به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، در بخش پیشین این مطلب، به مسیر رشد سیاسی و برآمدن اوزگور اوزل سیاستمدار مشهور ترکیه پرداختیم. او که حالا بهعنوان مهمترین چهره سیاسی مخالف اردوغان شناخته میشود، در اقدامی بیسابقه با حکم یک دادستان از سِمت رهبری حزب عزل شده است و این مسئولیت در اختیار کمال قلیچدار اوغلو گذاشته شده است.
بسیاری از تحلیلگران سیاسی ترکیه معتقدند که این بهترین سناریو برای حزب عدالت و توسعه و شخص اردوغان است، چرا که برای یک دوران طولانی به شکست دادن قلیچدار اوغلو عادت کردهاند و میدانند تا زمانی که او کرسی رهبری قدیمیترین حزب سیاسی ترکیه و مهمترین حزب اپوزیسیون این کشور را در اختیار داشته باشد، هیچ خطری متوجه حزب عدالت و توسعه نیست و در انتخابات بعدی نیز، پیروزی از آنِ رفقای اردوغان خواهد بود.
تنها عاملی که میتواند این معادله را تغییر دهد، این است که اوزگور اوزل رهبر معزول حزب، یا به مسئولیت خود بازگردد و یا با تأسیس یک حزب جدید، در رقابت با اردوغان، او را شکست دهد.
اما در مجموع و تا اینجای کار، میتوان چنین گفت: تداوم مسیر فعلی قلیچدار اوغلو بهنفع اردوغان است و میتواند اوزل را از انتخابات بازدارد، چرا که قلیچدار اوغلو، از سویی برای برگزاری کنگره تعلل و وقتکشی میکند و بر اساس قوانین ترکیه اگر این روند طولانی شود، این حزب اجازه نخواهد داشت در انتخابات آتی بهصورت حزبی شرکت کند و اوزگور اوزل نیز درباره این خطر بزرگ، هشدار داده است.
نکته دیگر اینجاست که تصمیمگیری برای جداشدن یا انشعاب از حزب جمهوری خلق و تأسیس یک حزب جدید، پیچیدگیهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زیادی دارد، چرا که این حزبِ 103ساله، بهعنوان یادگار و میراث معنوی مصطفی کمال آتاترک شناخته میشود و تأسیس حزب نوین، میتوان شرایط را برای رقابت با اردوغان دشوار کند.
نگاهی به نقاط ضعف و قوت اوزل
همچنان که قبلاً اشاره کردیم، حزب جمهوری خلق در ترکیه در سال 1923 میلادی بهدست مصطفی کمال تأسیس شده و 103 سال از عمر آن سپری شده است. خود مصطفی کمال آتاترک تا زمان مرگ و بهمدت 15 سال رهبر این حزب بود، پس از او عصمت اینونو هم بهمدت 33 سال و تا زمان مرگ، رهبر حزب بود.
دنیز بایکال بهمدت 16 سال رهبری حزب را در اختیار داشت و شواهد نشان میداد که تا آخر عمر بر این کرسی تکیه خواهد زد، اما شاگردان فتحالله گولن، با انتشار تصاویری از رابطه غیرمشروع او در مجلس با یکی از زنان نماینده عضو حزب جمهوری خلق، به حیات سیاسیاش پایان دادند و چنین شد که کمال قلیچدار اوغلو به کرسی رهبری حزب رسید و 13 سال در این موقعیت ماند.
اما از آغاز تأسیس حزب تاکنون، اوزگور اوزل نخستین رهبری است که در سن پایین این مسئولیت را با رأی کنگره حزب به دست آورده، اما در اقدامی بیسابقه با رأی یک دادستان نزدیک به دولت، معزول شده است، بنابراین، جوانی از مهمترین مزایای اوزل است و خیلی زود توانست نشان دهد که در مقایسه با سیاستمدار سالمند و منفعلی مانند قلیچدار اوغلو، نمادی از پویایی و تغییر است.
مزیت دوم اوزل، ارتباط گسترده با مردم در استانهای مختلف ترکیه است. در شرایطی که حزب جمهوری خلق بهعنوان یک حزب پایتخت و استانهای غربی شناخته میشد، اوزل بهویژه برای ارتباط با رأیدهندگان آناتولی، تلاش بسیار کرد و نتیجه مثبت دریافت کرد.
او همچنین اهل سیاستهای خیابانی و میدانی است و در سالیان گذشته، تنها سیاستمداری بوده که در سخنرانیهای میدانی مؤثرتر از اردوغان عمل کرده است.
بهخلاف رهبران پیشین حزب جمهوری خلق، بهنظر میرسد اوزل توانسته است با طیف وسیعی از مردم رابطه برقرار کند که از میان آنها میتوان به رأیدهندگان ملیگرا، رأیدهندگان راست میانه، جوانان، کارگران، بازنشستگان و گروههای کمدرآمدی اشاره کرد که بحران اقتصادی کنونی ترکیه را تجربه میکنند.
