به گزارش خبرگزاری تسنیم از گرگان، تابستان برای گلستان تنها فصل گرما نیست؛ فصلی است که هر وزش باد، هر جرقه کوچک و هر بیاحتیاطی انسانی میتواند به بحرانی بزرگ برای یکی از ارزشمندترین ذخایر طبیعی جهان تبدیل شود. جنگلهای هیرکانی، این میراث میلیونها ساله که در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیدهاند، این روزها همزمان با افزایش دما و صدور هشدار سطح نارنجی هواشناسی، وارد یکی از حساسترین مقاطع سال شدهاند؛ روزهایی که کوچکترین غفلت میتواند هزاران اصله درخت، دهها هکتار مرتع و زیستگاه گونههای ارزشمند گیاهی و جانوری را در کام آتش فرو ببرد.
کارشناسان منابع طبیعی معتقدند برخلاف تصور عمومی، بخش قابل توجهی از آتشسوزیهای جنگلها منشأ طبیعی ندارد، بلکه نتیجه مستقیم رفتارهای انسانی است؛ از پرتاب یک تهسیگار روشن از پنجره خودرو گرفته تا روشن کردن آتش برای استراحت در طبیعت، سوزاندن بقایای کشاورزی یا بیتوجهی به خاموش کردن کامل آتش پس از ترک محل.ادارهکل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان با اعلام آمادهباش کامل نیروهای حفاظتی، تلاش کرده است پیش از وقوع بحران، ظرفیتهای عملیاتی خود را برای مقابله با حریق احتمالی فعال کند.
آمادهباش کامل یگان حفاظت منابع طبیعی
علیاصغر نیکویی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان، با اشاره به صدور هشدار سطح نارنجی هواشناسی اظهار کرد: با توجه به افزایش دما، وزش باد و احتمال وقوع آتشسوزی در عرصههای طبیعی، تمامی نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی و کارکنان این ادارهکل در آمادهباش کامل قرار گرفتهاند.
وی افزود: در این مدت، گشتهای حفاظتی در جنگلها و مراتع استان افزایش یافته و نیروهای منابع طبیعی بهصورت مستمر مناطق حساس را پایش میکنند تا در صورت بروز هرگونه حریق، عملیات مهار در کوتاهترین زمان ممکن آغاز شود.
به گفته مدیرکل منابع طبیعی گلستان، سرعت عمل در ساعات اولیه وقوع آتشسوزی، مهمترین عامل در جلوگیری از گسترش حریق و کاهش خسارتهاست؛ از همین رو، برنامهریزی ویژهای برای رصد مستمر عرصههای طبیعی انجام شده است.
آغاز یک فاجعه با یک تهسیگار
نیکویی با هشدار نسبت به بیاحتیاطیهای ساده اما خطرناک، از رانندگان خواست از پرتاب تهسیگار روشن در حاشیه جادهها خودداری کنند.
وی گفت: بسیاری از آتشسوزیهای گسترده تنها با یک جرقه آغاز میشوند و پرتاب تهسیگار روشن در حاشیه جادههایی که از کنار مراتع و جنگلها عبور میکنند، میتواند آغازگر حریقی باشد که مهار آن ساعتها یا حتی روزها زمان ببرد.
کارشناسان نیز تأکید میکنند پوشش گیاهی خشک، وزش باد و کاهش رطوبت هوا، شرایط را برای گسترش سریع آتش فراهم میکند؛ موضوعی که اهمیت رعایت توصیههای ایمنی را دوچندان میسازد.
حلقه مهم پیشگیری از آتشسوزی
یکی دیگر از عوامل مهم بروز حریق در تابستان، آتش زدن بقایای گیاهی پس از برداشت محصولات کشاورزی است.مدیرکل منابع طبیعی گلستان با اشاره به این موضوع تصریح کرد: کشاورزان باید از سوزاندن کاه، کلش و بقایای گیاهی در مزارع و باغها بهطور جدی خودداری کنند.
وی افزود: این اقدام علاوه بر آنکه موجب کاهش حاصلخیزی خاک و تخریب ساختار آن میشود، احتمال سرایت آتش به مراتع و جنگلهای مجاور را نیز به شدت افزایش میدهد.
به گفته کارشناسان، در بسیاری از حریقهای سالهای گذشته، شعلههای ناشی از آتش زدن بقایای کشاورزی پس از وزش باد به عرصههای منابع طبیعی سرایت کرده و خسارتهای گستردهای برجای گذاشته است.
