات مدلهای جدید خودروهای چینی و توسعه زیرساختهای خدماتی امضا کردهاند.
در رویدادی با ابعاد تاریخی، پایگاه «وستی.کیجی» گزارش داده که 6 تابلوی نقاشی متعلق به قرن هشتم (دوران سلسله تانگ) در موزهای در چین کشف شده که به نظر میرسد تصاویری از مردم قرقیز و صحنههایی از حماسه معروف «ماناس» را به تصویر کشیدهاند؛ کشفی که در صورت تایید نهایی، اهمیت فرهنگی بسیار بالایی برای قرقیزستان خواهد داشت.
خیز فضایی ازبکستان با مشارکت شرکای چینی
در نهایت، در بخش مربوط به کشور ازبکستان، آژانس فضایی این کشور رسماً اعلام کرده که تاشکند قصد دارد ماهواره بومی خود با نام «سمرقند 2028» را در ماه می سال 2026 میلادی به فضا پرتاب کند. روند توسعه این ماهواره با همکاری شرکت فناوری چینی «استارویژن» صورت گرفته است.
در عرصه دیپلماسی اقتصادی نیز، خبرگزاری «دونیا» گزارش داده که دیپلماتهای ازبکستانی و مرکز همکاریهای بینالمللی تجارت مواد و تجهیزات شانگهای توافق کردهاند تا به صورت مشترک، برنامههایی را برای سازماندهی بازدیدهای تجاری، همایشها و سمینارهای آموزشی تدوین و اجرا کنند.
انتهای پیام/