به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، قرقیزستان و گرجستان در جریان سفر رسمی ایراکلی کوباخیدزه، نخستوزیر گرجستان به بیشکک در تاریخ 11 تا 13 ژوئن، موضوع دسترسی به دریای سیاه را در صدر دستور کار مواصلاتی و ترانزیتی خود قرار دادند.
این دیدار که در مجتمع جدید کاخ ریاستجمهوری قرقیزستان موسوم به «اینتیمک اوردو» برگزار شد، نقطه عطفی در روابط دو کشور به شمار میرود؛ چرا که این نخستین سفر رسمی یک رئیس دولت از گرجستان به قرقیزستان پس از برقراری روابط دیپلماتیک بین دو کشور در 34 سال گذشته است.
در این رایزنیهای راهبردی، «سدیر جباروف» رئیسجمهور قرقیزستان و نخستوزیر گرجستان، توسعه همکاریهای دوجانبه را به ابرپروژه ریلی چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) و نقش کلیدی گرجستان در مسیر ترانس خزر (کریدور میانی) میان آسیای مرکزی و اروپا پیوند دادند.
پیوند خطآهن سهجانبه به بنادر دریای سیاه
سدیر جباروف پس از پایان این گفتگوها صراحتاً اعلام کرد: «در این دیدار، توجه ویژهای به پیوند دادن راهآهن در دست احداث چین-قرقیزستان-ازبکستان با زیرساختهای بندری گرجستان در دریای سیاه معطوف شد.»
رئیسجمهور قرقیزستان همکاری در این بخش زیرساختی را «یکی از حوزههای اولویتدار و راهبردی» در مناسبات تفلیس و بیشکک توصیف کرد.
این تمرکز ویژه، به سفر نخستوزیر گرجستان ابعاد ژئوپلیتیک و منطقهای گستردهتری بخشیده است. قرقیزستان به عنوان یک کشور محصور در خشکی، همچنان فاقد اتصال ریلی مستقیم با چین است. در طرف مقابل، گرجستان دروازه دسترسی به بنادر دریای سیاه را در اختیار دارد و در بخش قفقاز جنوبی «کریدور میانی» واقع شده است.
در صورت بهرهبرداری از خط ریلی CKU، بیشکک تلاش میکند تا بارهای ترانزیتی چین را از طریق خاک خود و ازبکستان، به مسیرهای دریای خزر، جمهوری آذربایجان و در نهایت گرجستان متصل کند.
همگرایی تفلیس و بیشکک در کریدور میانی
ایراکلی کوباخیدزه نیز این رویکرد کلان را همسو با اهداف ترانزیتی تفلیس دانست و گفت: «ما در این مذاکرات بر اهمیت حیاتی توسعه کریدور میانی تأکید کردیم.»
وی با اشاره به ضرورت افزایش جریان کالا در این مسیر افزود که گرجستان پروژه ریلی چین-قرقیزستان-ازبکستان را از نزدیک و با دقت دنبال میکند و از پیشرفت سریع این کلانپروژه خرسند است؛ چرا که عملیاتی شدن آن، پیوندهای ساختاری میان آسیای مرکزی و قفقاز جنوبی را به شدت تقویت خواهد کرد.
در پایان این نشست، دو طرف بیانیه مشترک و بستهای از اسناد همکاری دوجانبه را به امضا رساندند. این توافقنامهها حوزههای هوانوردی، مدیریت اموال دولتی، همکاریهای دامپزشکی، آموزش، دادگستری، ورزش، ایمنی تشعشعات، همکاری وزارتخانههای امور خارجه برای سالهای 2027-2028 و تعاملات گمرکی را شامل میشود.
سند گمرکی امضا شده که تبادل پیشدستانه اطلاعات درباره کالاها و وسایل نقلیه را تسهیل میکند، نقشی کلیدی در کاهش زمان تشریفات مرزی و پیشبینیپذیری ترانزیت کالا خواهد داشت.