آتش خاموش همیشه خاموش نیست
گلستان یکی از مهمترین مقاصد طبیعتگردی کشور محسوب میشود و در روزهای تعطیل هزاران گردشگر راهی پارکهای جنگلی، تفرجگاهها و مناطق طبیعی این استان میشوند.نیکویی از گردشگران و طبیعتگردان خواست در روزهای گرم و پرخطر از روشن کردن آتش در جنگلها و مراتع خودداری کنند.
وی تأکید کرد: بسیاری از آتشسوزیها پس از خاموش شدن اولیه و به دلیل باقی ماندن حرارت در زیر خاکستر، با وزش باد دوباره شعلهور میشوند و خسارتهای گستردهای به بار میآورند.
اگرچه گرمای هوا، خشکی پوشش گیاهی و وزش باد شرایط را برای وقوع آتشسوزی مهیا میکند، اما بررسیها نشان میدهد سهم عوامل انسانی در بروز این حوادث بسیار بیشتر از عوامل طبیعی است.
مدیرکل منابع طبیعی گلستان نیز با اشاره به همین موضوع گفت: بخش عمده آتشسوزیهای جنگلها و مراتع منشأ انسانی دارد و اغلب ناشی از بیاحتیاطی است.
وی افزود: حفاظت از منابع طبیعی بدون مشارکت مردم امکانپذیر نیست و هر شهروند میتواند با رعایت چند نکته ساده، نقش مهمی در جلوگیری از وقوع حریق ایفا کند.
جنگلهای هیرکانی؛ سرمایهای فراتر از مرزهای گلستان
جنگلهای هیرکانی تنها متعلق به گلستان یا حتی ایران نیستند؛ این رویشگاههای باستانی که قدمتی میلیونها ساله دارند، یکی از ارزشمندترین ذخایر زیستی جهان به شمار میروند و زیستگاه گونههای نادر گیاهی و جانوری هستند.
هر هکتار از این جنگلها علاوه بر تولید اکسیژن، نقش مهمی در حفظ منابع آب، جلوگیری از فرسایش خاک، تعدیل اقلیم، ذخیره کربن و پایداری اکوسیستمهای شمال کشور ایفا میکند.
به همین دلیل، وقوع هر آتشسوزی تنها از بین رفتن چند اصله درخت نیست، بلکه آسیبی جدی به چرخههای طبیعی و تنوع زیستی کشور وارد میکند؛ آسیبی که جبران آن گاه به دههها زمان نیاز دارد.
مشارکت مردم؛ حلقه گمشده حفاظت
کارشناسان معتقدند تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که موفقیت در حفاظت از جنگلها تنها با افزایش تجهیزات و نیروهای حفاظتی حاصل نمیشود، بلکه فرهنگسازی، آموزش عمومی و مشارکت مردم نقش تعیینکنندهای در کاهش حریقها دارد.
در بسیاری از کشورها، سامانههای گزارش مردمی نخستین حلقه کشف آتشسوزی محسوب میشوند و اطلاعرسانی سریع شهروندان موجب میشود عملیات اطفای حریق پیش از گسترش آتش آغاز شود.
در همین راستا، مدیرکل منابع طبیعی گلستان از شهروندان خواست در صورت مشاهده هرگونه دود یا آتشسوزی در عرصههای منابع طبیعی، موضوع را در سریعترین زمان ممکن از طریق شمارههای 139 و 1504 به یگان حفاظت منابع طبیعی اطلاع دهند تا نیروهای عملیاتی در کوتاهترین زمان ممکن وارد عمل شوند.
تابستانی سرنوشتساز برای منابع طبیعی
هشدار سطح نارنجی هواشناسی شاید تنها چند روز ادامه داشته باشد، اما آثار یک آتشسوزی میتواند سالها بر پیکره جنگلها و مراتع باقی بماند. امروز حفاظت از طبیعت، دیگر تنها مسئولیت محیطبانان و نیروهای منابع طبیعی نیست؛ هر راننده، هر کشاورز، هر گردشگر و هر شهروند، بخشی از زنجیره حفاظت از سرمایهای است که جایگزینی برای آن وجود ندارد.
گلستان این روزها در آمادهباش است؛ آمادهباشی که هدف آن مقابله با شعلههای آتش نیست، بلکه جلوگیری از شکلگیری همان جرقه نخست است. زیرا در جنگلهای هیرکانی، گاهی خاموش کردن یک کبریت، بسیار ارزشمندتر از مهار یک آتشسوزی گسترده است.
انتهای پیام/