از دیگر سو و از حیث تجربه پارلمانی و سازماندهی حزبی نیز باید گفت: اوزل مدتها بهعنوان نماینده پارلمان خدمت کرده، در رهبری گروه پارلمانی سمت داشته و سیاست پارلمانی را بهخوبی میشناسد و این امر به او تجربه در اداره امور کشور و مذاکره سیاسی میدهد.
اما اوزل، نقاط ضعیف نیز دارد که نمیتوان بهسادگی از کنار آنها گذشت، بهعنوان مثال، رهبری کاریزماتیک در نظام سیاسی و اجتماعی ترکیه اهمیت زیادی دارد و در این کشور، سیاست غالباً رهبرمحور است.
اما اوزل دارای ویژگی کاریزما نیست و از این گذشته، او هنوز بهطور کامل، تصویر خودش را بهعنوان یک فرد مناسب حکمرانی جا نینداخته است، به همین دلیل از دید برخی از تحلیلگران، اوزل برای رهبری حزب یک فرد قوی و برای رهبری جریان اپوزیسیون نیز بسیار شایسته است، اما برای ریاستجمهوری به شخصیت قویتری نیاز است،
آن هم در شرایطی که او باید در برابر فردی مانند اردوغان وارد میدان رقابت شود که از 30 سال پیش در میادین و خیابانها است، بیش از بیست سال در قدرت بوده است، امکانات مالی و اجرایی و یک شبکه رسانهای قوی در اختیار دارد و میتواند انواع مختلفی از قواعد بازی و ضدبازی را بهسرعت مدیریت کند.
تحلیلگران میگویند: اوزل تا اینجای کار بسیار موفق بوده و توانسته است محبوبیت بالایی به دست بیاورد، اما این کافی نیست که تنها خود را بهعنوان یک شخصیت ضد اردوغان به جامعه بشناساند، بلکه لازم است با ارائه یک چشمانداز قانعکننده برای آینده ترکیه پس از اردوغان، بتواند اعتماد مردم را جلب کند. در تازهترین نظرسنجی مرکز تحقیقات و مشاوره آنکارا (Ank-Ar) که در ماه مه 2026 منتشر شد، میزان رأی اوزل و اردوغان در یک رقابت احتمالی ریاستجمهوری اندازهگیری شد. شهروندان در پاسخ به سؤال «اگر اوزگور اوزل و رجب طیب اردوغان کاندیدای ریاستجمهوری بودند، به کدام یک رأی میدادید؟»، چنین پاسخی دادند:
اوزگور اوزل 39.7٪
رجب طیب اردوغان 36٪
در این نظرسنجی، 16٪ از شرکتکنندگان اعلام کردند که رأی نخواهند داد، همچنین 8.3٪ گفتند که هنوز تصمیمی نگرفتهاند.
بهباور بسیاری از تحلیلگران ترکیه، پایبندی اوزگور اوزل به ضرورت حمایت مداوم از اکرم امام اوغلو، به او یک برند اخلاقی ویژه داده است، اوزل هنوز هم از نامزدی امام اوغلو در انتخابات آتی ریاستجمهوری حمایت میکند، با این حال، واقعیت این است که ابطال اصل مدرک تحصیلی امام اوغلو، او را از ورود به رقابت انتخاباتی منع کرده است و اوزل شخصاً باید وارد گود شود.
اما در شرایطی که هنوز تکلیف حزب جمهوری خلق روشن نیست، اوزل باید درباره تأسیس حزب جدید یا ماندن در حزب فعلی و مبارزه با قلیچدار اوغلو، تصمیم سختی بگیرد.
بهباور طاها آکیول از تحلیلگران مشهور ترکیه، اوزل برای پیروزی در مبارزه از توان و امکان بالایی برخوردار است، اما او باید به این واقعیت پی ببرد که حزب جمهوری خلق، صرفاً با انتقاد از دولت اردوغان بازی را نخواهد برد و باید برنامه سیاسی، اقتصادی و اجتماعی فراگیر و مناسبی برای جلب آرای مردم داشته باشد.
در همین حال، ابراهیم کیراس از دیگر تحلیلگران ترکیه معتقد است که اوزل، در صورتی میتواند اردوغان و آکپارتی را شکست دهد که اعتماد بخشی از رأیدهندگان محافظهکار و اسلامگرای طرفدار آکپارتی را نیز به دست بیاورد.
از نظر مراد یتکین دیگر روزنامهنگار و تحلیلگر مشهور ترکیه نیز، حزب جمهوری خلق باید به اختلافات داخلی خود پایان دهد و قدم در مسیر رشد سیاسی بگذارد و سپس با تشکیل یک ائتلاف بزرگ با دیگر احزاب ترکیه، راهی برای پایان دادن به بحران اقتصادی پیدا کند.
روشن چاکر تحلیلگر دیگر ترکیه نیز به جنبه دیگری از موانع حساس بر سر راه اوزل میپردازد و به این اشاره میکند که او باید ترتیباتی اتخاذ کند تا حزب جمهوری خلق، یک ادبیات سیاسی و زبان فراگیرتر داشته باشد تا بتواند با استفاده از آن بین مسئله کردها، ملیگرایی و سکولاریسم، نوعی موازنه و اعتدال برقرار کند.
انتهای پیام/+