به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد، آیت الله احمد مروی در مراسم رونمایی از نسخه چاپشده قرآن کریم به خط رنّانی به همراه دست خط رهبر شهید انقلاب، که با حضور جمعی از پژوهشگران حوزه علوم قرآنی و اهالی فرهنگ و هنر در مدرسه دو درب حرم مطهر امام رضا(ع) برگزار شد؛ با تبریک فرارسیدن دهه مبارک کرامت، به نقش بیبدیلی رهبر شهید انقلاب در احیای فرهنگ قرآنی کشور پرداخت.
وی افزود: رهبر شهید حقیقتاً حق بزرگی بر جامعه دینی و مذهبی دارند، بهویژه در عرصه احیای قرآن کریم؛ ایشان تمام توان خود را برای ترویج، نشر و گسترش معارف و فرهنگ قرآنی بکار گرفتند.
تولیت آستان قدس رضوی افزود: این تلاشها در حوزههای مختلفی همچون چاپ و انتشار قرآن کریم، توسعه ترجمههای قرآنی و تربیت حافظان و قاریان قرآن کریم در کشور جلوهگر شده است.
آیتالله مروی با اشاره به وضعیت پیش از انقلاب اسلامی و مقایسه آن با شرایط امروز تصریح کرد: اگر وضعیت پیش از انقلاب را با امروز مقایسه کنیم، عمق این تحول بهخوبی آشکار میشود. پیش از انقلاب، تعداد حافظان قرآن در کشور بسیار محدود بود و در حوزه علمیه قم، به عنوان بزرگترین حوزه علمیه شیعه، تعداد حافظان قرآن بسیار اندک و انگشتشمار بود و شاید تنها یک یا دو نفر بودند.
تولیت آستان قدس رضوی ادامه داد: امروز دهها هزار حافظ قرآن در حوزههای علمیه، دانشگاهها و مدارس، اعم از بانوان و آقایان، تربیت شدهاند و این امر نشاندهنده یک تحول بنیادین در عرصه فرهنگ قرآنی کشور است؛ تحولی که از برکات همان مجاهدتهای رهبر شهید عظیمالشأن به شمار میرود.
وی افزود: نقش رهبر شهید تنها به گسترش ظاهری قرآن محدود نمیشود، بلکه در ترویج معارف قرآنی و دعوت به فهم عمیق قرآن نیز تأثیرگذار بودهاند. ایشان همواره بر تدبر در قرآن، فهم صحیح آیات الهی و بهکارگیری آموزههای قرآن در متن زندگی فردی و اجتماعی تأکید داشتند.
قرآن و عترت دو حقیقت جداییناپذیر در هدایت بشر
آیتالله مروی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به بخشی از روایات امام رضا(ع) درباره مقام امامت، اظهار کرد: حضرت در بیانی بلند و ژرف میفرمایند «الإمام واحد دهره»؛ امام یگانه روزگار است. «لا یدانیه أحد»؛ هیچکس همطراز او نیست. «ولا یعادله عالم»؛ هیچ عالمی در علم و معرفت با او برابری نمیکند. و «لا یوجد له بدل و لا مثل و لا نظیر»؛ برای او نه بدیل، نه مثل و نه نظیری وجود ندارد. هر یک از این تعابیر، حامل معارف عمیق در باب حقیقت امامت است.
وی با تأکید بر جایگاه زیارت جامعه کبیره در منظومه اعتقادی شیعه افزود: اگر بخواهیم در یک نگاه جامع، حقیقت امامت و جایگاه امام را در اندیشه شیعی درک کنیم، بیتردید زیارت جامعه کبیره بهترین منشور معرفتی در این زمینه است؛ زیارتی که به بیان معصوم صادر شده و میتوان آن را مانیفست اعتقادی شیعه در حوزه امامت دانست.
