حجتالاسلام امیرحسین کاملنواب،کارشناس دینی و پژوهشگر حوزه فرق و ادیان در گفتوگو با خبرنگار تسنیم از مشهد اظهارکرد: زمانی که تاریخ تشیع را مرور میکنیم و اتفاقات مختلفی را که در این دوران بر شیعیان، اهلبیت علیهمالسلام و ائمه اطهار(ع) گذشته است بررسی میکنیم، مشاهده میکنیم که هر یک از این بزرگواران متناسب با شرایط زمان خود به گونهای خاص عمل کردهاند.
وی افزود: در ابتدای دوران اسلامی حضرت علی علیهالسلام میبینیم که با سکوتی معنادار به فعالیت پرداختند. در ادامه دوران امامت امام حسن مجتبی علیهالسلام را شاهد هستیم که با صلح تاریخی خود، که به صلح حسنی مشهور است، به مقابله با دشمنان پرداختند و با این تدبیر اصل اسلام را حفظ کردند. پس از آن نیز سیدالشهدا امام حسین علیهالسلام با قیام و شهادت خود و با شمشیر و خون، اسلام را از انحراف نجات دادند.
این پژوهشگر حوزه فرق و ادیان ادامه داد: در زمان همه ائمه اطهار(ع) مقابله با ظلم، مقابله با جریانهای انحرافی و مقابله با مستکبران به شکلهای مختلف و متناسب با شرایط زمان انجام شده است و نتایج بسیار درخشانی نیز برای مکتب اسلام و اهلبیت(ع) به همراه داشته است. از این جهت میبینیم که هر یک از ائمه به شیوهای متفاوت عمل کردهاند.
وی با اشاره به تعبیر رهبر شهید انقلاب درباره تاریخ امامت گفت: به تعبیر رهبر شهید انقلاب که کتاب «انسان 250 ساله» را نامگذاری کردند، در واقع میتوان همه دوران حضور ائمه را به یک انسان تشبیه کرد که حدود دویست و پنجاه سال زندگی کرده و در هر حادثه و رویدادی متناسب با شرایط زمان خود واکنش نشان داده است.
کاملنواب با اشاره به شرایط دوران امامت امام جواد علیهالسلام بیان کرد: وقتی به سیره امام جواد(ع) به عنوان امامی جوان و حتی در سنین نوجوانی نگاه میکنیم، متوجه میشویم که ایشان نیز با دنیایی از انحرافات و جریانهای فکری روبهرو بودند. در آن دوران حکومت عباسی با دستگاه تبلیغاتی گسترده خود فعالیت میکرد و گروهها و فرقههای منحرفی نیز در جامعه حضور داشتند که تلاش میکردند با اسلام حقیقی و جایگاه اهلبیت(ع) مقابله کنند.
پژوهشگر حوزه فرق و ادیان با مرور سیره ائمه اطهار(ع) گفت: وقتی زندگی و سیره امام جواد علیهالسلام را بررسی میکنیم، میبینیم که همت اصلی ایشان مقابله با همین انحرافات بوده است؛ از جمله جریانهای غلو و غالیانی که در آن زمان فعال بودند. این گروهها به گونهای رفتار میکردند که مخلوقات الهی را در جایگاه خالق قرار میدادند و اوصافی را که مخصوص خداوند متعال است برای مخلوق قائل میشدند.
این کارشناس دینی ادامه داد: یکی از اقدامات مهم امام جواد(ع) مقابله با همین جریانهای غالی بود. در منابع روایی نیز آمده است که حضرت این گروههای منحرف را لعن کرده و آنان را از دایره اسلام حقیقی خارج میدانستند. این افراد در ظاهر ممکن بود وابسته به اسلام یا حتی برخی ادیان دیگر باشند و مبلغین و علمایی نیز داشتند، اما امام جواد(ع) با آنان به مقابله علمی میپرداختند.
وی افزود: با وجود سن کم، امام جواد(ع) با استفاده از دریای علم الهی که در اختیار داشتند با این افراد به گفتگو و مناظره مینشستند.
کامل نواب تصریح کرد: دلیل اینکه حضرت در برابر این انحرافات سکوت نمیکردند این بود که اساس امامت بر جلوگیری از انحرافات و جلوگیری از افراط و تفریط در دین بنا شده است.
پژوهشگر حوزه فرق و ادیان با مرور سیره ائمه اطهار(ع) تأکیدکرد: دین الهی بر پایه اعتدال و میانهروی استوار است؛ همان چیزی که در روایات به عنوان «خَیرُ الأُمور أوسَطُها» مطرح شده است. بنابراین ائمه اطهار(ع) همواره تلاش میکردند دین را در مسیر اعتدال و به دور از افراط و تفریط هدایت کنند.
وی ادامه داد: امام جواد علیهالسلام علاوه بر مقابله با انحرافات، با افراطها نیز برخورد میکردند. همانطور که گفته شد، برخی از جریانهای غلو حتی درباره جایگاه اهلبیت(ع) نیز دچار افراط شده بودند و امام جواد(ع) این گروهها را به عنوان جریانهای انحرافی معرفی میکردند.
