به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، تحولات اخیر در قفقاز جنوبی و چرخشهای سیاست خارجی دولت نیکول پاشینیان، بار دیگر تنشها میان مسکو و ایروان را به اوج رسانده است.
در همین راستا، «الکسی اورچوک» معاون نخستوزیر روسیه در گفتگویی اختصاصی با خبرگزاری «تاس» اعلام کرد که در جریان نشست آتی سران اتحادیه اقتصادی اوراسیا که قرار است در تاریخ 29 ماه می در شهر آستانه پایتخت قزاقستان برگزار شود، مسئله وضعیت و جایگاه ارمنستان در این سازمان منطقهای به طور جدی و با دقت مورد بحث و بررسی قرار خواهد گرفت.
انتقاد شدید مسکو از مواضع دوگانه ایروان
اورچوک با اشاره به رویکردهای اخیر ارمنستان تصریح کرد: «این یک مسئله بسیار پیچیده و چندوجهی است. ما به هیچ عنوان تمایل نداریم که ارمنستان از اتحادیه اقتصادی اوراسیا خارج شود، اما در عین حال، به وضوح مشکلات و چالشهای جدی را میبینیم که در صورت پیوستن ایروان به اتحادیه اروپا و یا تعمیق روابط راهبردی با این بلوک غربی به وجود خواهد آمد.»
وی با طرح یک پرسش کلیدی از مقامات ارمنستان افزود: «اگر قرار است انتخاب نهایی ایروان به نفع اتحادیه اروپا باشد، سوالات اساسی و مهمی برای ما مطرح میشود. نخستین و مهمترین سوال این است که چرا ما باید هزینههای چنین انتخابی را از جیب خود و از بودجه فدراسیون روسیه پرداخت کرده و از آن حمایت کنیم؟ اگر ارمنستان تصمیم گرفته به صف کشورهای متخاصم و غیردوستی بپیوندد که رویکردی خصمانه علیه روسیه اتخاذ کردهاند، دیگر چه دلیلی وجود دارد که ما از چنین تصمیمی محافظت و پشتیبانی کنیم؟»
این اظهارات صریح و هشدارآمیز معاون نخستوزیر روسیه در شرایطی مطرح میشود که ارمنستان به تازگی میزبان دو نشست مهم و جنجالی با حضور مقامات عالیرتبه اتحادیه اروپا بوده است. حضور رئیسجمهور اوکراین در یکی از این نشستها، خشم و نارضایتی پنهاننشدنی مقامات رسمی روسیه را به همراه داشت و این اقدام به عنوان دهنکجی به متحد سنتی خود ارزیابی شد.
پوتین و پیشنهاد یک «طلاق متمدنانه»
در ماههای اخیر، پیامها و هشدارهای مسکو به ایروان مبنی بر لزوم تعیین تکلیف سریع و انتخاب قطعی میان اتحادیه اقتصادی اوراسیا و اتحادیه اروپا، تقریباً به یک روال روزمره در ادبیات دیپلماتیک روسیه تبدیل شده است.
پیش از این، شخص «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهور روسیه، با لحنی معنادار از مقامات ارمنستان خواسته بود تا هرچه سریعتر تصمیم نهایی خود را اتخاذ کنند. پوتین با استفاده از یک استعاره دیپلماتیک، تاکید کرده بود که در این صورت، جدایی و طلاق میان مسکو و ایروان میتواند روندی «متمدنانه و مسالمتآمیز» داشته باشد.
این اظهارات صریح کرملین، با واکنش متقابل «نیکول پاشینیان» نخستوزیر ارمنستان مواجه شد.
وی در پاسخ به اظهارات پوتین گفت: «من با استفاده از واژه و مفهوم "طلاق" در این زمینه کاملاً مخالفم. همانطور که پیشتر نیز در صحن مجلس ملی فرصت بیان آن را یافتم، ما گاهی اوقات روابط پیچیده بیندولتی و دیپلماتیک را با مفاهیمی چون نهاد ازدواج اشتباه میگیریم. من به هیچ وجه با این نوع فرمولبندی و ادبیات موافق نیستم.»
پاشینیان در ادامه توجیهات خود افزود: «جمهوری ارمنستان در روابط بینالمللی و تعاملات میان دولتها، صرفاً بر اساس منطق منافع ملی و روابط بیندولتی هدایت میشود. باز هم تاکید میکنم که تا زمانی که ضرورت قاطع و مبرمی احساس نشود، ما قصد نداریم چنین مسائلی را در دستور کار قرار دهیم. در خصوص برگزاری همهپرسی نیز تنها در زمانی اقدام خواهیم کرد که یک ضرورت عینی، ملموس و اجتنابناپذیر برای آن وجود داشته باشد.»