تولیت آستان قدس رضوی همچنین با استناد به حدیث ثقلین پیامبر گرامی اسلام(ص) گفت: رسول خدا(ص) فرمودند «إنی تارک فیکم الثقلین، کتاب الله و عترتی». بر اساس این بیان نورانی، قرآن کریم و عترت پیامبر اکرم(ص) دو حقیقت جداییناپذیرند و تمسک به یکی بدون دیگری، فهم کامل دین را ممکن نمیسازد.
وی با اشاره به جایگاه بارگاه منور رضوی در ترویج معارف دینی تصریح کرد: در چنین منظری، آستان مقدس حضرت رضا(ع) به عنوان تجلی عترت پیامبر(ص)، بیش از هر مرکز دینی و فرهنگی در کشور شایسته آن است که محور نشر قرآن کریم و معارف قرآنی باشد؛ چرا که میان قرآن و اهلبیت(ع) هیچ جدایی وجود ندارد.
آیتالله مروی خاطرنشان کرد: این آستان مقدس از ظرفیت عظیمی برای ترویج فرهنگ قرآن، نشر معارف الهی و پیوند دادن آموزههای قرآنی با متن زندگی فردی و اجتماعی مردم برخوردار است و باید این ظرفیت به شکلی روزآمد و اثرگذار مورد بهرهبرداری قرار گیرد.
حرم رضوی؛ محور ترویج قرآن و معارف اهلبیت(ع)
تولیت آستان قدس رضوی در ادامه با تأکید بر جایگاه محوری قرآن کریم در حیات فردی و اجتماعی مسلمانان، بر ضرورت تبدیل شدن حرم مطهر رضوی به الگوی برتر فعالیتهای قرآنی تأکید کرد.
وی ابراز کرد: حرم مطهر امام رضا(ع) و آستان قدس رضوی باید عرصه قرآنی سرآمد و الگو باشند؛ بهگونهای که در حوزههای آموزش قرآن، تعلیم و تربیت قرآنی، حفظ قرآن کریم، پرورش قاریان و حافظان و همچنین ترویج و گسترش معارف قرآنی، پیشگام، اثرگذار و جریانساز باشند.
آیتالله مروی با بیان اینکه قرآن کریم تنها معجزه پیامبر خاتم(ص) و اشرف مخلوقات و افضل انبیاست، تصریح کرد: حتی یک آیه از آن میتواند انسان را متحول کرده و مسیر زندگی او را دگرگون سازد.
وی در ادامه با اشاره به نمونههایی از تأثیرگذاری آیات قرآن در تحول انسانها افزود: در کتابی از موفقالدین مقدسی از آثار قرون اولیه اسلامی با عنوان «التوابین»، گزارشهایی مستند از افرادی نقل شده است که به واسطه آیات قرآن دچار تحول روحی شده، توبه کردهاند. این اثر توسط آقای محمود مهدوی دامغانی ترجمه شده و از آثار ارزشمند و خواندنی در این حوزه است.
تولیت آستان قدس رضوی خاطرنشان کرد: قرآن کریم معجزه جاودانه پیامبر اکرم(ص) تا قیام قیامت است؛ معجزهای زنده، پویا و اثرگذار که همواره در حال هدایت و تحولآفرینی در جان انسانهاست.
وی تأکیدکرد: از اینرو، نشر، ترویج و تعمیق معارف قرآن کریم ضرورتی دائمی و حیاتی است و آستان قدس رضوی نیز باید با اهتمامی جدی، نظاممند و فراگیر در این مسیر حرکت کند تا بتواند نقش شایسته خود را در گسترش فرهنگ قرآنی ایفا نماید.
نشر معارف قرآن ضرورتی دائمی و حیاتی است
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به نسخه چاپشده قرآن کریم به خط رنّانی با تقریظ رهبر شهید عظیمالشأن، تصریح کرد: این قرآن توسط رهبر شهید عظیمالشأن انقلاب به آستان قدس رضوی اهدا شده و از آثار قابل توجه در حوزه قرآنپژوهی و هنر کتابت به شمار میرود. ایشان خود در حوزه قرآن و خط، صاحبنظر و کارشناس بودند.