این پژوهشگر حوزه ادیان افزود: نکته جالب این است که دستگاه خلافت عباسی از وجود این فرقهها و جریانها به نوعی بهره میبرد و حضور آنها را به سود خود میدانست. حتی در مواردی جلساتی برگزار میکردند و امام جواد علیهالسلام را که از نظر ظاهری سن زیادی نداشتند به مناظره با بزرگان علمی آنها دعوت میکردند.
وی خاطرنشان کرد: یکی از معروفترین این مناظرات، مناظره امام جواد(ع) با «یحیی بن اکثم» است. در این مناظره، امام جواد علیهالسلام با پاسخهای علمی و استدلالهای دقیق خود او را شکست دادند و در واقع در برابر دستگاه حکومتی عباسی ایستادند.
کاملنواب گفت: همان شمشیری که در دست سیدالشهدا علیهالسلام بود، در زمان امام جواد علیهالسلام به شکل شمشیر بیان و استدلال ظاهر شد. حضرت با استفاده از علم و منطق با یزیدها و شمرهای زمان خود که همان دستگاه خلافت عباسی بود مقابله کردند و آنان را به چالش کشیدند.
این کارشناس دینی اضافه کرد: آنچه امروز از آن به عنوان «جهاد تبیین» یاد میشود، ریشه در سیره ائمه اطهار علیهمالسلام دارد و امام جواد علیهالسلام یکی از نمونههای برجسته این شیوه مبارزه است. ایشان اجازه نمیدادند جای حق و باطل تغییر کند یا افراد در لباس حق، اندیشههای باطل خود را ترویج دهند.
پژوهشگر حوزه فرق و ادیان با مرور سیره ائمه اطهار(ع) با اشاره به شرایط رسانهای امروز اظهار کرد: در فضای کنونی نیز متأسفانه تحریفکنندگان بسیاری حضور دارند که تلاش میکنند جای جلاد و شهید و جای حق و باطل را با قدرت رسانه جابهجا کنند. اگر روشنگری و تبیین وجود نداشته باشد و اگر سیره اهلبیت(ع) الگوی ما نباشد، نسلهای آینده تحت تأثیر این تحریفها قرار خواهند گرفت.
وی افزود: نکته مهم دیگر در سیره امام جواد علیهالسلام این است که روش تبیین و گفتگوی حضرت، بر پایه برهان و استدلال بود. در آن دوره، برای حفظ اعتقادات جامعه لازم نبود که امام دست به شمشیر ببرد، بلکه بیان منطقی و گفتگوی علمی میتوانست حقیقت را برای جامعه روشن کند.
کاملنواب تصریح کرد: البته در برخی مقاطع تاریخی مانند قیام امام حسین علیهالسلام، استفاده از شمشیر ضروری بود؛ اما در زمان امام جواد علیهالسلام شرایط به گونهای بود که تبیین، گفتوگو و مناظره بهترین راه برای دفاع از اسلام محسوب میشد.
پژوهشگر حوزه فرق و ادیان با مرور سیره ائمه اطهار(ع) ادامه داد: تشخیص این شیوهها بسیار مهم است؛ اینکه بدانیم در هر زمان برای مقابله با انحرافات از چه ابزاری باید استفاده کرد. اگر در زمان امام صادق علیهالسلام و امام باقر علیهالسلام برخی افراد دست به شمشیر میبردند یا در زمان امام کاظم، امام رضا و امام جواد علیهمالسلام قیامهایی صورت میگرفت، ممکن بود شیعه و مکتب اهلبیت با چالشهای جدی روبهرو شود.
وی گفت: در برخی روایات آمده است که ائمه اطهار علیهمالسلام در برخی مقاطع تاریخی شیعیان را از قیام مسلحانه بازمیداشتند، زیرا شرایط آن فراهم نبود. در چنین دورههایی، راه اصلی مبارزه همان تبیین، استدلال و فعالیت علمی بود.
کامل نواب افزود: در طول تاریخ نیز جانشینان ائمه اطهار یعنی علما و فقهای بزرگ، متناسب با شرایط زمان خود از ابزارهای مختلف برای دفاع از دین استفاده کردهاند. برخی از آنان با نگارش کتابهای علمی و منطقی و با استدلال و برهان به مقابله با انحرافات پرداختند و برخی دیگر در شرایط خاص به قیام و مجاهدت دست زدند.
این کارشناس دینی خاطرنشان کرد: نمونههایی مانند مرحوم سید محمد مجاهد و دیگر علمایی که در دورههای مختلف تاریخی برای دفاع از دین قیام کردند و حتی به شهادت رسیدند، نشان میدهد که هر دوره اقتضائات خاص خود را دارد.
پژوهشگر حوزه فرق و ادیان با مرور سیره ائمه اطهار(ع) در پایان تأکیدکرد: اگر بخواهیم از سیره امام جواد علیهالسلام درسی برای دنیای امروز بگیریم، باید بدانیم که مقابله با دشمن و انحرافات نیازمند شناخت شرایط زمان است. هر دوره، هر مکان و هر شرایطی ابزارهای خاص خود را میطلبد و اگر این ابزارها بهدرستی و در زمان مناسب استفاده شوند، میتوانند نتایج مطلوبی به همراه داشته باشند.
انتهای پیام/282