حجتالاسلام دکتر شمسالله مریجی، عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، معاون آموزش دفتر تبلیغات اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، به بررسی ضرورت تابآوری اجتماعی در شرایط بحران و حفظ استمرار آن پرداخت و گفت: مهمترین خواستهای که بشر به واسطه آن زندگی را شکل می دهد آرامش و امنیت است. وقتی جامعه شکل میگیرد در عین این هماهنگی و همنوایی گاهی حوادثی اتفاق میافتد که آرامش را بههم میریزد. تابآوری یعنی بتوانم آن فرایند آرامش بخشی جامعه را تداوم ببخشم. عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی اقتصادی و حاکمیتی در تابآوری دخیل هستند.
وی با اشاره به عوامل فردی مؤثر در تابآوری افزود: یک عامل مهم اعتماد به نفس است و آن زمانی ایجاد میشود که انسان توانمندیهای خودش را بشناسد اگر انسان اعتماد به نفسش را از دست بدهد از کسی که از او هم ضعیفتر است شکست میخورد. عامل دیگر مدیریت اضطراب است. اضطراب امری طبیعی است البته تا حدود مشخص. آدم شجاع هم میترسد؛ اما توانمندی کنترل و مدیریت ترس را دارد و بامعرفت و تشخیص حرکت میکند. ادبیات دینی خوف و رجا در کنار هم هستند. اگر فقط خوف باشد به تنهایی توان حرکت را از شما میگیرد.
دکتر مریجی نگرش مثبت را عامل دیگری در تابآوری دانست و اضافه کرد: توجه به برکات جنگ مانند همبستگی اجتماعی که جنگ به وجود آورد تا جایی که نگرانیهای فردی را هم از بین برد و مردم در میان جمع احساس آرامش و آسایش پیدا کردند. همچنین انعطافپذیربودن و باور به یکسان نبودن شرایط و فراز و فرودهای طبیعی زندگی از باورهای مثبت است.
وی با اشاره به نقش مهم خانواده به عنوان یک جامعه کوچک افزود: خانواده در بسیاری از امور میتواند سازوکاری به افراد خود بدهد که هم تابآوری داشته باشند و هم آن را تداوم ببخشند یکی از آنها روابط عاطفی خانواده است یعنی انسان باید در خانواده یاد بگیرد که باید دیگران را دوست داشته باشد. این را باید اول در خانواده تمرین کرد. اگر سبک تربیتی سالم و مبتنی بر ارزش های الهی جهان شمول باشد، مدیریت تعارضات نیز آسان میشود.
معاون آموزش دفتر تبلیغات اسلامی، عوامل اجتماعی افزایش مقاومت را اعتماد و ایجاد مشارکت دانست و اظهار کرد: اعتماد افراد جامعه به یکدیگر به تعبیر جامعهشناسان سرمایه اجتماعی است. همچنین ایجاد مشارکت و همراهی احساس تعلق داشتن به جامعه را زنده میکند.
وی با اشاره به نقش حاکمیت، شفافیت، شمولیت و روشن بودن جوانب قوانین مصوب در کشور را از عوامل مؤثر در تابآوری جامعه دانست و اضافه کرد: هیأت حاکمه باید کارهایی بکند که اگر هزینه ای به مردم تحمیل می شود، آورده آن نیز برای مردم مشخص باشد. همچنین در شرایط بحرانی حمایت از افراد آسیب پذیر و ایجاد نظام حمایتی کارآمد اهمیت زیادی دارد.
عضو هیأت علمی دانشگاه باقرالعلوم، دین را یک فرانظام و چتر پوشش همه نظامات اجتماعی دانست و افزود: همه عوامل در زیر چتر دین معنا میشود. این یعنی امید به آینده در پرتو دین مطرح میشود. صبر در نگاه دینی به شما یک بار ارزشی میدهد؛ اما هر صبری مورد قبول دین نیست. صبر کردن در برابر کسی که ظلم میکند، روز قیامت مورد محاسبه و مؤاخذه قرار میگیرد؛ زیرا باعث جریشدن ظالم میشود؛ زیرا اگر مقابل ظالم مقاومت صورت میگرفت، ظلم برطرف میشد. مقاومت صبر فعال است.
وی ادامه داد: اگر کسی مقابل مستکبران بگوید که در مقابل یک ابرقدرت چکار میشود کرد؟ و تسلیم را انتخاب کند و بگوید صبر میکنم، این صبر نیست؛ این ذلت است. صبر ممدوح، مقاومت هست. مقاومت همان صبر است؛ اما صبر فعال. حضرت زینب سلاماللهعلیها نیز صبر فعال داشت چرا که مقاومت یعنی صبر فعال و این صبر فعال در آموزههای دینی آمده است.
محقق علوم اجتماعی، در مقایسه صبر فعال و صبر منفعل ابراز کرد: صبر منفعل شما را منزوی و از جامعه و داراییهایتان دور میکند؛ اما صبر فعال که همان مقاومت است، شور و انگیزه ایجاد میکند. این آموزهها همان دستورالعملهای الهی است که تحت عنوان دین آمده و دین خداوند تبارک از علما تعهد گرفته است که ترویج و تبلیغ کنند.
وی وظیفه اصلی مبلغان را در شرایط امروز شناخت آموزههای وحیانی در حوزه تابآوری در همه حوزههای اجتماعی با مطالعه سیره ائمه طاهرین دانست و افزود: مبلغین باید به فرهنگ ناب اسلامی آگاه بشود؛ آنگاه میتواند این فرهنگ را برای مردم ترویج و تبیین کند. همبستگی اجتماعی در پرتو ارزشهای الهی ضمانت اجرایی پیدا میکند؛ اما اگر همبستگی اجتماعی را بر مبنای امور مادی تشکیل یابد با کوچکترین اتفاق از هم پاشیده خواهد شد.
استاد حوزه و دانشگاه، تابآوری را دارای سه مرحلهی قبل از ایجادشدن حادثه، در زمان حادثه و پس از حادثه دانست و گفت: در جنگ یک تابآوری قبلی لازم است که باید روحانیت، پیش از شرایط بحران، افراد را مسلح به این سلاح بکنند؛ خداباوری و باور به امام زمان را در مردم تقویت کنند. از طرفی لازم است هنگام حادثه نیز این تابآوری را تداوم ببخشند و یک تابآوری بعد از حادثه است که این سختتر از هنگام حادثه است؛ در زمان جنگ خیلی امور طبیعی جلوه میکند لذا خود به خود تحمل افراد در قبال کمبودها و سختیها بالا میرود؛ اما بعد از جنگ تابآوریها کمتر خواهد شد.
حجت الاسلام مریجی در ادامه مسجد را پایگاه مهمی برای تداوم بخشیدن به تابآوری دانست و اضافه کرد: در منابر، مساجد، نمازهای جمعه و جماعات، طلاب باید تلاش کنند که این تابآوری را استمرار ببخشند و پس از جنگ جامعه دچار ناآرامی و از هم گسیختگی نشود؛ چون پس از جنگ انتظارات بالا میرود. بنابراین پس از جنگ هم روحانیت همچنان باید تلاش برای حفظ تابآوری را در ابعاد متعدد مورد توجه قرار بدهد.
خبرنگار: زهرا شعبانزاده
انتهای پیام/