آیتالله مروی در ادامه تصریح کرد: در حوزه چاپ و نشر قرآن کریم نباید زیبایی ظاهری بر محتوا و پیام غلبه داشته باشد. نباید به سمت خطوطی رفت که هرچند از نظر هنری زیبا هستند، اما برای عموم مردم خوانایی و بهرهمندی آسان ندارند؛ اصل در نشر قرآن، تسهیل در قرائت، فهم و استفاده عمومی است.
وی با تأکید بر نقش کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی خاطرنشان کرد: درب کتابخانه خطی آستان قدس رضوی، بهعنوان یکی از گنجینههای بزرگ و کمنظیر، باید به روی مردم و پژوهشگران باز شود. این مجموعه ارزشمند که مشتمل بر آثار عظیم معرفتی، هنری و علمی است، نباید در حد یک مخزن راکد باقی بماند.
آیتالله مروی ادامه داد: این آثار باید تا حد امکان در اختیار جامعه علمی و فرهنگی قرار گیرد و زمینه بهرهبرداری عمومی از آنها فراهم شود. آنچه قابلیت تکثیر و انتشار دارد باید منتشر گردد تا از حالت انباشت و نگهداری صرف خارج شود. این کتابخانه «انبار» نیست، بلکه مخزنی از گرانبهاترین منابع علمی و هنری است که باید درهای آن به روی پژوهشگران گشوده شود.
رهبر شهید؛ بزرگترین واقف نسخ خطی در آستان قدس رضوی
عبدالحمید طالبی،رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی نیز با بیان این که کتابخانه آستان قدس رضوی، گنجینهای هزارساله از میراثفرهنگی، اعتقادی و هنری جهان اسلام را داراست، اظهارکرد: این کتابخانه در زمینههایی مانند کتابت و کتابآرایی، تذهیب و مینیاتور دارای آثاری فاخری است که نمونه مشابهی از این آثار در سراسر جهان اسلام، وجود ندارد.
وی افزود: قدیمیترین نسخههای خطی وقفی، شامل جزوات قرآنی است که قدمت آنها به اوائل قرن چهارم هجری قمری برمیگردد. از جمله قدیمیترین این نسخههای وقف شده، میتوان به نسخه قرآنی متعلق به سال 327 هجری قمری که توسط «کشواد بن املاس» وقف شده است، اشاره کرد البته در طول این هزار سال، بزرگانی همچون شیخ بهایی و... آثار خود را به این کتابخانه اهدا کردهاند.
طالبی با تأکید بر اینکه بزرگترین واقف نسخ خطی به آستان قدس، با بیش از سیزده هزار نسخه خطی و چهارهزار و پانصد نسخه سنگی، رهبر شهید (رحمتالله علیه) هستند، افزود: برخی از این آثار به ایشان اهدا شده و ایشان تعدادی زیادی از این آثار منحصربهفرد را با حقوق شخصی خود خریداری و وقف کردهاند.
وی در ادامه با اشاره به تأکید تولیت آستان قدس رضوی بر حفاظت و بهرهبرداری علمی از این آثار گفت: در سال 1402، گروهی برای تصویربرداری مجازی و حضوری از نسخ خطی آستان قدس رضوی تشکیل شد. همچنین با حمایت تولیت آستان قدس رضوی، پروژه مرمت آثار با رکورد بیسابقهای دنبال شده که طی دو سال، بیش از دو هزار نسخه خطی و سنگی مرمت شده است.
رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی گفت: در حال حاضر، موجودی آثار کتابخانه آستان قدس رضوی به بیش از صدهزار نسخه خطی و سنگی رسیده است. بخش دیگری از فعالیتهای آستان قدس رضوی، تصحیح متون است که بهتازگی در سالگرد تأسیس بنیاد پژوهشهای اسلامی، با همکاری سازمانهای مربوطه، کتاب «عیون اخبار الرضا (ع)» در دسترس پژوهشگران قرار گرفته است.