سرگردانی دیپلماسی ارمنستان در میان شرق و غرب
همسو با واکنش و رویکرد دفعالوقت پاشینیان، «آرارات میرزویان» وزیر امور خارجه ارمنستان نیز روز گذشته موضعگیری کرد و صراحتاً اذعان داشت که هنوز زمان مناسب برای اتخاذ یک تصمیم قطعی و تاریخی فرا نرسیده است.
رئیس دستگاه دیپلماسی ارمنستان با بیان اینکه کشورش تضادهای موجود را درک میکند، مدعی شد: «ما به خوبی و با دقت کامل درک میکنیم و نیازی نیست که مقامات روسیه به ما یادآوری کنند که عضویت همزمان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا و عضویت در اتحادیه اروپا، از نظر ساختاری و ماهوی کاملاً ناسازگار و غیرقابل جمع هستند. با این وجود، ما به روند همگرایی، نزدیکسازی و تطبیق خود با اتحادیه اروپا ادامه خواهیم داد. هر زمان که شرایط کاملاً مهیا شود و به نقطهای برسیم که باید تصمیم قطعی را بگیریم که به خانواده کدام گروه از کشورها بپیوندیم، در همان زمان تصمیم نهایی خود را اتخاذ خواهیم کرد.»
با این حال، این نوع رویکرد کجدار و مریز از سوی ایروان، با انتقاد مجدد و صریح معاون نخستوزیر روسیه مواجه شد. الکسی اورچوک با سرزنش سیاستهای دوگانه دولت پاشینیان خاطرنشان کرد: «مقامات ارمنی به طور مداوم اعلام میکنند که در حال گذار و تطبیق سیستمهای خود با استانداردها و معیارهای اتحادیه اروپا هستند، اما در کمال تعجب، همچنان به استفاده گسترده از امتیازات، معافیتها و مزایای اقتصادی که اتحادیه اوراسیا در اختیار آنها قرار میدهد، ادامه میدهند. بسیار بهتر و منطقیتر بود که ارمنستان هرچه سریعتر موضع نهایی خود را مشخص میکرد، چرا که این امر نشاندهنده رویکردی صادقانه، شفاف و جوانمردانه هم در قبال متحدان خود در اتحادیه اوراسیا و هم در قبال خود ملت ارمنستان خواهد بود.»
غیبت معنادار پاشینیان در نشست آستانه
این کشمکشهای دیپلماتیک در حالی جریان دارد که پیش از این، «سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه باتجربه روسیه نیز اعلام کرده بود که مسائل و چالشهای مرتبط با ادامه عضویت ارمنستان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا، در نشست سران این سازمان در کشور قزاقستان مورد بحث و تبادل نظر قرار خواهد گرفت.
نشستی که نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، با بهانه قرار دادن درگیری در کارزارهای انتخاباتی داخلی، از شرکت در آن انصراف داده و تصمیم گرفته است تا «مهر گریگوریان» معاون نخستوزیر را به عنوان نماینده ایروان به آستانه اعزام کند.
بازی طولانی ایروان با کارت عضویت
در حالی که مقامات ارشد و تصمیمگیرندگان روسیه هنوز به طور رسمی و قاطعانه مشخص نکردهاند که آیا در نشست آتی آستانه، طرح خروج یا ادامه حضور ارمنستان در این بلوک اقتصادی مشترک با روسیه به رأی و بررسی نهایی گذاشته خواهد شد یا خیر، مقامات و سیاستمداران در ایروان همچنان با پافشاری ادعا میکنند که در مقطع کنونی، چنین مسئلهای اصلاً در دستور کار رسمی قرار ندارد و برنامهای برای خروج وجود ندارد.
واقعیت صحنه سیاسی ارمنستان این است که پارلمان و دولت این کشور لایحهای نمادین را برای آغاز روند پیوستن به اتحادیه اروپا به تصویب رساندهاند، اما با گذشت بیش از یک سال از آن زمان، دولتمردان ارمنستان که همواره و با صدای بلند از آرمانها و آرزوهای اروپایی خود سخن میگویند، هنوز حاضر نشدهاند هیچ گام عملی، حقوقی و ملموسی برای ارائه رسمی درخواست عضویت به بروکسل بردارند؛ موضوعی که به باور تحلیلگران، نشاندهنده هراس پنهان ایروان از تبعات اقتصادی و امنیتی قطع کامل روابط با مسکو و رها شدن در یک برزخ ژئوپلیتیکی است.
انتهای پیام/