جزئیات فنی و مالی ابرپروژه ریلی 4.7 میلیارد دلاری
پروژه راهآهن چین-قرقیزستان-ازبکستان پس از دههها انتظار، اکنون از یک طرح کاغذی به مرحله ساخت فعال وارد شده است. بر اساس توافقنامه مالی که پیشتر در بیشکک به امضا رسید، هزینه اجرای این پروژه 4.7 میلیارد دلار برآورد شده است. حدود نیمی از این مبلغ از طریق وام 35 ساله چین به شرکت مشترک پروژه تأمین میشود؛ شرکتی که چین 51 درصد از سهام آن را در اختیار دارد و سهم قرقیزستان و ازبکستان هر کدام 24.5 درصد است. این خط ریلی از کاشغر در چین آغاز شده و با عبور از خاک قرقیزستان به اندیجان در ازبکستان متصل میشود.
بخش قرقیزستان این خط ریلی، سختترین و پرهزینهترین قسمت مسیر به شمار میرود. این بخش حدود 305 کیلومتر طول دارد و احداث 50 پل و 29 تونل در آن برنامهریزی شده است. مقامات وزارت حملونقل قرقیزستان اعلام کردهاند که عملیات اجرایی و خاکبرداری در چندین قطعه آغاز شده و جباروف سال 2030 را به عنوان چشمانداز راهاندازی کامل این خط ریلی هدفگذاری کرده است.
بازآفرینی نقش ژئوپلیتیک کشورهای مسیر
پورتفوی این ابرپروژه ریلی، موازنه قدرت ترانزیتی را در اوراسیا تغییر خواهد داد. این خط ریلی به قرقیزستان نقشی فرامنطقهای میبخشد که پیش از این هرگز تجربه نکرده و این کشور را به جای دور زدن، به مسیر مستقیم ترافیک باری شرق به غرب تبدیل میکند.
برای ازبکستان، این طرح یک مسیر جایگزین به چین و راهی کوتاهتر به بازارهای غربی میگشاید. چین نیز با این خط، یک کریدور ریلی جنوبی به آسیای مرکزی به دست میآورد که وابستگی پکن به قزاقستان را به عنوان تنها دروازه ریلی زمینی کاهش میدهد.
گرجستان نیز به نوبه خود، سرمایهگذاری سنگینی را برای جذب این بار ترانزیتی آغاز کرده است. بانک جهانی اخیراً یک وام 372 میلیون دلاری را برای پروژه ارتقای دسترسی و حملونقل کریدور ترانس خزر گرجستان تصویب کرد.
کل این برنامه مدرنیزاسیون جادهای و ریلی بیش از 750 میلیون دلار ارزش دارد که با بازوهای مالی بانک سرمایهگذاری زیرساخت آسیا و بانک توسعه آسیا پشتیبانی میشود.
جهش تجاری تفلیس از کانال صادرات مجدد خودرو
نگاهی به آمارهای تجاری نشان میدهد چرا دو کشور فراتر از بازارهای کوچک دوجانبه به این مسیر مینگرند. بر اساس دادههای وزارت اقتصاد قرقیزستان، مبادلات تجاری مستقیم دو کشور در سه ماهه نخست سال 2026 تنها 5.7 میلیون دلار بوده است. اما دادههای کلان صادراتی گرجستان تصویر متفاوتی ارائه میدهد؛ در چهار ماهه نخست سال 2026، قرقیزستان با جذب 272.8 میلیون دلار کالا، در صدر مقاصد صادراتی گرجستان قرار گرفته است.
علت این جهش آماری، صادرات مجدد خودروهای سواری از گرجستان به آسیای مرکزی است که اکنون 22 درصد از کل صادرات تفلیس را تشکیل میدهد و قرقیزستان هاب اصلی ورود این کالا به منطقه است.
در پایان، اگرچه ظرفیتهای کشتیرانی دریای خزر، تعرفهها و بوروکراسیهای مرزی چالشهای پیشروی این مسیر هستند، اما سفر تفلیس به بیشکک توانست اراده ریلی قرقیزستان برای اتصال به چین و اشتیاق گرجستان برای کشاندن بارهای آسیای مرکزی به دریای سیاه را در یک قاب سیاسی واحد قرار دهد.
انتهای پیام/