طالبی در پایان با اشاره به مصحف شریف قرآن به کتابت عبدالله رنانی، خاطرنشان کرد: این اثر حاصل کار مؤسسات مختلف آستان قدس رضوی از جمله سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد، مؤسسه آفرینشهای هنری، شرکت به نشر و مرکز چاپ و انتشارات است. امیدواریم با حمایت خیراندیشان و محققان، شاهد گسترش بیشازپیش این ذخیره ارزشمند برای نسلهای آینده باشیم.
نقش منحصربهفرد رهبر شهید در توسعه گنجینه نسخ خطی قرآنی
مرتضی توکلی، قائممقام مرکز طبع و نشر قرآن کریم، در این مراسم با اشاره به پیشینه کتابت قرآن کریم اظهار کرد: از صدر اسلام تا امروز، دو سنت مهم قرائت و کتابت قرآن در کنار یکدیگر به حفظ این کتاب آسمانی کمک کردهاند و قرآن کریم بیتردید تنها کتابی در جهان است که هم به این گستردگی کتابت شده و هم درباره شیوه کتابت آن آثار و منابع فراوانی پدیدآمده است.
وی در ادامه، آستان قدس رضوی را یکی از مهمترین مراکز نگهداری نسخههای خطی قرآن در جهان اسلام دانست و گفت: در گنجینه آستان قدس رضوی، بیش از 15 هزار نسخه قرآنی نگهداری میشود که برخی از آنها منحصربهفرد هستند و از نظر کمیت و کیفیت در میان کتابخانههای جهان اسلام جایگاه ممتازی دارند.
توکلی با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب در توسعه این گنجینه منحصربهفرد تصریح کرد: در میان واقفان و اهداکنندگان نسخههای خطی قرآن به آستان قدس، نام رهبر شهید انقلاب اسلامی (رضوانالله تعالی علیه) برجستگی خاصی دارد؛ چرا که ایشان نسخههای متعددی از قرآن کریم را به این مجموعه اهدا کردهاند.
قائممقام مرکز طبع و نشر قرآن کریم افزود: مصحف شریف قرآن عبدالله رنانی در سال 1233 هجری قمری کتابت شده است. به گفته خود کاتب، این نسخه یکصد و نوزدهمین قرآنی است که در طول حیاتش نگاشته است.
وی تصریح کرد: از این کاتب نسخههای دیگری نیز در مجموعههای مختلف کشور از جمله کاخ گلستان، موزه ملک تهران و برخی مراکز علمی نگهداری میشود و قدیمیترین نسخه شناختهشده از او مربوط به سال 1201 هجری قمری است.
توکلی، یکی از ویژگیهای مهم این قرآن را دارابودن ترجمه و حاشیههای تفسیری دانست و گفت: بررسیها نشانمیدهد مترجم و حاشیهنویس این نسخه محمدهادی بن محمد صالح مازندرانی، فرزند ملا صالح مازندرانی و از خاندان علمی مرتبط با علامه مجلسی بوده است؛ شخصیتی که علاوه بر دانش دینی، در خوشنویسی و ترجمه متون دینی نیز تبحر داشته است.
قائممقام مرکز طبع و نشر قرآن کریم در پایان با تأکید بر ضرورت گسترش پژوهشهای قرآنی در حوزه نسخههای خطی خاطرنشان کرد: باوجود ظرفیتهای گسترده در کتابخانه آستان قدس رضوی، هنوز در زمینه تدوین تاریخ کتابت قرآن از منظر دانشمندان و کاتبان شیعه کمکاری شده است و امیدواریم پژوهشگران و دانشجویان با مراجعه به این گنجینه ارزشمند، نتایج تحقیقات خود را به جهان اسلام عرضه کنند.
گفتنی است؛ این مراسم با رونمایی از نسخه نفیس قرآن کریم به خط رنّانی و تقریظ رهبر شهید و بازدید حاضران از این اثر ارزشمند به پایان رسید.
انتهای پیام/282